1
00:00:10,719 --> 00:00:13,221
Lubang hitam lebih pelik daripada

2
00:00:13,304 --> 00:00:15,849
yang diimpikan oleh penulis fiksyen sains.

3
00:00:18,143 --> 00:00:21,938
Satu kawasan di angkasa
di mana gravitinya sangat kuat

4
00:00:22,731 --> 00:00:24,691
sehingga tiada yang dapat keluar.

5
00:00:29,404 --> 00:00:31,406
Sebaik saja berada di tepinya,

6
00:00:32,657 --> 00:00:34,242
awak tak boleh kembali.

7
00:00:37,245 --> 00:00:41,082
SERDAN, MEXICO
JANUARI 2017

8
00:01:16,659 --> 00:01:17,535
Wah.

9
00:01:18,161 --> 00:01:21,790
Saya tak pernah bosan
melihat dua gunung itu.

10
00:01:23,958 --> 00:01:25,043
Agak mengelirukan.

11
00:01:25,126 --> 00:01:28,046
Nampak seperti boleh mendakinya
dengan mudah.

12
00:01:30,048 --> 00:01:34,010
Tapi sebenarnya, gunung itu sangat tinggi
berbanding kita sekarang.

13
00:01:40,892 --> 00:01:42,977
Saya bukan ahli astronomi,

14
00:01:43,061 --> 00:01:45,605
saya tiada teleskop semasa membesar,

15
00:01:46,773 --> 00:01:49,484
tapi rasanya saya pernah melihat
lubang hitam.

16
00:01:50,652 --> 00:01:55,073
Lubang hitam adalah perkara yang menarik
di alam semesta untuk dijelajahi.

17
00:02:00,870 --> 00:02:04,332
Teleskop Ufuk Peristiwa
adalah sebuah alat baru

18
00:02:04,415 --> 00:02:06,626
yang sedang dibina kumpulan global

19
00:02:08,086 --> 00:02:11,381
yang akan ada kuasa pembesar
untuk meresolusikan

20
00:02:11,965 --> 00:02:14,467
kawasan paling dekat dengan lubang hitam.

21
00:02:16,302 --> 00:02:18,096
Tak pernah dilakukan lagi.

22
00:02:24,185 --> 00:02:29,524
Kami sedang mencari sesuatu
yang bersusah payah untuk tidak kelihatan.

23
00:02:31,693 --> 00:02:34,112
Kita pula mahu mengambil gambarnya.

24
00:02:40,702 --> 00:02:42,912
Pada ketinggian 4,500 meter,

25
00:02:42,996 --> 00:02:45,165
awak berada di atas atmosfera.

26
00:02:49,711 --> 00:02:54,966
Awak perlu berada di atas atmosfera
untuk melihat kekosongan angkasa.

27
00:03:09,564 --> 00:03:13,276
Matlamat Teleskop Ufuk Peristiwa
mudah untuk dikenal pasti,

28
00:03:15,778 --> 00:03:18,781
untuk mengambil gambar pertama
lubang hitam.

29
00:03:25,038 --> 00:03:28,041
Apa yang saya nampak tengah hari semalam,

30
00:03:28,124 --> 00:03:31,628
adalah semua bahagian berfungsi…

31
00:03:32,378 --> 00:03:34,923
Kami datang ke LMT pada bulan Januari

32
00:03:35,423 --> 00:03:38,551
khusus untuk buat perkara yang dipanggil
dry run.

33
00:03:39,344 --> 00:03:41,346
Kami menemui beberapa masalah.

34
00:03:41,971 --> 00:03:45,475
Kami cuba gantikan Gunn,
tetapi kehilangan kuasa pula

35
00:03:45,558 --> 00:03:47,393
dan sedang diperbaiki.

36
00:03:47,477 --> 00:03:50,521
Saya cuba perbaiki Gunn itu hari ini,
Gunn lama…

37
00:03:50,605 --> 00:03:52,482
Jika kita gunakan Gunn lama,

38
00:03:52,565 --> 00:03:53,900
- kita masih…
- Ya.

39
00:03:53,983 --> 00:03:56,361
boleh berfungsi dengan EHT…

40
00:03:56,444 --> 00:04:00,156
- Dengan buat pertukaran dua kali.
- untuk Januari dan April.

41
00:04:00,698 --> 00:04:04,786
Pada bulan April, kami akan gunakan
semua teleskop di dunia ini,

42
00:04:04,869 --> 00:04:09,249
EHT yang berfungsi dan peluang terbaik
untuk dapatkan gambar lubang hitam.

43
00:04:09,332 --> 00:04:12,377
Sebelum itu,
perlu pastikan semua berjalan lancar.

44
00:04:12,460 --> 00:04:17,048
Matlamat pertama, pastikan 232.1 gigahertz
berfungsi menggunakan Gunn lama.

45
00:04:17,131 --> 00:04:18,007
Betul.

46
00:04:18,091 --> 00:04:20,551
Jika tak berhasil? Bagaimana?

47
00:04:20,635 --> 00:04:23,763
Rancangan B saya adalah…

48
00:04:27,100 --> 00:04:31,813
Teleskop yang lebih besar
dapat lihat objek kecil dengan lebih baik.

49
00:04:32,772 --> 00:04:36,317
Untuk meresolusikan lubang hitam
di tengah-tengah galaksi

50
00:04:36,401 --> 00:04:40,446
atau lubang hitam yang lebih besar
di M87,

51
00:04:40,530 --> 00:04:42,949
kita perlukan teleskop sebesar saiz bumi.

52
00:04:46,035 --> 00:04:51,165
Itu perkara yang mustahil.
Jadi, kita pilih yang kedua terbaik.

53
00:04:54,168 --> 00:04:56,838
Kami gunakan semua teleskop
di bumi ini,

54
00:04:56,921 --> 00:05:00,216
gunakannya secara serentak
untuk melihat lubang hitam.

55
00:05:05,638 --> 00:05:10,560
Bayangkan satu cermin
yang dipecahkan dengan tukul besi

56
00:05:11,144 --> 00:05:14,230
dan serpihannya diedarkan
ke seluruh dunia.

57
00:05:16,566 --> 00:05:19,360
Rakam apa yang berlaku
pada setiap serpihan

58
00:05:19,444 --> 00:05:20,737
kemudian kumpulkannya

59
00:05:20,820 --> 00:05:24,198
dan susun semula imej itu
dalam superkomputer.

60
00:05:24,282 --> 00:05:26,409
Itulah Teleskop Ufuk Peristiwa.

61
00:05:27,618 --> 00:05:31,456
Jadi, di setiap tapak,
semuanya perlu berfungsi dengan sempurna.

62
00:05:32,874 --> 00:05:34,709
Alat ini rosak sedikit.

63
00:05:36,044 --> 00:05:37,211
Dalam penghantaran?

64
00:05:39,130 --> 00:05:42,258
- Jika keluar asap nanti, ada masalah.
- Ya.

65
00:05:46,262 --> 00:05:47,972
Kita masih perlu buat ujian.

66
00:05:48,556 --> 00:05:50,850
Esok adalah pencerapan sebenar.

67
00:05:51,434 --> 00:05:55,188
Itu akan melibatkan
Kutub Selatan, Sepanyol, Chile

68
00:05:55,772 --> 00:05:57,607
dan dengan izin Tuhan, LMT.

69
00:05:58,149 --> 00:05:59,776
Masa mencemburui kita.

70
00:06:00,360 --> 00:06:03,404
Saya tahu.
Pasang lagu tema Mission Impossible.

71
00:06:08,785 --> 00:06:12,163
Lihat, teleskop ada di bawah sana,

72
00:06:12,330 --> 00:06:15,708
- boleh dikatakan, S,H,I,T.
- Apa yang berlaku di sini?

73
00:06:17,794 --> 00:06:20,129
- Apa berlaku?
- Perubahan cuaca.

74
00:06:22,173 --> 00:06:26,427
Tunggu, tak mungkin.
Enam belas jam yang lepas, semua cantik

75
00:06:26,511 --> 00:06:29,180
tapi lepas sampai,
seperti Tuhan tak merestui?

76
00:06:32,767 --> 00:06:33,601
Tak guna.

77
00:06:34,477 --> 00:06:37,313
Kita tak boleh beroperasi
dalam cuaca sekarang

78
00:06:37,897 --> 00:06:41,359
- Jadual sepatutnya bermula…
- Dalam 40 minit…

79
00:06:42,693 --> 00:06:44,362
Dalam 35 minit sekarang.

80
00:06:45,446 --> 00:06:47,240
Jika masih ada awan,

81
00:06:47,323 --> 00:06:50,410
dan cuaca jadi sejuk,
pasti akan ada ais.

82
00:06:50,493 --> 00:06:52,870
Ya. Itu kemungkinannya.

83
00:06:52,954 --> 00:06:56,833
- Itu yang saya risaukan.
- Ya, saya risau tentang itu.

84
00:06:56,916 --> 00:07:00,044
Semua orang berdoa,
baca jampi kegemaran anda

85
00:07:00,128 --> 00:07:01,629
dan masalah akan selesai.

86
00:07:02,255 --> 00:07:04,382
Kami akan tetapkan tahap
dan bersedia.

87
00:07:04,465 --> 00:07:07,260
Saya perlu ubah paras kuasa
di tingkat atas.

88
00:07:07,343 --> 00:07:09,345
Awak sedar kita akan hidupkannya

89
00:07:09,429 --> 00:07:13,141
- dalam 14 minit 15 saat?
- Ya, saya tahu, tapi…

90
00:07:18,688 --> 00:07:19,856
Aduhai.

91
00:07:25,862 --> 00:07:27,655
Awak kata 65-73?

92
00:07:27,738 --> 00:07:30,241
Jadi, RCP dan LCP tinggi, bukan?

93
00:07:30,324 --> 00:07:31,159
Seminit lagi.

94
00:07:31,242 --> 00:07:33,786
Kita akan mulakan, bersedia semua.

95
00:07:33,870 --> 00:07:35,371
Kami sudah sedia.

96
00:07:37,206 --> 00:07:42,336
Empat, tiga, dua, satu, kosong!

97
00:07:42,420 --> 00:07:43,754
Pelancaran.

98
00:08:48,319 --> 00:08:49,278
Oh, kawan.

99
00:08:50,655 --> 00:08:51,989
Apa itu lubang hitam?

100
00:08:54,075 --> 00:08:55,368
Ia sangat dalam,

101
00:08:55,952 --> 00:09:01,457
sukar untuk mengambil kira
semua fizik yang sedang berlaku.

102
00:09:02,375 --> 00:09:05,378
Boleh habiskan sepanjang hayat
untuk mempelajarinya.

103
00:09:11,425 --> 00:09:15,680
Bayangkan satu objek
di mana graviti menjadi sangat kuat

104
00:09:16,514 --> 00:09:18,766
dan memampatkan semua bahan

105
00:09:18,849 --> 00:09:21,561
sehingga menjadi satu titik.

106
00:09:25,648 --> 00:09:28,651
Objek ini menghasilkan ufuk peristiwa.

107
00:09:29,193 --> 00:09:33,447
Ufuk peristiwa ada ciri-ciri menakjubkan
iaitu jalan sehala.

108
00:09:33,531 --> 00:09:37,785
Awak boleh masuk ke dalam,
tapi tiada yang akan dapat keluar.

109
00:09:40,871 --> 00:09:43,708
Tarikan gravitinya sangat kuat

110
00:09:44,542 --> 00:09:48,796
dan semua yang mendekatinya
akan hilang di dalamnya.

111
00:09:53,884 --> 00:09:57,430
Jika sesuatu hilang di ufuk peristiwa,
ia hilang.

112
00:09:58,097 --> 00:10:00,558
Kita tiada pengetahuan tentangnya.

113
00:10:02,310 --> 00:10:05,313
Tak dapat dikesan dan tidak diketahui.

114
00:10:07,857 --> 00:10:08,816
Mungkin masih wujud,

115
00:10:08,899 --> 00:10:11,319
mungkin dah tak wujud,
kita tak boleh tahu.

116
00:10:13,487 --> 00:10:18,075
Kita bertemu satu fenomena
yang masih belum difahami sepenuhnya.

117
00:10:25,458 --> 00:10:29,629
Seperti satu vorteks di alam semesta
dalam ruang masa.

118
00:10:31,005 --> 00:10:35,760
Objek paling gelap yang kita boleh
bayangkan tak memancarkan

119
00:10:35,843 --> 00:10:37,511
atau memantulkan cahaya.

120
00:10:40,431 --> 00:10:42,224
Tapi, menjadi enjin kepada

121
00:10:42,308 --> 00:10:45,728
acara paling berkuasa
yang kita perhatikan di alam semesta.

122
00:10:53,444 --> 00:10:55,321
Ada sesuatu tentangnya

123
00:10:56,822 --> 00:10:59,617
yang benar-benar mendorong minda.

124
00:11:06,040 --> 00:11:07,500
Boleh dengar saya cakap?

125
00:11:08,209 --> 00:11:09,919
Ya.

126
00:11:12,797 --> 00:11:16,550
Dikatakan hakikatnya kadang-kadang
lebih pelik daripada fiksyen,

127
00:11:16,634 --> 00:11:20,346
tapi benar-benar berlaku
jika berkata tentang lubang hitam.

128
00:11:22,723 --> 00:11:26,977
Sekarang saya mengkaji
bersama rakan sekerja saya, Malcolm Perry

129
00:11:27,061 --> 00:11:29,522
dan Andy Strominger daripada Harvard,

130
00:11:29,605 --> 00:11:32,274
tentang teori baru
untuk menjelaskan mekanismanya

131
00:11:32,358 --> 00:11:35,778
berdasarkan maklumat yang diperolehi
daripada lubang hitam.

132
00:11:37,321 --> 00:11:38,823
Lihat angkasa lepas ini…

133
00:11:44,412 --> 00:11:46,372
Saya jumpa Stephen pada 1982.

134
00:11:47,707 --> 00:11:52,878
Semenjak itu, kami bersetuju dengan
beberapa topik, jumlahnya agak banyak,

135
00:11:54,547 --> 00:11:58,342
tapi perkara yang paling hebat
dibincangkan sepanjang

136
00:11:58,426 --> 00:12:00,845
- tiga ke empat tahun ini.
- Tiga tahun.

137
00:12:01,470 --> 00:12:07,226
Adalah pada tahap baru yang hebat.

138
00:12:07,810 --> 00:12:10,104
- Agak berbeza juga.
- Ya.

139
00:12:12,273 --> 00:12:18,362
Pada satu hari yang hangat, jarang berlaku
di England pada bulan April,

140
00:12:19,029 --> 00:12:20,698
kami adakan kuliah di luar.

141
00:12:22,074 --> 00:12:24,243
Tempat ini dipanggil Great Brampton House.

142
00:12:25,161 --> 00:12:30,708
Sejak 10 tahun lepas, Stephen
dan kawan-kawan melakukan percutian.

143
00:12:32,835 --> 00:12:36,213
Saya ada idea

144
00:12:36,297 --> 00:12:38,758
tentang struktur penghujung infiniti

145
00:12:39,425 --> 00:12:42,052
dan bagaimana ia boleh simpan maklumat.

146
00:12:42,970 --> 00:12:45,848
Saya hanya mendengar kuliah itu
dan saya rasa

147
00:12:45,931 --> 00:12:47,808
fenomena yang dia jelaskan itu

148
00:12:47,892 --> 00:12:49,810
boleh berlaku di permukaan lubang hitam.

149
00:12:51,395 --> 00:12:53,898
Stephen menerima idea itu dengan segera.

150
00:12:54,565 --> 00:12:58,652
Kemudian dia cakap,
inilah perkara yang kita cari.

151
00:12:59,779 --> 00:13:02,823
Dia sangat teruja untuk membongkar
paradoks

152
00:13:02,907 --> 00:13:06,410
yang dia jelaskan kepada dunia pada 1975.

153
00:13:07,328 --> 00:13:09,747
Sesuatu yang dipanggil paradoks maklumat,

154
00:13:10,998 --> 00:13:14,376
yang bermaksud lubang hitam
menghancurkan maklumat,

155
00:13:14,460 --> 00:13:18,047
yang tak sepatutnya berlaku.
Itulah paradoks.

156
00:13:18,798 --> 00:13:20,549
Menjelaskan bahawa ada kepincangan

157
00:13:20,633 --> 00:13:23,552
hukum fizik dengan kehadiran lubang hitam.

158
00:13:24,887 --> 00:13:26,764
Sebab itulah kita mengkajinya,

159
00:13:26,847 --> 00:13:29,433
kerana jika maklumat hilang,
ia bertentangan dengan

160
00:13:29,517 --> 00:13:31,644
semua yang kita tahu tentang fizik.

161
00:13:32,269 --> 00:13:35,648
Ada sesuatu yang tidak kena
tentang cara lubang hitam berfungsi.

162
00:13:37,191 --> 00:13:41,487
Dari luar, awak tak tahu
apa ada di dalam lubang hitam.

163
00:13:42,863 --> 00:13:45,991
Apabila lihat lubang hitam,
awak hanya tahu tentang

164
00:13:46,075 --> 00:13:49,453
jisimnya, casnya
dan keadaannya yang berputar.

165
00:13:49,537 --> 00:13:52,665
Sama untuk semua lubang hitam
walau apa pun asalnya.

166
00:13:53,249 --> 00:13:57,294
Ini bermakna lubang hitam
mengandungi banyak maklumat

167
00:13:57,378 --> 00:14:00,005
yang tersembunyi daripada dunia luar.

168
00:14:01,549 --> 00:14:04,927
Satu perkara pelik yang manusia
kenal pasti dan kemudian Stephen Hawking

169
00:14:05,010 --> 00:14:06,804
membuat penemuan Radiasi Hawking

170
00:14:06,887 --> 00:14:10,307
yang mengatakan ada sesuatu keluar
daripada lubang hitam

171
00:14:11,100 --> 00:14:13,352
dan sejak itu masalah sebenar muncul.

172
00:14:17,731 --> 00:14:20,359
Lubang hitam tidak hitam,
tapi memancar.

173
00:14:21,735 --> 00:14:25,698
Setelah memancar, lubang hitam
kehilangan jisim dan akhirnya hilang.

174
00:14:28,659 --> 00:14:31,412
Jisim sebesar gajah boleh membentuk
lubang hitam,

175
00:14:31,495 --> 00:14:34,748
jisim sebesar Encyclopedia Britannica
boleh membentuk lubang hitam.

176
00:14:34,832 --> 00:14:38,711
Lubang hitam tersejat
dan meninggalkan Radiasi Hawking.

177
00:14:40,880 --> 00:14:44,800
Maklumat yang masuk ke dalamnya
seperti hilang.

178
00:14:46,385 --> 00:14:48,971
Zarah-zarah yang keluar dari lubang hitam

179
00:14:49,054 --> 00:14:51,307
nampak seperti rawak

180
00:14:51,390 --> 00:14:54,393
dan tiada kaitan
dengan apa yang masuk ke dalamnya.

181
00:14:58,981 --> 00:15:03,319
Jika apa yang Hawking kata itu betul,
ia boleh mengeluarkan apa saja.

182
00:15:03,944 --> 00:15:07,406
Boleh mengeluarkan piano atau trombon…

183
00:15:07,489 --> 00:15:10,034
Apa saja boleh dikeluarkan.

184
00:15:16,248 --> 00:15:20,127
Maksudnya, sifat asas alam semesta

185
00:15:20,836 --> 00:15:22,922
adalah rawak.

186
00:15:26,842 --> 00:15:31,388
Tiada hukum fizikal yang jelas
yang mengawal seluruh alam semesta.

187
00:15:33,515 --> 00:15:35,726
Ini mimpi ngeri setiap ahli fizik.

188
00:15:39,855 --> 00:15:44,234
Kebanyakan pengetahuan kita
tentang alam semesta adalah berdasarkan

189
00:15:44,818 --> 00:15:48,614
kepercayaan yang boleh diramal
dengan menggunakan hukum alam.

190
00:15:49,740 --> 00:15:52,993
Ada teori fizikal, kita buat ramalan
menggunakannya,

191
00:15:53,077 --> 00:15:57,498
kita buat eksperimen atau pemerhatian
untuk membuktikan ramalan itu.

192
00:16:00,125 --> 00:16:03,796
Kita memahami alam semesta awal
dengan menggunakan hukum fizik,

193
00:16:04,546 --> 00:16:08,258
meramal ke belakang dan menyatakan
keadaan dunia ketika itu.

194
00:16:10,928 --> 00:16:13,389
Jika hukum itu rosak,

195
00:16:16,392 --> 00:16:19,603
itu menjadi limit pengetahuan.

196
00:16:22,606 --> 00:16:26,110
Apa perkara yang kita boleh tahu
tentang dunia ini?

197
00:16:35,327 --> 00:16:37,830
Jika kebolehramalan alam semesta

198
00:16:37,913 --> 00:16:40,040
dirosakkan oleh lubang hitam,

199
00:16:40,124 --> 00:16:42,835
ia boleh dirosakkan dalam situasi lain.

200
00:16:44,795 --> 00:16:48,007
Lebih teruk lagi, jika maklumat hilang,

201
00:16:48,090 --> 00:16:51,051
kita tak boleh pasti
dengan sejarah kita juga.

202
00:16:53,262 --> 00:16:56,890
Buku sejarah dan memori kita
mungkin hanyalah ilusi.

203
00:16:59,393 --> 00:17:02,187
Masa silamlah yang menentukan kita siapa.

204
00:17:04,982 --> 00:17:07,776
Tanpanya kita hilang identiti.

205
00:17:13,615 --> 00:17:15,868
PUSAT TEORI SAINS
KAJIAN ASAS SAINS 20 JUN 2015

206
00:17:22,249 --> 00:17:26,128
Sejak dari semasa saya seorang graduan,
maklumat tentang paradoks

207
00:17:26,712 --> 00:17:29,173
sangat penting dalam pemikiran saya.

208
00:17:34,595 --> 00:17:36,722
Saya sentiasa memikirkannya.

209
00:17:39,266 --> 00:17:43,479
Saya bangun, saya bancuh kopi,
saya duduk dan mengambil kertas.

210
00:17:45,230 --> 00:17:50,277
Saya memikirkannya semasa saya berus gigi
dan bermimpi tentangnya.

211
00:17:55,407 --> 00:18:00,871
Soalan paling menarik dan bagus

212
00:18:01,413 --> 00:18:02,623
dalam fizik moden.

213
00:18:06,710 --> 00:18:08,087
Sangat menarik sehingga…

214
00:18:09,505 --> 00:18:13,383
saya bersedia untuk mengabdikan hidup
untuk cuba memahaminya.

215
00:18:26,105 --> 00:18:29,608
Dalam 40 tahun sejak hujah Hawking…

216
00:18:29,691 --> 00:18:32,277
Sementara itu,
sementara Malcolm memadam…

217
00:18:32,903 --> 00:18:35,656
Sudah ada ribuan kertas kajian

218
00:18:36,615 --> 00:18:40,911
tentang cara paradoks
mungkin boleh dielakkan.

219
00:18:43,622 --> 00:18:45,499
Tiada seorang pun menerima

220
00:18:46,166 --> 00:18:47,835
penerimaan secara universal

221
00:18:48,502 --> 00:18:52,881
dan semuanya bermasalah
dalam perkara-perkara tertentu.

222
00:18:54,758 --> 00:18:56,135
Formula ajaib yang saya

223
00:18:56,218 --> 00:18:58,679
- boleh tulis dengan terperinci.
- Ya.

224
00:18:58,762 --> 00:19:01,640
Sementara Malcolm menulis…

225
00:19:03,934 --> 00:19:07,688
apa yang kita dah buat adalah
yang pertama…

226
00:19:07,771 --> 00:19:12,860
Tapi sekarang, Stephen, Malcolm
dan saya dah jumpa satu mekanisme

227
00:19:13,485 --> 00:19:19,158
yang mana maklumat paradoks
mungkin boleh diselesaikan.

228
00:19:19,241 --> 00:19:20,826
Nampak sangat mengujakan.

229
00:19:21,743 --> 00:19:24,580
Ini permulaan sesuatu yang dalam,
kita masih tak tahu…

230
00:19:24,663 --> 00:19:27,875
Kami sedang mengkajinya sekarang.

231
00:19:27,958 --> 00:19:31,378
- Tapi, terma tentang apa…
- Apa itu putaran super?

232
00:19:33,005 --> 00:19:36,884
Jadi, putaran super, kumpulan BMS biasa…

233
00:19:38,051 --> 00:19:43,265
Fizik adalah tentang mencari kebenaran
tentang alam semesta.

234
00:19:44,641 --> 00:19:47,186
Kita mungkin takkan dapat semuanya…

235
00:19:47,769 --> 00:19:49,354
Menghasilkan hukum pemuliharaan…

236
00:19:49,438 --> 00:19:52,024
…tapi, saya rasa ada peluang yang baik,

237
00:19:52,107 --> 00:19:55,903
dalam hayat saya bahawa kami akan berjaya.

238
00:19:55,986 --> 00:20:00,282
Jadi, itulah pemuliharaan
caj putaran super.

239
00:20:01,325 --> 00:20:04,995
Sekarang, biar saya padam di sini…

240
00:20:18,133 --> 00:20:19,509
Dengan melihat kita percaya.

241
00:20:22,012 --> 00:20:25,849
Itulah deria paling hebat
dan boleh dipercayai yang kita ada.

242
00:20:26,725 --> 00:20:30,270
Kita perlu lihat sesuatu.
Kita mahu melihat sesuatu.

243
00:20:34,691 --> 00:20:37,527
Selama 10 tahun saya pasti
lubang hitam wujud

244
00:20:38,237 --> 00:20:42,324
dan tak boleh dipersoalkan.
Tapi, saya masih nak lihat imej bodoh itu.

245
00:20:42,407 --> 00:20:43,825
Saya nak melihatnya.

246
00:20:49,206 --> 00:20:53,669
Kita sebenarnya tak pernah nampak
penunjuk arah atau tanda lubang hitam

247
00:20:53,752 --> 00:20:58,882
iaitu kawasan maya, ufuk,
di mana cahaya pun tak boleh lari.

248
00:21:00,467 --> 00:21:05,013
Dengan Teleskop Ufuk Peristiwa kami
akan zum terus kepada saiz ufuk tersebut

249
00:21:05,097 --> 00:21:08,016
dan lihat jika kami boleh hasilkan
satu bayang.

250
00:21:09,643 --> 00:21:13,730
Teleskop Ufuk Peristiwa adalah kemuncak
hasil kerja berdekad lamanya.

251
00:21:17,025 --> 00:21:22,656
Selepas kami sedar boleh hasilkan imej,
semuanya jadi menarik.

252
00:21:24,491 --> 00:21:27,244
Jadi, sejak beberapa tahun lalu
kami pergi ke tapak baru

253
00:21:27,327 --> 00:21:30,706
dan perlu meyakinkan mereka
bahawa sains ini berbaloi.

254
00:21:31,873 --> 00:21:35,335
Kami perlu bina dan pasang
peralatan istimewa

255
00:21:35,419 --> 00:21:40,173
yang mahal di semua tapak
yang berada di tempat yang ekstrim.

256
00:21:45,262 --> 00:21:49,474
Sekarang kami dalam fasa
untuk membuat pencerapan pertama

257
00:21:49,558 --> 00:21:51,101
dan peluang menghasilkan imej.

258
00:21:53,312 --> 00:21:55,272
Masih menjadi tanda tanya,

259
00:21:55,355 --> 00:21:57,774
- tapi keadaan setempat membenarkannya.
- Ya.

260
00:21:57,858 --> 00:22:02,362
SPT, cuaca baik, tak boleh menunjuk.

261
00:22:02,988 --> 00:22:04,197
Isu menunjuk.

262
00:22:04,281 --> 00:22:07,326
SMT secara teknikal bersedia,
ramalan cuaca

263
00:22:07,409 --> 00:22:09,870
mungkin angin kuat,
tetapi tak menimbulkan masalah.

264
00:22:11,371 --> 00:22:13,373
Jadi pandangan malam bagus, bukan?

265
00:22:13,457 --> 00:22:14,333
Ya.

266
00:22:15,500 --> 00:22:19,087
Kami sediakan teleskop di seluruh dunia
yang berkomunikasi,

267
00:22:19,171 --> 00:22:21,340
dan merakam maklumat secara serentak

268
00:22:22,049 --> 00:22:25,135
supaya kami dapat gabungkan
semua maklumat itu

269
00:22:25,218 --> 00:22:29,181
dan menghasilkan imej seperti
yang dihasilkan satu teleskop sahaja.

270
00:22:31,725 --> 00:22:34,978
Sekarang, Teleskop Ufuk Peristiwa
adalah gabungan

271
00:22:35,062 --> 00:22:37,314
lapan teleskop daripada seluruh dunia…

272
00:22:38,398 --> 00:22:43,904
dari Kutub Selatan, padang pasir Arizona,
Hawaii dan Chile…

273
00:22:47,199 --> 00:22:50,827
mencipta teleskop bersaiz bumi
dengan berkesan.

274
00:22:52,871 --> 00:22:54,706
Ramalan cuaca bagus untuk Pico.

275
00:22:54,790 --> 00:22:57,417
Nampak bagus bagi saya.

276
00:22:57,501 --> 00:22:59,836
Saya akan ubah ini kepada dua…

277
00:22:59,920 --> 00:23:04,466
Saya nak lihat peta wap air LMT.

278
00:23:07,010 --> 00:23:08,762
Jika ada satu kemudahan,

279
00:23:08,845 --> 00:23:12,682
cuaca di atas satu teleskop itu
perlu sempurna untuk pencerapan.

280
00:23:13,475 --> 00:23:17,354
Bayangkan memerlukan cuaca sempurna
di setiap tapak teleskop.

281
00:23:18,188 --> 00:23:21,733
Semasa kita mencerap nanti,
ia sudah melepasinya,

282
00:23:21,817 --> 00:23:24,152
tapi tak tahu apa pula
yang akan datang.

283
00:23:24,236 --> 00:23:25,570
Semakin laju.

284
00:23:25,654 --> 00:23:28,365
- Betul.
- Jadi, SMT semakin teruk.

285
00:23:29,950 --> 00:23:31,034
Apa halangan sekarang?

286
00:23:31,118 --> 00:23:33,412
Ini cuma LMT dan SMT

287
00:23:33,495 --> 00:23:36,832
dan kita akan buat keputusan
berdasarkan Kutub Selatan,

288
00:23:36,915 --> 00:23:39,709
sekarang kita tahu mungkin ada
masalah menunjuk.

289
00:23:39,793 --> 00:23:42,546
LMT, apa kerisauan tentang maser?

290
00:23:44,381 --> 00:23:48,218
Saya agak risau tentang maser
hanya kerana kita belum buat ujian

291
00:23:49,970 --> 00:23:51,471
untuk lihat prestasinya.

292
00:23:52,722 --> 00:23:55,559
- Shep, sekarang 3:30, ada setengah jam.
- Ya.

293
00:23:55,642 --> 00:23:56,643
Mahu mulakannya?

294
00:24:02,858 --> 00:24:05,777
Saya fikir kita patut
mulakannya malam ini.

295
00:24:05,861 --> 00:24:07,988
Saya rasa ini cuaca terbaik,

296
00:24:08,071 --> 00:24:09,781
masalah teknikal menghalang.

297
00:24:09,865 --> 00:24:13,660
Sepanjang malam ditanya Kutub Selatan
bahawa sekaranglah masanya.

298
00:24:13,743 --> 00:24:14,578
Ya.

299
00:24:17,289 --> 00:24:22,043
Kita akan dapat imbasan M87
yang sangat baik, bukan?

300
00:24:24,212 --> 00:24:26,590
Biarkan ia ditulis dan dilakukan.

301
00:24:26,673 --> 00:24:29,551
Saya akan buat keputusan,
saya akan siarkannya.

302
00:24:29,634 --> 00:24:32,387
Malam lima, boleh dijalankan!

303
00:24:33,430 --> 00:24:35,432
Semoga malam seterusnya baik juga.

304
00:24:36,766 --> 00:24:39,394
Kemudian, di seluruh dunia,

305
00:24:40,479 --> 00:24:42,731
semua teleskop bergerak serentak

306
00:24:43,940 --> 00:24:47,277
dan kita akan mula merakam foton
daripada lubang hitam.

307
00:24:59,372 --> 00:25:03,543
Saiz lubang hitam di langit
adalah hasil kombinasi jisimnya

308
00:25:03,627 --> 00:25:05,170
dan sejauh mana jaraknya.

309
00:25:07,506 --> 00:25:11,218
Lubang hitam di tengah-tengah galaksi,
Sagittarius A*,

310
00:25:11,301 --> 00:25:15,597
mempunyai saiz sudut terbesar di langit
diikuti M87.

311
00:25:16,681 --> 00:25:19,893
Lubang hitam M87 adalah seribu kali ganda
lebih besar,

312
00:25:19,976 --> 00:25:22,479
tapi lebih kurang seribu kali lebih jauh.

313
00:25:23,522 --> 00:25:27,108
Saiznya boleh dibandingkan di langit.

314
00:25:34,074 --> 00:25:37,702
Ini ibu pejabat,
sentiasa dikendalikan 24/7.

315
00:25:37,786 --> 00:25:41,206
Jika ada yang beritahu
kami ada kecemasan dengan

316
00:25:41,289 --> 00:25:44,668
salah satu perakam atau penerima
atau apa saja.

317
00:25:44,751 --> 00:25:48,588
Kami harap akan bosan.
Kami harap tak perlu buat apa-apa,

318
00:25:48,672 --> 00:25:51,675
semuanya berjalan lancar
dan tiada masalah.

319
00:25:52,676 --> 00:25:55,220
Tapi, kami ada di sini
jika sesuatu berlaku.

320
00:25:56,846 --> 00:26:00,934
Kita baru tamatkan
pencerapan hari ketiga EHT.

321
00:26:01,935 --> 00:26:03,353
Tak pernah berlaku.

322
00:26:03,436 --> 00:26:07,524
Kami lakukan pencerapan
tiga malam berturut-turut

323
00:26:07,607 --> 00:26:09,901
disebabkan cuaca yang sangat bagus.

324
00:26:10,485 --> 00:26:12,279
Pasukan pula agak kepenatan

325
00:26:12,362 --> 00:26:15,115
kerana telah bekerja
selama tiga hari penuh.

326
00:26:15,198 --> 00:26:16,908
Mereka berada di kawasan tinggi,

327
00:26:16,992 --> 00:26:18,910
mereka beri perhatian kepada perincian,

328
00:26:18,994 --> 00:26:22,205
mereka sangat tertekan,
mereka cuba menangani masalah

329
00:26:22,289 --> 00:26:25,292
dan kami mendesak mereka sehingga limit.

330
00:26:36,886 --> 00:26:38,888
Imbasan terakhir Sagittarius A* bermula.

331
00:26:39,889 --> 00:26:43,810
Inilah dia. Imbasan akhir

332
00:26:44,769 --> 00:26:46,730
pencerapan 2017

333
00:26:47,814 --> 00:26:49,274
untuk Sagittarius A*.

334
00:27:01,620 --> 00:27:07,542
Ada di sana, di sebalik pelangi

335
00:27:08,793 --> 00:27:11,713
Burung biru terbang

336
00:27:11,796 --> 00:27:13,757
- Awak ada tulis "woohoo"?
- Ya.

337
00:27:15,800 --> 00:27:18,595
Mimpi yang awak impikan

338
00:27:18,678 --> 00:27:24,643
Impian memang menjadi kenyataan

339
00:27:26,686 --> 00:27:29,898
Suatu hari,
saya akan memohon kepada bintang.

340
00:27:29,981 --> 00:27:36,946
Bangun di mana awan berada
di belakang saya

341
00:27:38,031 --> 00:27:39,074
Di mana

342
00:27:39,157 --> 00:27:44,788
Saya rasa lagu ini menggambarkan
keseronokan merealisasikan sesuatu

343
00:27:44,871 --> 00:27:47,207
yang awak usahakan selama ini.

344
00:27:49,584 --> 00:27:50,752
Sudah berapa lama?

345
00:27:52,504 --> 00:27:56,257
Saya mengusahakan perkara ini
hampir 20 tahun.

346
00:28:00,929 --> 00:28:05,600
Seterusnya di setiap tapak EHT,
pemacu cakera keras dikumpul

347
00:28:05,684 --> 00:28:08,520
dengan sangat berhati-hati
dan menghantarnya

348
00:28:09,104 --> 00:28:11,356
ke kemudahan memproses utama.

349
00:28:13,608 --> 00:28:15,026
Tunggu. Sudah selesai!

350
00:28:16,861 --> 00:28:18,822
Kita dah siapkan semuanya?

351
00:28:19,406 --> 00:28:21,324
Semua sudah selesai!

352
00:28:24,577 --> 00:28:27,122
Kami baru selesaikan semua imbasan,

353
00:28:27,956 --> 00:28:31,710
jadual dan seluruh kempen…

354
00:28:33,878 --> 00:28:36,756
dan seluruh pencerapan
Teleskop Ufuk Peristiwa…

355
00:28:38,258 --> 00:28:40,885
untuk tahun ini.

356
00:28:43,096 --> 00:28:45,682
Cabaran terbesar Teleskop Ufuk Peristiwa

357
00:28:45,765 --> 00:28:49,394
adalah semasa menerima semua maklumat
di pusat pemprosesan

358
00:28:49,477 --> 00:28:51,271
dan menentukan keberhasilannya.

359
00:28:52,105 --> 00:28:54,023
Akan memakan masa lebih sebulan.

360
00:28:55,316 --> 00:28:57,986
Sehingga waktu itu,
hanya ada ketegangan,

361
00:28:58,069 --> 00:29:00,864
ketidakpastian bahawa sesuatu
terlepas pandang.

362
00:29:03,825 --> 00:29:08,663
Mei, musim bunga, kelahiran semula,
mengambil gambar lubang hitam,

363
00:29:10,415 --> 00:29:12,751
musim panas ini pasti indah.

364
00:31:19,794 --> 00:31:22,547
Sudah lama menjadi soalan
dalam falsafah sains,

365
00:31:24,090 --> 00:31:28,094
jika perkara yang kita minat
ialah fenomena,

366
00:31:28,177 --> 00:31:30,930
ia boleh dikesan secara eksperimen,

367
00:31:33,933 --> 00:31:39,898
tapi bagaimana untuk dapat tahu tentang
entiti yang tak boleh diperhatikan?

368
00:31:51,826 --> 00:31:57,248
Saya sentiasa berminat
dengan perkara yang tak dapat dilihat

369
00:31:57,332 --> 00:31:58,666
dan misteri.

370
00:32:00,043 --> 00:32:03,171
Secara semula jadi saya berminat
dengan lubang hitam.

371
00:32:06,382 --> 00:32:11,387
Tapi lubang hitam sangat sukar difahami
dengan hanya persamaan.

372
00:32:19,604 --> 00:32:23,566
Jika awak benar-benar mahu tahu apa saja
dengan terperinci,

373
00:32:24,442 --> 00:32:27,946
awak takkan dapat lakukannya
hanya dengan matematik sahaja,

374
00:32:28,029 --> 00:32:31,741
takkan berlaku.
Awak perlu simulasi dalam komputer.

375
00:32:39,123 --> 00:32:43,336
Ada sesuatu yang dipanggil cakera akresi
yang mengelilingi lubang hitam.

376
00:32:44,128 --> 00:32:45,171
Sangat huru-hara.

377
00:32:48,132 --> 00:32:52,011
Ada gas terion, medan magnet

378
00:32:52,095 --> 00:32:53,763
dan semuanya berpusar-pusar.

379
00:32:55,390 --> 00:32:57,767
Gas menjadi panas dan kemudian memancar.

380
00:33:02,480 --> 00:33:04,482
Semuanya jadi agak rumit

381
00:33:04,565 --> 00:33:07,527
untuk ahli teori mengira
dengan pensel dan kertas.

382
00:33:15,743 --> 00:33:20,456
Simulasi membantu kita
menjadikan perkara yang tak dapat dilihat,

383
00:33:21,165 --> 00:33:24,502
apa yang tak kelihatan, boleh dilihat.

384
00:33:40,101 --> 00:33:43,021
10 SEPTEMBER 2017

385
00:33:55,658 --> 00:33:57,785
- Tentu Andy.
- Hai.

386
00:33:59,037 --> 00:34:01,372
Kita ada berita yang hampir baik.

387
00:34:01,456 --> 00:34:02,290
Apa?

388
00:34:04,167 --> 00:34:05,668
Tapi, tak cukup baik.

389
00:34:05,752 --> 00:34:07,670
Ada sesuatu yang tak cukup.

390
00:34:08,254 --> 00:34:10,673
Jika tak risau, awak akan dapat jawapan.

391
00:34:10,757 --> 00:34:12,717
Saya tak pernah risau, jadi…

392
00:34:13,551 --> 00:34:16,763
Sekali setahun, Stephen Hawking
dan kawan-kawannya

393
00:34:16,846 --> 00:34:19,682
ambil alih sesebuah rumah
di sesuatu tempat,

394
00:34:20,349 --> 00:34:23,144
di mana kami boleh bertukar idea
dan berseronok,

395
00:34:23,227 --> 00:34:25,229
boleh pergi mendaki gunung.

396
00:34:25,313 --> 00:34:26,647
Stephen dah sampai.

397
00:34:26,731 --> 00:34:28,524
Stephen dah sampai.

398
00:34:28,608 --> 00:34:30,735
- Boleh ucap helo di sana.
- Okey.

399
00:34:33,029 --> 00:34:37,909
Stephen, Sasha, Malcolm dan saya
jumpa satu kelemahan,

400
00:34:38,576 --> 00:34:40,661
lebih daripada satu kelemahan,

401
00:34:40,745 --> 00:34:44,749
satu kelemahan tentang maklumat paradoks.

402
00:34:44,832 --> 00:34:47,168
- Guna papan hitam di sana.
- Baiklah.

403
00:34:47,251 --> 00:34:48,711
Cerita lamanya adalah…

404
00:34:50,713 --> 00:34:53,925
tak mungkin lubang hitam
boleh menyimpan maklumat,

405
00:34:54,008 --> 00:34:55,676
ia cuma satu lubang di angkasa.

406
00:34:57,762 --> 00:34:59,597
Apa yang kami temui adalah
ufuk itu

407
00:34:59,680 --> 00:35:02,016
ada sifat yang boleh mengekod maklumat.

408
00:35:03,559 --> 00:35:07,105
Iaitu, penterjemahan super
dan darjah kebebasan pusingan super

409
00:35:07,188 --> 00:35:08,898
yang dipanggil rambut lembut.

410
00:35:08,981 --> 00:35:10,775
- Okey.
- Buat bulatan.

411
00:35:12,777 --> 00:35:17,573
Rambut itu tersebar
di sekeliling ufuk lubang hitam.

412
00:35:18,282 --> 00:35:21,202
Apabila baling sesuatu
ke dalam lubang hitam,

413
00:35:21,285 --> 00:35:22,829
awak mengubah bentuk rambutnya.

414
00:35:22,912 --> 00:35:25,957
Pada mulanya begini, selepas sesuatu
dibaling masuk, berubah begini.

415
00:35:27,667 --> 00:35:32,088
Kami dapati ada rekod
apa yang jatuh ke dalam lubang hitam.

416
00:35:34,507 --> 00:35:37,969
Beberapa maklumat memang dipindahkan.

417
00:35:41,472 --> 00:35:43,683
Kita belum tahu semuanya lagi.

418
00:35:45,643 --> 00:35:49,856
Itulah yang kami cuba siasat sekarang ini.

419
00:35:49,939 --> 00:35:50,857
- Begini.
- Ya.

420
00:35:50,940 --> 00:35:53,067
Ia hanya mengandungi dua derivatif,

421
00:35:53,151 --> 00:35:55,862
- dalam epsilon, jadi ia akan hilang.
- Okey.

422
00:35:55,945 --> 00:35:59,073
Kita perlu lihat sama ada rambut lembut
dan zarah lembut ini

423
00:35:59,157 --> 00:36:01,159
boleh mengekod maklumat
dalam lubang hitam.

424
00:36:01,242 --> 00:36:02,910
Kita tak risau tentang syarat itu.

425
00:36:02,994 --> 00:36:04,704
- Tak.
- Awak pun tengok syarat itu? 

426
00:36:05,246 --> 00:36:06,664
Ada formula,

427
00:36:06,747 --> 00:36:10,835
oleh Bekenstein dan Hawking
pada awal tahun 70-an

428
00:36:11,711 --> 00:36:14,255
untuk berapa banyak

429
00:36:15,298 --> 00:36:18,843
gigabait maklumat
boleh disimpan di dalam lubang hitam.

430
00:36:19,760 --> 00:36:24,515
Jadi, ujian pertama yang kami belum lulus,

431
00:36:25,975 --> 00:36:29,729
adalah mengira maklumat
menggunakan rambut lembut itu

432
00:36:30,396 --> 00:36:35,109
dan menunjukkan bahawa rambut lembut itu
memberikan jawapan yang tepat.

433
00:36:38,571 --> 00:36:41,199
Jika kita boleh dapatkan cas pusat
menjadi 12J,

434
00:36:41,782 --> 00:36:45,411
maklumat tidak hilang.
Maklumat dipulihara

435
00:36:45,494 --> 00:36:46,996
dan kita boleh jejak maklumat itu

436
00:36:47,079 --> 00:36:48,873
dengan melihat ufuk tersebut.

437
00:36:50,166 --> 00:36:52,460
Kami dah habiskan tiga bulan,
tapi dapat kosong,

438
00:36:52,543 --> 00:36:54,462
dan tiga bulan seterusnya dapat infiniti

439
00:36:54,545 --> 00:36:56,631
dan beberapa minggu lepas,
Malcolm fikir

440
00:36:56,714 --> 00:36:59,300
dia dapat 12 dan sekarang kami fikir
itu juga salah.

441
00:37:00,176 --> 00:37:02,303
Setakat hari ini, kita dapat 12,

442
00:37:02,386 --> 00:37:05,223
tapi dengan langkah yang meragukan.

443
00:37:06,182 --> 00:37:08,517
Maksud awak,
pengkamilan mengikut bahagian

444
00:37:08,601 --> 00:37:10,645
dilakukan untuk hasilkan
formula terakhir ini?

445
00:37:12,230 --> 00:37:13,231
Saya rasa sesuatu.

446
00:37:13,940 --> 00:37:17,818
Ya, kerana tiada syarat
dengan dua derivatif tentang zeta.

447
00:37:18,569 --> 00:37:21,405
Tujuannya memang untuk membuang
dua derivatif pada zeta itu.

448
00:37:22,990 --> 00:37:24,825
Tapi, mungkin memang ada di sana.

449
00:37:29,372 --> 00:37:31,791
Mari kita lihat, okey.

450
00:37:32,291 --> 00:37:35,378
Jadi, kita perlu fikir lebih lanjut
tentangnya.

451
00:37:39,173 --> 00:37:40,967
Stephen datang. Kita selamat!

452
00:37:43,219 --> 00:37:44,887
Helo, Stephen.

453
00:37:44,971 --> 00:37:46,055
Helo, Stephen.

454
00:37:46,138 --> 00:37:49,475
Apa kata kita beri Stephen ringkasan.

455
00:37:50,226 --> 00:37:51,936
Dengan anggapan semuanya betul.

456
00:37:52,019 --> 00:37:53,479
- Untuk disahkan.
- Tak,

457
00:37:53,562 --> 00:37:55,523
tak boleh anggap semuanya betul.

458
00:37:56,857 --> 00:37:59,485
- Untuk diperiksa.
- Ya, untuk diperiksa.

459
00:38:00,027 --> 00:38:03,990
Seperti biasa, beberapa minit lepas
kami sangat teruja

460
00:38:04,073 --> 00:38:08,327
kerana syarat pusat muncul

461
00:38:08,911 --> 00:38:14,750
tepat pada tempat untuk dapatkan
hukum kawasan itu,

462
00:38:15,459 --> 00:38:19,463
kemudian kami sedar
kami mungkin terlepas beberapa syarat.

463
00:38:23,718 --> 00:38:25,928
Ada sesuatu yang baik berlaku.

464
00:38:27,888 --> 00:38:29,598
Tapi, kerja kami terputus.

465
00:38:39,608 --> 00:38:42,320
- Ada benda lain yang kita mungkin lupa.
- Apa?

466
00:38:42,987 --> 00:38:45,364
Persoalan tentang F tambah tolak syarat.

467
00:38:46,449 --> 00:38:48,492
Ya, saya risau dengannya.

468
00:38:48,576 --> 00:38:51,996
Jadi, mungkin F tambah tolak syarat
buat begini.

469
00:38:52,788 --> 00:38:55,916
Apa kita mahu lakukan dengannya,
sebab…

470
00:38:56,000 --> 00:39:00,629
Saya fikir saya tak hasilkan apa-apa
dengan tiga derivatif epsilon,

471
00:39:01,213 --> 00:39:02,631
- tapi…
- Kita perlu periksa.

472
00:39:05,885 --> 00:39:07,678
Ada nombor yang kita cari.

473
00:39:08,679 --> 00:39:10,473
Dua belas kali momentum sudut.

474
00:39:11,849 --> 00:39:14,393
- Jadi, saya fikir itu…
- Atau capahan…

475
00:39:14,477 --> 00:39:17,730
Memang sukar untuk dapatkan nombor itu.

476
00:39:18,773 --> 00:39:21,359
Jika awak dapat nombor itu…

477
00:39:22,360 --> 00:39:23,319
Di sini.

478
00:39:23,402 --> 00:39:26,864
yang memberitahu bahawa lubang hitam
ada keupayaan menyimpan

479
00:39:28,324 --> 00:39:30,493
semua maklumat yang mungkin hilang.

480
00:39:30,576 --> 00:39:32,411
Saya rasa ada jalan di sana.

481
00:39:32,495 --> 00:39:35,915
Langkah besar untuk
menyelesaikan paradoks maklumat.

482
00:39:36,582 --> 00:39:39,377
Malcolm dapat
dengan mengamilkan bahagiannya.

483
00:39:40,461 --> 00:39:42,004
- Secara haram.
- Ya.

484
00:39:42,088 --> 00:39:45,299
Tapi, dengan menggunakan perbezaan
tiga bentuk…

485
00:39:45,424 --> 00:39:48,219
- Boleh buat perkara yang sama.
- Dapat persamaan yang sama…

486
00:39:48,302 --> 00:39:51,055
- dan sentiasa ada ruang untuk…
- Berapa banyak

487
00:39:51,138 --> 00:39:53,682
Vektor Killing sebentuk
pada dua sfera itu?

488
00:39:54,392 --> 00:39:56,185
- Tiga!
- Nombor tak terhingga?

489
00:39:56,769 --> 00:39:57,895
Enam!

490
00:39:59,063 --> 00:40:02,608
Sangat menarik untuk bekerja bersama
Stephen kerana dia

491
00:40:02,691 --> 00:40:06,195
tak banyak bercakap,
jadi semua percakapannya penting.

492
00:40:06,821 --> 00:40:10,616
Vektor Killing
yang ditakrifkan secara global,

493
00:40:10,699 --> 00:40:14,036
ada tiga. Secara global…

494
00:40:14,745 --> 00:40:17,039
Dia akan tanya sesuatu
yang mungkin pada awalnya

495
00:40:17,123 --> 00:40:21,544
nampak seperti dia mahu menjelaskan
sesuatu, tapi sebenarnya

496
00:40:21,627 --> 00:40:23,879
dia ada idea yang berbeza atau

497
00:40:24,922 --> 00:40:27,174
dia cuma berikan sedikit pandangan,

498
00:40:28,134 --> 00:40:30,928
yang mana mungkin akan mengelirukan
semua orang

499
00:40:31,011 --> 00:40:32,972
dan kemudian kami sedar
perkara itu penting.

500
00:40:33,055 --> 00:40:34,765
Jadi kami…

501
00:40:35,683 --> 00:40:39,019
telah mematuhi semua arahan awak…

502
00:40:41,230 --> 00:40:43,274
untuk melupakan infiniti.

503
00:40:43,858 --> 00:40:49,280
Saya buat kerja asas dahulu,
seperti mengelilingi gunung,

504
00:40:49,363 --> 00:40:52,324
cuba mencari jalan terbaik ke puncak.

505
00:40:52,992 --> 00:40:57,621
Kemudian Stephen kata,
"Okey, kita ikut jalan ini sekarang."

506
00:41:00,541 --> 00:41:01,876
Dia sangat berani.

507
00:41:03,335 --> 00:41:06,505
Dia tak mahu luangkan banyak masa

508
00:41:06,589 --> 00:41:09,967
untuk meneroka semua kes kecil
dan semua kemungkinan.

509
00:41:10,759 --> 00:41:13,095
Dia mahu terus pada masalah sebenar.

510
00:41:14,096 --> 00:41:16,765
Adakah difeomorfisme
menghasilkan semua entropi itu?

511
00:41:16,849 --> 00:41:18,976
Difeomorfisme mana
yang menghasilkan entropi?

512
00:41:21,187 --> 00:41:22,771
Persoalannya adalah…

513
00:41:22,855 --> 00:41:25,441
Masalah ini mungkin terlalu sukar
untuk dilakukan sendiri,

514
00:41:25,524 --> 00:41:28,569
tapi setiap orang ada pemikiran berbeza

515
00:41:28,652 --> 00:41:33,866
dan semua berkongsi
pendapat masing-masing.

516
00:41:33,949 --> 00:41:37,161
Sebenarnya,
E kuasa i-n-Phi di sekeliling…

517
00:41:38,245 --> 00:41:42,041
- Sebenarnya…
- E kuasa i-n-phi…

518
00:41:42,124 --> 00:41:43,459
Saya suka berlumba

519
00:41:44,001 --> 00:41:46,712
hingga ke hujung dan cuba isi ruang…

520
00:41:46,795 --> 00:41:47,838
Betulkah?

521
00:41:47,922 --> 00:41:52,259
iaitu metodologi yang mudah
melakukan kesilapan

522
00:41:52,343 --> 00:41:55,387
sebab awak sudah putuskan
jawapan yang awak mahu.

523
00:41:58,015 --> 00:42:00,559
Sedangkan Malcolm lebih cenderung untuk

524
00:42:01,268 --> 00:42:04,480
bermula dari awal dengan sistematik,

525
00:42:05,022 --> 00:42:07,733
menyelesaikan masalah,
tapi ada satu kelemahan,

526
00:42:07,816 --> 00:42:09,485
jika tiada arah yang betul,

527
00:42:09,568 --> 00:42:10,945
awak takkan sampai ke sana.

528
00:42:12,071 --> 00:42:14,490
Jadi, kami saling melengkapi.

529
00:42:16,408 --> 00:42:19,578
Sasha adalah tambahan yang hebat.

530
00:42:20,371 --> 00:42:23,415
Dia bermula sebagai pelajar Malcolm

531
00:42:25,000 --> 00:42:29,755
dan dia jadi semakin maju
dengan pantas.

532
00:42:33,217 --> 00:42:37,555
Kami pernah dapat jawapan, tapi salah,
10 hari lepas dapat lagi,

533
00:42:37,638 --> 00:42:38,889
tapi salah juga.

534
00:42:42,768 --> 00:42:48,232
Kita di landasan yang betul,
tapi perjalanannya sangat rumit.

535
00:42:48,315 --> 00:42:50,317
- Saya rasa arah ini.
- Saya rasa di sana.

536
00:42:50,401 --> 00:42:53,696
- Kita patut bawa helikopter.
- Awak nak turun di sana?

537
00:42:53,779 --> 00:42:55,531
- Ini, maksud awak?
- Tak.

538
00:42:58,492 --> 00:43:01,829
12 MEI 2017

539
00:43:04,582 --> 00:43:08,669
BALAI CERAP MIT
PUSAT PEMPROSESAN MAKLUMAT EHT

540
00:43:11,964 --> 00:43:16,927
Penghantaran antarabangsa yang sukar
disebabkan perkara yang berlaku di Chile.

541
00:43:17,511 --> 00:43:19,930
- Awak tahu ini data penting, bukan?
- Ya.

542
00:43:20,014 --> 00:43:24,893
Saya tak suka dengar perkataan sukar
berkaitan data ini.

543
00:43:24,977 --> 00:43:26,604
Pelaksanaan kemusnahan.

544
00:43:27,688 --> 00:43:30,065
Data yang baru dihantar.

545
00:43:33,277 --> 00:43:37,406
Terus daripada Chile, perakam ketiga,
slot kedua, set kedua.

546
00:43:38,616 --> 00:43:40,993
- Dilabel dengan baik.
- Vincent?

547
00:43:41,076 --> 00:43:44,496
Foton dari Chile. Beku.

548
00:43:45,873 --> 00:43:49,126
Selepas kami dapat data
daripada semua teleskop,

549
00:43:49,710 --> 00:43:52,921
jumlah datanya sangat banyak.

550
00:43:53,047 --> 00:43:55,591
Kami perlu mengira setiap gelombang,

551
00:43:55,674 --> 00:43:59,261
setiap jurang dan puncak gelombang
yang diterima teleskop.

552
00:44:01,513 --> 00:44:03,849
Kami perlu rekodkannya dengan baik

553
00:44:03,932 --> 00:44:06,560
dan padankan setiap gelombang depan

554
00:44:06,644 --> 00:44:09,647
dengan gelombang yang sama
daripada teleskop

555
00:44:09,730 --> 00:44:11,023
dari tapak lain.

556
00:44:11,106 --> 00:44:13,609
Penambahan terbaharu daripada ALMA.

557
00:44:13,692 --> 00:44:14,777
Apa lagi kita ada?

558
00:44:14,860 --> 00:44:19,406
Kami menjana hampir separuh petabait
data untuk satu malam pencerapan.

559
00:44:20,658 --> 00:44:22,993
- Okey.
- Selepas kita siapkan…

560
00:44:23,077 --> 00:44:26,705
Setakat ini, data terbesar
untuk satu malam pencerapan

561
00:44:27,164 --> 00:44:30,668
dalam sejarah sains,
kategori eksperimen fizik.

562
00:44:30,751 --> 00:44:32,544
Saya nak tengok…

563
00:44:32,628 --> 00:44:34,588
Okey, ini set lengkap ALMA

564
00:44:35,673 --> 00:44:37,675
Kami kumpul semua data

565
00:44:37,758 --> 00:44:40,678
daripada pemacu cakera keras
dalam superkomputer,

566
00:44:40,761 --> 00:44:43,722
satu berada di Balai Cerap MIT

567
00:44:44,640 --> 00:44:47,559
dan satu lagi di Max Planck Institute
for Radio Astronomy

568
00:44:47,643 --> 00:44:50,771
di Bonn, Jerman.
Kemudian antara dua tapak ini,

569
00:44:50,854 --> 00:44:53,148
kami memproses dan mengendalikan
semua data.

570
00:44:53,232 --> 00:44:56,276
Beginilah cara membuat
teleskop saiz bumi.

571
00:44:56,360 --> 00:44:58,320
Ia seperti peta seluruh dunia.

572
00:44:58,404 --> 00:45:02,324
Jadi di sini kita ada modul
yang dirakam di Mexico,

573
00:45:02,408 --> 00:45:05,911
ini dari Mexico, ini dari Arizona,

574
00:45:05,994 --> 00:45:07,955
ini dari Sepanyol,

575
00:45:08,664 --> 00:45:10,249
ini dari Hawaii.

576
00:45:10,916 --> 00:45:13,585
Kami tak boleh buat pemprosesan
di Kutub Selatan.

577
00:45:13,669 --> 00:45:18,382
Stesen Kutub Selatan ditutup sekarang.
Tiada apa boleh mendarat atau berlepas.

578
00:45:19,675 --> 00:45:22,845
Semua data beku sehingga Oktober.

579
00:45:25,180 --> 00:45:27,558
Di sinilah semua data bersatu

580
00:45:27,641 --> 00:45:29,852
dan kita akan dapatkan produk akhir.

581
00:45:30,477 --> 00:45:34,732
Jadi, ia sedang berlaku.
Susah nak percaya, tapi memang berlaku.

582
00:45:34,815 --> 00:45:38,694
Biarkannya dahulu dan mari cuba
dapatkan tanda aras.

583
00:45:41,655 --> 00:45:45,534
Sebaik saja awak betulkan kalibrasi manual
semua ini akan jelas

584
00:45:47,286 --> 00:45:51,665
dan nisbah signal-to-noise dan amplitud
akan meningkat.

585
00:45:52,374 --> 00:45:54,168
Itu memang hebat.

586
00:45:55,419 --> 00:45:57,880
Kami menerima sejenis kepekaan

587
00:45:57,963 --> 00:46:02,301
dan resolusi yang kami cari
sejak sedekad lalu.

588
00:46:04,970 --> 00:46:06,722
Bagi saya,

589
00:46:08,015 --> 00:46:11,685
ini masa yang sangat meresahkan.

590
00:46:13,562 --> 00:46:16,565
Sudah lama kami berusaha
untuk dapatkannya.

591
00:46:17,608 --> 00:46:21,653
Tapi, kami masih tak tahu apa yang kami
akan dapat.

592
00:46:37,544 --> 00:46:39,588
BANGUNAN FIZIK

593
00:46:47,638 --> 00:46:50,599
MAKMAL LUBANG HITAM

594
00:49:10,614 --> 00:49:12,532
Lubang hitam tak dapat dihubungi.

595
00:49:16,495 --> 00:49:19,790
Kami tak tahu sama ada
persamaan yang kami guna

596
00:49:19,873 --> 00:49:21,875
benar-benar menggambarkan lubang hitam.

597
00:49:23,168 --> 00:49:27,631
Kami tak boleh uji secara terus,
itulah dilema yang kami alami.

598
00:49:32,302 --> 00:49:34,137
Di makmal saya,

599
00:49:34,221 --> 00:49:37,724
saya ada satu model yang menyerupai
beberapa sifat lubang hitam.

600
00:49:40,143 --> 00:49:43,271
Sudah tentu bukan lubang hitam sebenar,
itu agak bahaya.

601
00:49:46,942 --> 00:49:50,153
Kami ada satu kolam air besar.

602
00:49:51,863 --> 00:49:55,033
Ada vorteks di bahagian tengahnya.

603
00:49:57,494 --> 00:50:02,207
Setiap perubahan kecil pada permukaannya
nampak seperti lubang hitam.

604
00:50:10,632 --> 00:50:13,760
Ada fizik yang berkaitan dengan ufuk,

605
00:50:15,429 --> 00:50:17,931
seperti lenturan cahaya,
radiasi Hawking,

606
00:50:18,557 --> 00:50:19,433
superradiance.

607
00:50:21,810 --> 00:50:24,771
Itu adalah kesan-kesan
yang kami boleh simulasikan.

608
00:50:24,855 --> 00:50:27,524
Semua kesan yang berlaku di luar
ufuk peristiwa.

609
00:50:31,611 --> 00:50:35,198
Akhirnya, awak nampak kesan yang telah
diramalkan bertahun-tahun lepas

610
00:50:35,282 --> 00:50:37,534
tanpa pengesahan eksperimen.

611
00:50:40,328 --> 00:50:41,538
Itu fizik sebenar.

612
00:50:42,164 --> 00:50:43,498
Ia telah dikesan.

613
00:50:48,670 --> 00:50:52,758
Ada limit tentang apa yang kita tahu
tentang lubang hitam sekarang,

614
00:50:52,841 --> 00:50:57,137
tapi saya seorang saintis,
ini situasi terbaik.

615
00:51:01,099 --> 00:51:03,477
Kita ada alam semesta ini
dalam piring Petri.

616
00:51:05,437 --> 00:51:09,483
Mengandungi pengetahuan baru
yang menakjubkan

617
00:51:09,566 --> 00:51:11,109
menanti untuk dijumpai.

618
00:51:19,785 --> 00:51:23,288
EMPAT BULAN SELEPAS PERCUTIAN HAWKING
25 JANUARI 2018

619
00:51:25,707 --> 00:51:28,835
Jadi, zeta tolak zeta-tilda-Y, mengandungi

620
00:51:28,919 --> 00:51:33,924
dua kali ganda epsilon perdana
yang mengandungi epsilon perdana.

621
00:51:34,049 --> 00:51:35,926
Menghasilkan satu bahagi W tambah.

622
00:51:36,009 --> 00:51:38,762
Menjadi satu bahagi W tambah,

623
00:51:40,847 --> 00:51:43,225
bermaksud awak perlu mengiranya
dengan W tambah,

624
00:51:43,308 --> 00:51:45,018
awak pasti tiada yang tertinggal?

625
00:51:46,186 --> 00:51:47,521
Ya, betul.

626
00:51:47,604 --> 00:51:52,234
Tiada, sebab hanya satu bahagi W tambah
syarat yang boleh hasilkannya.

627
00:51:54,402 --> 00:51:56,947
- Betul.
- Kita perlukan satu bahagi W tambah itu.

628
00:51:57,030 --> 00:51:59,491
Jadi awak perlu mengiranya
untuk dapatkan W tambah.

629
00:51:59,574 --> 00:52:00,408
Tak.

630
00:52:00,492 --> 00:52:03,286
Tak, sebab awak mahu satu bahagi W tambah
dalam si-dikamil.

631
00:52:04,371 --> 00:52:06,998
- Betul.
- Sebab julat W tambah adalah sifar.

632
00:52:07,082 --> 00:52:10,377
Jadi jika kita tiada satu bahagi W tambah
di sana, kita dapat kosong.

633
00:52:13,964 --> 00:52:17,968
- Kita tak faham ini di Brinsop.
- Tak, saya rasa kita tak faham.

634
00:52:21,471 --> 00:52:23,849
Kami fikir perkara ini mudah
semasa di Brinsop,

635
00:52:23,932 --> 00:52:26,351
jadi tak perlu fikir banyak,

636
00:52:26,434 --> 00:52:29,354
Tapi sejak itu,
kami temui pelbagai perkara lain

637
00:52:29,437 --> 00:52:31,982
yang menyumbang kepada merumitkannya lagi.

638
00:52:32,065 --> 00:52:35,402
Di Brinsop, kami fikir kami boleh buat
dengan tangan.

639
00:52:36,361 --> 00:52:38,572
Mungkin dalam 10 muka surat.

640
00:52:42,492 --> 00:52:44,995
Rupa-rupanya menjadi antara pengiraan

641
00:52:46,496 --> 00:52:50,750
paling panjang pernah kami lakukan.

642
00:52:50,834 --> 00:52:53,086
Itu memang jelas.

643
00:52:57,090 --> 00:52:58,675
Seribu lima puluh syarat.

644
00:52:58,758 --> 00:53:03,805
Awak tak boleh tambah 1050 syarat

645
00:53:04,848 --> 00:53:06,766
tanpa membuat kesilapan.

646
00:53:07,642 --> 00:53:08,768
Atau saya tak boleh.

647
00:53:08,852 --> 00:53:10,520
Rasanya Malcolm pun tak boleh.

648
00:53:10,604 --> 00:53:12,981
Mungkin saya boleh buat separuh, tapi…

649
00:53:14,733 --> 00:53:16,610
Jadi, sebulan lepas,

650
00:53:17,194 --> 00:53:20,989
kami sedar kami perlu gunakan komputer.

651
00:53:23,408 --> 00:53:26,578
Secara asasnya,
menambah beribu-ribu syarat.

652
00:53:26,912 --> 00:53:31,499
jika semuanya menghasilkan 12-J,

653
00:53:31,583 --> 00:53:34,377
bermakna rambut yang ada
pada lubang hitam itu

654
00:53:35,003 --> 00:53:38,715
cukup untuk bina semula
seperti mana ia dihasilkan.

655
00:53:39,466 --> 00:53:41,635
Persamaan untuk menyelesaikan
paradoks maklumat.

656
00:53:42,844 --> 00:53:44,846
Kami tak pernah nampak ia berlaku.

657
00:53:45,472 --> 00:53:49,476
Mungkin ada masalah dalam
program komputer kami,

658
00:53:49,559 --> 00:53:51,353
silap dalam inputnya,

659
00:53:51,436 --> 00:53:54,689
atau kesilapan dalam analisis konsep
masalah tersebut.

660
00:53:55,857 --> 00:53:59,110
Tahap optimis kami turun dan naik.

661
00:54:00,195 --> 00:54:04,866
Kami mesti percaya ia akan berhasil
atas sebab yang mudah

662
00:54:04,950 --> 00:54:09,287
iaitu kami takkan berusaha keras
jika kami tak percaya kepadanya.

663
00:54:11,081 --> 00:54:13,917
- Kami berusaha keras.
- Kami memang berusaha keras.

664
00:54:14,000 --> 00:54:17,420
Kami lakukannya disebabkan kami percaya.

665
00:54:18,713 --> 00:54:21,091
Jika kami tak percaya,
mungkin kami sudah…

666
00:54:23,009 --> 00:54:25,512
- Lama berputus asa.
- kurang bersemangat.

667
00:54:27,013 --> 00:54:28,348
Saya optimis.

668
00:54:30,350 --> 00:54:34,938
Tapi, mungkin kami kekurangan sesuatu,
sama ada syarat atau perkara-perkara lain.

669
00:54:36,982 --> 00:54:37,816
Atau idea.

670
00:54:37,899 --> 00:54:42,028
Idea atau apa saja. Mungkin kami belum
dapat mengira dengan baik.

671
00:54:45,156 --> 00:54:50,495
Paradoks maklumat mengatakan,
disebabkan lubang hitam,

672
00:54:50,578 --> 00:54:51,579
alam semesta

673
00:54:52,163 --> 00:54:53,999
tak boleh digambarkan

674
00:54:54,791 --> 00:54:57,502
mengikut hukum fizikal.

675
00:55:00,171 --> 00:55:02,757
Saya bertaruh dengan idea bahawa

676
00:55:02,841 --> 00:55:06,303
hukum fizikalnya wujud
dan kami akan mengenal pastinya.

677
00:55:08,847 --> 00:55:10,724
Tapi ia belum berakhir.

678
00:55:23,570 --> 00:55:27,073
Saya rasa menarik apabila pemerhatian

679
00:55:27,157 --> 00:55:30,035
tak selari dengan

680
00:55:30,118 --> 00:55:33,246
gambaran biasa sifat sesuatu perkara itu.

681
00:55:33,330 --> 00:55:36,583
Ketika itulah manusia mula mencari

682
00:55:36,666 --> 00:55:38,543
penjelasan yang lebih eksotik.

683
00:55:40,962 --> 00:55:43,631
Itu yang berlaku dalam cerita
lubang hitam.

684
00:55:46,593 --> 00:55:49,346
Lubang hitam pada mulanya sangat

685
00:55:49,429 --> 00:55:53,183
esoterik, matematik, sukar diterima,

686
00:55:53,933 --> 00:55:56,644
tapi semakin lama,

687
00:55:56,728 --> 00:55:59,731
ada pemerhatian yang tak masuk akal.

688
00:56:01,441 --> 00:56:04,652
Lubang hitam adalah penjelasan terbaik
untuk apa yang diperhatikan.

689
00:56:05,987 --> 00:56:09,240
Apa yang masih kontroversi
adalah lubang hitam yang besar,

690
00:56:09,324 --> 00:56:12,243
hampir sebilion kali ganda jisim matahari.

691
00:56:15,413 --> 00:56:18,375
Mungkin semua galaksi ada
lubang hitam besar di terasnya.

692
00:56:19,334 --> 00:56:21,086
Malah galaksi kita sendiri.

693
00:56:22,128 --> 00:56:24,005
Itu agak kontroversi

694
00:56:24,839 --> 00:56:28,802
dan itu memang idea yang saya minat.

695
00:56:31,429 --> 00:56:33,473
Ada satu teknik yang saya sedang usahakan,

696
00:56:33,556 --> 00:56:35,934
kumpulan saya dan kumpulan di Jerman,

697
00:56:36,017 --> 00:56:39,646
yang pada dasarnya boleh menyelesaikannya.

698
00:56:41,606 --> 00:56:44,943
Ini sama seperti Balai Cerap Keck
yang dibuka di Hawaii.

699
00:56:48,530 --> 00:56:50,949
Agak menakjubkan apabila teleskop besar

700
00:56:51,032 --> 00:56:53,785
membenarkan kita untuk mengkaji.

701
00:56:56,704 --> 00:56:57,997
Tapi, memang berjaya.

702
00:56:58,081 --> 00:57:01,334
Tiba-tiba, kita boleh nampak
pusat galaksi, bintang di pusat galaksi.

703
00:57:05,422 --> 00:57:08,716
Jika ada lubang hitam di sana yang ada
berjuta kali ganda jisim matahari,

704
00:57:08,800 --> 00:57:11,386
ia akan bergerak sangat laju.

705
00:57:13,388 --> 00:57:15,640
Ukuran pertama kami adalah 95,

706
00:57:15,723 --> 00:57:19,352
kami jumpa gambar kedua pada 96.

707
00:57:20,979 --> 00:57:23,940
Benda itu tidak berada
di tempat yang sama.

708
00:57:25,233 --> 00:57:26,985
Semuanya bergerak seperti ditarik!

709
00:57:28,486 --> 00:57:31,239
Benda itu jelas mula melengkung
apabila rapat

710
00:57:31,322 --> 00:57:34,117
semasa 98 ke 99.

711
00:57:36,327 --> 00:57:39,038
Lengkungan itu menunjukkan arah
ke lubang hitam.

712
00:57:39,122 --> 00:57:42,834
Ada tiga bintang yang melengkung
seperti tiga anak panah

713
00:57:43,960 --> 00:57:46,796
dan semua bersilang di tempat yang sama.

714
00:57:50,675 --> 00:57:52,802
Perlu ada sesuatu yang sangat besar

715
00:57:53,428 --> 00:57:56,139
untuk menghasilkan
orbit dengan secepat itu.

716
00:58:01,102 --> 00:58:06,149
Sukar untuk fikir perkara lain
di pusatnya

717
00:58:06,232 --> 00:58:09,110
selain lubang hitam yang besar.

718
00:58:13,031 --> 00:58:15,033
Kami dalam proses mengenalinya.

719
00:58:17,952 --> 00:58:19,746
Sekarang hanya boleh rasa.

720
00:58:30,798 --> 00:58:31,925
Tiga, empat, lima.

721
00:58:32,008 --> 00:58:33,968
Tak, rasanya Kazu beritahu…

722
00:58:34,052 --> 00:58:36,638
Ya, tapi Kazu suruh saya
tengok 120 semalam

723
00:58:36,721 --> 00:58:38,348
sebab itu kita akan melihatnya.

724
00:58:38,431 --> 00:58:40,308
Jadi, ini 3C345?

725
00:58:40,391 --> 00:58:41,226
- Ya.
- Okey.

726
00:58:41,309 --> 00:58:43,645
Kami memberi harapan yang tinggi
kepada EHT

727
00:58:43,728 --> 00:58:46,231
untuk melihat sesuatu yang tak pernah
dilihat bermaksud

728
00:58:46,356 --> 00:58:49,192
kami perlu mencipta alatan yang baru.

729
00:58:49,275 --> 00:58:52,070
Lebih mudah untuk bermula
dengan pandangan yang besar…

730
00:58:52,153 --> 00:58:54,656
Untuk hasilkan imej yang berkualiti,
kami tak boleh

731
00:58:54,739 --> 00:58:56,574
percaya kepada apa yang kami nampak.

732
00:58:56,658 --> 00:58:58,660
…jika kecil akan dapat struktur pelik.

733
00:58:58,743 --> 00:59:02,372
Saya belum masukkan skala linear
semasa semuanya ada.

734
00:59:02,455 --> 00:59:05,083
Apabila ambil gambar menggunakan kamera,

735
00:59:05,166 --> 00:59:08,461
awak percaya gambar itu realiti, bukan?

736
00:59:08,545 --> 00:59:10,755
Awak nampak dengan mata awak sendiri

737
00:59:10,838 --> 00:59:12,799
dan awak boleh cakap, gambar yang sama.

738
00:59:12,882 --> 00:59:16,386
Apabila kami ambil gambar lubang hitam
dengan Teleskop Ufuk Peristiwa,

739
00:59:16,469 --> 00:59:17,971
kami tak dapat melihatnya,

740
00:59:18,054 --> 00:59:20,098
kami tak tahu gambar yang dihasilkan itu

741
00:59:20,181 --> 00:59:22,225
adalah rupa sebenar lubang hitam.

742
00:59:22,934 --> 00:59:25,144
Bagaimana nak menilai imej sebenar?

743
00:59:26,312 --> 00:59:28,940
Jadi, mana satu betul?
Apa yang saya maksudkan ialah

744
00:59:29,023 --> 00:59:32,402
mana satu yang betul?
Ramai menerbitkan…

745
00:59:32,485 --> 00:59:35,280
Kami cuba selesaikan masalah itu
dengan membahagikan kumpulan

746
00:59:35,363 --> 00:59:37,991
yang tak boleh berbincang
antara satu sama lain.

747
00:59:38,074 --> 00:59:41,286
Kami menjana data
daripada pelbagai jenis imej,

748
00:59:41,369 --> 00:59:45,206
data realistik seperti yang diterima
daripada Teleskop Ufuk Peristiwa,

749
00:59:45,290 --> 00:59:48,167
kemudian menyebarkannya kepada masyarakat
tanpa imej sebenar

750
00:59:48,710 --> 00:59:52,463
dan cakap, buat yang terbaik
untuk hasilkan imej berdasarkan data ini.

751
00:59:52,547 --> 00:59:56,718
Apa yang berlaku dalam bilik Kumpulan Satu
takkan terkeluar, bukan?

752
00:59:57,427 --> 00:59:59,596
Jika saya nampak imej kumpulan lain,

753
00:59:59,679 --> 01:00:02,640
saya mungkin akan menyebabkan
algoritma imej saya,

754
01:00:02,724 --> 01:00:05,810
walaupun dalam separa sedar
ke arah imej yang saya mahu.

755
01:00:05,893 --> 01:00:07,645
Lihat bar amplitud kesilapan ini.

756
01:00:08,855 --> 01:00:13,568
Kami nak ada banyak pusingan
pengimejan dan proses pengimejan

757
01:00:14,611 --> 01:00:16,821
sebelum kami membandingkannya.

758
01:00:16,904 --> 01:00:20,325
Awak lihat semua perkara berbeza
dengan data yang sama,

759
01:00:20,408 --> 01:00:22,118
ia perlawanan…

760
01:00:22,201 --> 01:00:26,205
Kami sepatutnya dapat membandingkan
perbezaan algoritma mereka.

761
01:00:26,289 --> 01:00:28,499
Jika kami dapat satu persamaan,

762
01:00:28,583 --> 01:00:32,253
kami dapat tahu kami boleh lakukan
perkara yang sama untuk Sag-A* dan M87.

763
01:00:32,337 --> 01:00:35,256
Ini adalah amplitud penutupan rendah.

764
01:00:35,340 --> 01:00:37,175
Ada perbezaan yang besar.

765
01:00:37,258 --> 01:00:39,010
Ini selang tiga hari.

766
01:00:39,093 --> 01:00:43,306
Ya, tapi sumbernya tak banyak berubah
dan kelajuan cahaya tak boleh diubah.

767
01:00:44,098 --> 01:00:50,355
Tapi, oren dan biru,
itu hari dan masa yang sama.

768
01:00:50,438 --> 01:00:54,067
Dalam Kumpulan Dua, saya rasa
kami mengalami kesukaran.

769
01:00:55,318 --> 01:00:59,405
Saya rasa data itu belum sempurna,

770
01:01:00,073 --> 01:01:02,116
belum dikalibrasi dengan baik

771
01:01:02,867 --> 01:01:03,951
untuk pengimejan.

772
01:01:04,035 --> 01:01:06,788
Masih ada kerja untuk dibuat.

773
01:01:15,254 --> 01:01:17,840
Kebetulan saya melayari
laman sesawang Guardian

774
01:01:17,924 --> 01:01:21,886
pada tengah malam 13 hari bulan

775
01:01:22,512 --> 01:01:23,846
dan mereka umumkannya.

776
01:01:25,348 --> 01:01:26,182
Itulah dia.

777
01:01:28,935 --> 01:01:32,689
Kami berbincang untuk berjumpa dia.

778
01:01:33,773 --> 01:01:35,692
Sebab kami risau dan sebab

779
01:01:36,484 --> 01:01:40,488
kami tahu kerja itu
akan menambahkan semangatnya.

780
01:01:42,573 --> 01:01:45,451
Kami asyik cakap,
sebaik saja dapat sesuatu,

781
01:01:45,535 --> 01:01:47,203
kami akan terus pergi ke UK

782
01:01:47,286 --> 01:01:50,206
untuk berbincang dengannya
tentang langkah seterusnya.

783
01:01:50,748 --> 01:01:55,294
Pasti dia sangat gembira jika tahu
kami capai sesuatu dalam projek ini.

784
01:01:55,878 --> 01:01:59,590
Malangnya, kami tak sempat.

785
01:02:01,759 --> 01:02:03,803
- Cara kami berfikir berbeza
- Ya.

786
01:02:03,886 --> 01:02:07,014
dan dia ada cara unik untuk berfikir
tentang sesuatu

787
01:02:08,307 --> 01:02:12,687
dan kami tak dapat capaian
ke dalam mindanya lagi.

788
01:02:13,271 --> 01:02:14,605
Itu kerugian besar.

789
01:02:16,065 --> 01:02:18,192
Persahabatan istimewa timbul

790
01:02:19,026 --> 01:02:24,657
daripada kerjasama saintifik
dan penemuan

791
01:02:24,741 --> 01:02:28,786
yang bagi saya tidak sama
dengan yang lain…

792
01:02:30,163 --> 01:02:34,375
dan untuk memiliki, awak tahu…

793
01:02:36,127 --> 01:02:37,420
saintifik…

794
01:02:38,004 --> 01:02:40,506
interaksi saintifik yang produktif

795
01:02:41,924 --> 01:02:46,012
dengan seseorang selama beberapa dekad

796
01:02:47,221 --> 01:02:51,100
kemudian kehilangan mereka,
sangat menyedihkan.

797
01:02:52,393 --> 01:02:56,606
Sama menyedihkan
dengan kehilangan keluarga, tapi…

798
01:02:57,565 --> 01:02:58,399
tapi…

799
01:03:02,278 --> 01:03:05,323
ia satu perkara istimewa
dan sedih kerana kehilangannya.

800
01:03:44,445 --> 01:03:46,823
Awak boleh bayangkan kalau awak terapung

801
01:03:46,906 --> 01:03:49,075
berhampiran dua lubang hitam
yang bertembung.

802
01:03:50,868 --> 01:03:54,914
Semasa ia mengorbit, ruang masa
mula memberi tindak balas.

803
01:03:56,457 --> 01:03:58,376
Macam tukul dan dram.

804
01:03:59,001 --> 01:04:00,837
Dram sebagai ruang masa.

805
01:04:01,712 --> 01:04:03,214
Mula menghasilkan bunyi.

806
01:04:04,215 --> 01:04:07,218
Gelombang graviti,
mengecut dan meregangkan ruang.

807
01:04:09,053 --> 01:04:12,098
Pada dasarnya, ia akan menyumbat
telinga awak,

808
01:04:12,765 --> 01:04:16,143
awak masih dengar walaupun
ruangnya kosong.

809
01:04:21,691 --> 01:04:26,320
Gelombang graviti sebenarnya
seperti bunyi dalam medium ruang dan masa.

810
01:04:33,536 --> 01:04:37,456
Itulah penemuan terhebat tahun 2015.

811
01:04:38,040 --> 01:04:42,587
Eksperimen LIGO merakamkan perlanggaran
dua lubang hitam.

812
01:04:47,758 --> 01:04:50,511
Satu perlima saat terakhir

813
01:04:50,595 --> 01:04:54,098
sebelum lubang hitam bersatu
dan menjadi satu lubang hitam yang senyap.

814
01:04:54,932 --> 01:04:56,183
Menakjubkan.

815
01:04:56,267 --> 01:05:01,355
Bukti yang kita ada sebelum itu adalah
kesannya terhadap persekitaran.

816
01:05:02,189 --> 01:05:03,399
Ini terus dapat dirasakan.

817
01:05:03,482 --> 01:05:06,277
Bukti pertama secara terus

818
01:05:06,360 --> 01:05:09,113
bukan saja kewujudan lubang hitam,

819
01:05:09,196 --> 01:05:11,824
tapi kewujudan sepasang lubang hitam.

820
01:05:12,408 --> 01:05:16,871
Isyarat yang datang selepas menjelajah
lebih sebilion tahun, telah dirakam.

821
01:05:17,580 --> 01:05:20,917
Satu penemuan yang hebat.

822
01:05:22,668 --> 01:05:26,672
Kerja saya adalah tentang teori
bagaimana lubang hitam berlanggar,

823
01:05:26,756 --> 01:05:28,966
bunyinya, membuat simulasi bunyinya

824
01:05:29,050 --> 01:05:32,261
dan memahami dinamik orbit lubang hitam.

825
01:05:36,849 --> 01:05:40,227
Gelombang graviti sangat senyap
apabila sampai ke bumi,

826
01:05:41,854 --> 01:05:46,108
eksperimen itu hanya merakam
beberapa orbit terakhir.

827
01:05:48,361 --> 01:05:50,905
Untuk mendengar dengan lebih jelas,

828
01:05:50,988 --> 01:05:55,701
kumpulan saya telah mengambil kira
beberapa minit terakhir.

829
01:05:57,370 --> 01:05:59,288
Dengan mendengar lebih panjang,

830
01:05:59,372 --> 01:06:02,667
kita boleh kata bahawa lubang hitam
lebih dinamik,

831
01:06:02,750 --> 01:06:04,877
jika ia ada gerakan lebih rumit.

832
01:06:06,879 --> 01:06:10,508
Dalam kes ini, bukan saja
jisim lubang hitam yang berbeza,

833
01:06:10,591 --> 01:06:13,511
bukan saja ia berada pada orbit
yang lebih rumit,

834
01:06:13,594 --> 01:06:15,262
tapi ia juga berputar.

835
01:06:18,849 --> 01:06:21,852
Sistem itu mula berputar di angkasa

836
01:06:24,271 --> 01:06:26,440
dan boleh dengar ia jadi semakin senyap

837
01:06:26,524 --> 01:06:28,734
apabila gelombang graviti menjauhi awak

838
01:06:28,818 --> 01:06:31,529
dan lebih kuat apabila mendekati awak.

839
01:06:32,363 --> 01:06:35,116
Semua ini adalah perincian
yang kami dapat

840
01:06:35,199 --> 01:06:38,077
hanya dengan mendengar
bunyi gelombang graviti.

841
01:06:39,787 --> 01:06:43,207
Jadi semakin kuat dan laju,
sebelum ia bergabung.

842
01:06:44,834 --> 01:06:47,294
Kemudian jadi senyap
seperti satu lubang hitam besar.

843
01:06:49,005 --> 01:06:50,548
Ada satu keseronokan

844
01:06:51,090 --> 01:06:56,804
kerana dapat merasakan rakaman itu
secara visera.

845
01:06:57,471 --> 01:07:00,057
Dalam erti kata lain,
lubang hitam jadi lebih nyata.

846
01:07:01,892 --> 01:07:04,020
Masa yang luar biasa untuk hidup,

847
01:07:05,187 --> 01:07:10,026
dan mengetahui perkara yang tidak
diketahui sebelum ini.

848
01:07:13,237 --> 01:07:17,491
PENGIMEJAN LUBANG HITAM M87
5 JUN 2018

849
01:07:27,001 --> 01:07:29,712
Baiklah, kita akan keluarkan data.

850
01:07:30,921 --> 01:07:32,840
Sangat penting, mari lakukannya.

851
01:07:33,424 --> 01:07:37,261
Okey, saya masukkan semua orang
dalam kolaborasi ini di sini.

852
01:07:38,679 --> 01:07:43,476
Matlamatnya adalah untuk melihat
rupa lubang hitam yang sebenar.

853
01:07:44,560 --> 01:07:48,689
Lubang hitam di tengah-tengah galaksi
bermandikan plasma panas yang bercahaya.

854
01:07:48,773 --> 01:07:53,652
Ada cahaya datang dari belakang dan depan
lubang hitam dan dari semua tempat.

855
01:07:53,736 --> 01:07:58,074
Ia melengkungkan ruang masa sehingga
cahaya daripada belakang lubang hitam

856
01:07:58,157 --> 01:08:01,243
boleh melengkung di sekelilingnya
sebelum sampai kepada pemerhati.

857
01:08:04,663 --> 01:08:05,581
Awak boleh bayangkan

858
01:08:05,664 --> 01:08:08,918
sesetengah foton cukup jauh
dan boleh sampai kepada awak,

859
01:08:09,001 --> 01:08:12,546
sesetengahnya dekat dengan ufuk
dan melengkung ke dalam

860
01:08:13,214 --> 01:08:17,051
dan sesetengahnya terlalu dekat
dan akan jatuh ke dalam lubang hitam.

861
01:08:18,302 --> 01:08:21,263
Jadi, bayang-bayang lubang hitam
adalah kawasan bulat ini

862
01:08:21,347 --> 01:08:24,642
di mana cahaya kurang dan
gelang yang terang ada di sekelilingnya.

863
01:08:25,518 --> 01:08:28,896
Sangat istimewa kerana ada
ramalan yang kukuh untuk perkara

864
01:08:28,979 --> 01:08:30,523
yang tak pernah di lihat.

865
01:08:31,315 --> 01:08:34,610
Jika awak buat imej,
awak perlu masuk ke bilik lain.

866
01:08:34,693 --> 01:08:36,362
- Okey.
- Boleh mula serentak.

867
01:08:36,445 --> 01:08:38,364
Kumpulan Pengimejan Satu!

868
01:08:38,989 --> 01:08:40,950
Hari mana ada liputan terbaik?

869
01:08:41,033 --> 01:08:42,827
Saya sedang buat 3601.

870
01:08:42,910 --> 01:08:45,371
- Saya mahu buat 3601 sekarang.
- Sama.

871
01:08:45,454 --> 01:08:47,790
- Okey, sudah sedia?
- Saya pening.

872
01:08:47,873 --> 01:08:50,417
Tunggu, perlu tutup pintu? Dah sedia?

873
01:08:50,501 --> 01:08:53,170
Tunggu, apa yang berlaku?

874
01:08:53,254 --> 01:08:55,005
Kita sedang cuba buat imej sekarang!

875
01:08:55,089 --> 01:08:57,883
Boleh kita perlahan sedikit?

876
01:08:58,634 --> 01:09:00,261
Tidak, pertama sekali.

877
01:09:01,178 --> 01:09:02,596
Shep, tutup pintu!

878
01:09:02,680 --> 01:09:03,848
Oh, Tuhan!

879
01:09:03,931 --> 01:09:05,933
Boleh kita mulakan?
Awak tak perlu mulakan…

880
01:09:06,016 --> 01:09:07,351
Mari tunggu Michael.

881
01:09:07,434 --> 01:09:09,854
Boleh kita teruskan trajektori

882
01:09:09,937 --> 01:09:12,273
dan berjumpa dalam masa 20 minit?

883
01:09:12,982 --> 01:09:16,026
- Tidak.
- Saya rasa ini sangat penting

884
01:09:16,110 --> 01:09:20,114
dan bagi saya,

885
01:09:21,031 --> 01:09:23,325
pasti seronok jika lakukannya bersama,

886
01:09:23,409 --> 01:09:27,830
lihat benda itu kemudian
perbaikinya dengan cara sendiri.

887
01:09:27,913 --> 01:09:31,000
Perkara yang mengujakan,
awak nak buat seorang diri?

888
01:09:31,083 --> 01:09:34,879
Saya nak lihat semuanya bersama
supaya dapat sedikit idea.

889
01:09:34,962 --> 01:09:36,922
- Dah sedia?
- Sedia.

890
01:09:37,006 --> 01:09:38,841
Langsung tak berhasil!

891
01:09:38,924 --> 01:09:40,634
Besarkan!

892
01:09:41,218 --> 01:09:42,469
Sedia?

893
01:09:42,553 --> 01:09:43,721
Sedia.

894
01:09:43,804 --> 01:09:44,638
- Mula.
- Mula.

895
01:09:44,722 --> 01:09:47,099
Oh, Tuhan! Kita dah tekan mula!

896
01:09:48,934 --> 01:09:50,394
Cuma satu wafel.

897
01:09:52,438 --> 01:09:54,815
Nampak sangat menarik.

898
01:09:58,819 --> 01:10:00,404
Bagaimana dengan wafel itu?

899
01:10:00,487 --> 01:10:02,364
Gambar Andrew cantik, tapi…

900
01:10:02,448 --> 01:10:04,825
Tiada ubah suai dijalankan.

901
01:10:06,535 --> 01:10:08,579
Saya guna kepadatan tinggi.

902
01:10:10,748 --> 01:10:13,667
Saya dan Daniel dapat seperti ini.

903
01:10:15,044 --> 01:10:16,879
Ini hanya menggunakan penutupan saja.

904
01:10:16,962 --> 01:10:20,049
- Hanya penutupan?
- Oh, Tuhanku, lihat petak chi itu!

905
01:10:20,132 --> 01:10:22,343
- Bagus!
- Liputan yang lebih baik.

906
01:10:22,426 --> 01:10:25,054
Kemudian, selepas beberapa lagi lelaran,

907
01:10:25,137 --> 01:10:28,224
ia lebih menjelaskan imej.

908
01:10:28,307 --> 01:10:29,808
- Guna low-band saja?
- Ya.

909
01:10:29,892 --> 01:10:32,770
- Ini untuk sehari saja?
- Ini hanya sehari.

910
01:10:33,437 --> 01:10:35,731
- Awak tahu…
- Itu agak jelas.

911
01:10:36,398 --> 01:10:37,608
Nampaknya…

912
01:10:37,691 --> 01:10:39,276
Awak buang unsur luaran amplitud?

913
01:10:39,360 --> 01:10:40,611
Saya tak sentuh apa-apa.

914
01:10:41,320 --> 01:10:45,449
Itu sangat hebat. Saya kagum.

915
01:10:45,532 --> 01:10:46,659
Tunggu, yang mana satu?

916
01:10:46,742 --> 01:10:47,743
Ini imej milik Katie.

917
01:10:48,369 --> 01:10:50,371
Nampak berbeza,

918
01:10:50,454 --> 01:10:53,749
awak ada tompok cerah di sebaliknya.

919
01:10:53,832 --> 01:10:55,376
Okey, biar betul?

920
01:10:55,459 --> 01:10:59,672
Tengok, kita semua dapat imej
seperti bulan sabit dan saiz sama…

921
01:11:00,965 --> 01:11:04,802
- Jadi, apakah saiznya…
- Ini lebih kurang 40.

922
01:11:04,885 --> 01:11:05,970
Kita akan dapatkannya.

923
01:11:06,053 --> 01:11:10,849
Itu apabila kita jangka M87
ada enam bilion jisim solar.

924
01:11:10,933 --> 01:11:12,184
Itu kes jisim yang besar.

925
01:11:12,268 --> 01:11:15,813
Awak tahu apa ini?
Ini skala untuk menimbang lubang hitam.

926
01:11:15,896 --> 01:11:18,190
Kalau kita dapat apa-apa
yang nampak jauh dari jauh

927
01:11:18,315 --> 01:11:19,692
seperti itu sepanjang hari.

928
01:11:19,775 --> 01:11:21,610
Satu-satunya cara untuk keluar bilik ini

929
01:11:21,694 --> 01:11:23,821
adalah jika kita bergambar bersama
di sana.

930
01:11:23,904 --> 01:11:25,239
Boleh jadi teruk!

931
01:11:25,322 --> 01:11:27,950
Adakah saya cukup pendek
untuk berdiri di sini?

932
01:11:30,494 --> 01:11:31,996
Perlu ada gambar itu!

933
01:11:33,497 --> 01:11:35,291
Kita berada dalam situasi

934
01:11:35,374 --> 01:11:38,085
di mana semua boleh jadi gagal.

935
01:11:38,877 --> 01:11:43,299
Okey, jadi saya ambil gambar
guna telefon saya.

936
01:11:43,382 --> 01:11:45,634
Jumpa esok,
kita akan buat pengimejan lagi esok.

937
01:11:45,718 --> 01:11:48,595
Semuanya boleh jadi gagal
jika salah satu gambar ini

938
01:11:48,679 --> 01:11:50,973
di hantar kepada orang yang salah,

939
01:11:51,056 --> 01:11:54,268
mereka akan lihat dan ukur di skrin,

940
01:11:54,351 --> 01:11:57,354
dan menulis kertas kajian.
Saya yakin, akan berlaku.

941
01:11:58,147 --> 01:12:01,400
Perlu ada 100 peratus embargo.

942
01:12:02,776 --> 01:12:05,904
Tiada sesiapa di luar kerjasama EHT
boleh lihat apa-apa.

943
01:12:07,031 --> 01:12:11,577
Apa saja yang berlaku di sini
tak boleh keluar daripada Kumpulan Satu.

944
01:12:13,287 --> 01:12:14,997
Ini agak liar.

945
01:12:15,581 --> 01:12:19,251
Semuanya salah, saya pasti semuanya salah,
tapi jika berjaya,

946
01:12:19,877 --> 01:12:22,129
ia agak menakjubkan.

947
01:12:49,656 --> 01:12:50,991
Semuanya lancar.

948
01:12:52,785 --> 01:12:56,872
Kami rasa kami berjaya lakukan projek ini.

949
01:12:58,290 --> 01:13:02,878
BRINSOP COURT, ENGLAND
16 SEPTEMBER 2018

950
01:13:03,379 --> 01:13:08,133
Kami berjaya dapatkan jawapan sasaran 12J.

951
01:13:11,178 --> 01:13:12,971
Ada sedikit lagi perlu dilakukan.

952
01:13:24,817 --> 01:13:29,029
Saya rasa satu-satunya perkara
yang penting adalah tiga perpuluhan lima.

953
01:13:29,738 --> 01:13:31,031
- Tiga perpuluhan lima?
- Ya.

954
01:13:36,036 --> 01:13:36,995
Gembira jumpa awak.

955
01:13:38,580 --> 01:13:41,250
- Hei, Sasha.
- Awak dah sampai!

956
01:13:41,333 --> 01:13:44,420
Ya, kami dah buat lima muka surat kiraan,

957
01:13:44,503 --> 01:13:45,337
awak lewat!

958
01:13:50,300 --> 01:13:53,220
Awak boleh letak barang
dan pergi ke tandas.

959
01:13:53,303 --> 01:13:55,514
Betul, itulah yang saya perlu.

960
01:13:55,597 --> 01:13:57,307
- Tiada masa untuk itu.
- Tiada.

961
01:14:00,060 --> 01:14:00,894
Okey…

962
01:14:01,728 --> 01:14:05,107
Jadi, kita di mana?
Apa yang masih perlu dibuat?

963
01:14:06,066 --> 01:14:09,153
Satu-satunya perkara yang saya nampak

964
01:14:09,236 --> 01:14:13,490
adalah memahami G tambah tolak P.

965
01:14:13,574 --> 01:14:15,701
- Ya.
- Serta ufuk masa lalu.

966
01:14:15,784 --> 01:14:17,828
Serta ufuk masa lalu.
Ada nampak benda lain?

967
01:14:17,911 --> 01:14:18,829
Tak, itu saja.

968
01:14:22,499 --> 01:14:24,209
Setahun selepas percutian di Brinsop.

969
01:14:25,502 --> 01:14:27,463
Tahun lepas kami fikir semua mudah saja,

970
01:14:27,546 --> 01:14:29,673
kami akan habiskan beberapa minggu lagi

971
01:14:29,756 --> 01:14:31,925
gunakan syarat yang ada
untuk dapatkan jawapan.

972
01:14:32,009 --> 01:14:34,011
Kemudian, sepanjang tahun lepas,

973
01:14:34,094 --> 01:14:36,513
kami sedar ia lebih rumit daripada itu.

974
01:14:36,597 --> 01:14:39,016
T-kiri bahagi T-kanan tambah T-kiri.

975
01:14:39,099 --> 01:14:42,478
Kami jumpa berjuta-juta syarat
dan tak mungkin dua minggu cukup,

976
01:14:42,561 --> 01:14:45,689
kami gunakan komputer buat pertama kali
dan masih tak berjaya.

977
01:14:46,773 --> 01:14:47,941
Satu bahagi Y.

978
01:14:48,984 --> 01:14:52,196
Kemudian kami sedar persamaan itu
boleh dipecahkan,

979
01:14:52,279 --> 01:14:55,782
menjadikannya persamaan yang boleh
dikamilkan dan tidak boleh dikamilkan.

980
01:14:55,866 --> 01:14:57,367
Saya rasa itu satu kejayaan.

981
01:14:58,410 --> 01:15:01,830
Kami perlu sedar yang kami ada
hampir segalanya yang kami perlukan,

982
01:15:01,914 --> 01:15:05,334
tapi entah bagaimana
beberapa syarat masih kurang.

983
01:15:05,417 --> 01:15:06,585
N, D, di sini.

984
01:15:06,668 --> 01:15:07,961
Apa yang kami temui adalah

985
01:15:08,921 --> 01:15:12,257
persamaannya adalah jumlah tambah
perubahan kepada caj inersia

986
01:15:12,341 --> 01:15:16,094
dan perubahan halaju sudut ufuk.

987
01:15:16,178 --> 01:15:19,223
Apabila dinilai, akan dapat 12J.

988
01:15:20,432 --> 01:15:24,269
Sebelum ini, kami ada beberapa syarat
yang terlibat dalam halaju sudut ufuk.

989
01:15:24,853 --> 01:15:27,689
Tanpa semuanya, tidak boleh dikamilkan.

990
01:15:29,858 --> 01:15:32,277
Kami dah jumpa gambar fizikal yang cantik

991
01:15:32,361 --> 01:15:34,655
dan cara yang baik untuk dapatkan 12J

992
01:15:34,738 --> 01:15:36,740
dan sekarang bahagian akhir

993
01:15:36,823 --> 01:15:39,284
untuk pastikan kami betul-betul percaya.

994
01:15:42,538 --> 01:15:46,583
Saya sangat sedih Stephen tak dapat
bersama hingga ke akhirnya.

995
01:15:46,667 --> 01:15:48,710
Dia pasti sangat teruja.

996
01:15:52,714 --> 01:15:57,052
Fizik boleh jadi sangat peribadi,
memang pelik.

997
01:15:58,804 --> 01:16:03,433
Sedih kerana Stephen sudah tiada
kerana jika berjaya, 

998
01:16:04,518 --> 01:16:06,311
kami tak dapat beritahu dia.

999
01:16:07,104 --> 01:16:08,313
Satu botol di depan…

1000
01:16:12,568 --> 01:16:13,402
Untuk Stephen.

1001
01:16:14,194 --> 01:16:15,279
Untuk Stephen.

1002
01:16:15,362 --> 01:16:19,950
Salah satu perkara yang menakjubkan
tentang Stephen,

1003
01:16:20,033 --> 01:16:26,999
adalah betapa sayangnya dia
dengan semua persoalan ini.

1004
01:16:31,044 --> 01:16:34,339
Kami tahu dalam lubang hitam
memang berbeza.

1005
01:16:34,881 --> 01:16:38,844
Jadi, hadiahnya sangat besar
jika dapat mengetahuinya.

1006
01:16:41,888 --> 01:16:43,307
Sifat ruang masa.

1007
01:16:47,394 --> 01:16:48,520
Nampaknya betul.

1008
01:16:51,815 --> 01:16:55,819
Hawking berikan kita petunjuk terbesar.

1009
01:16:58,488 --> 01:17:01,241
Jika projek ini berjaya,

1010
01:17:02,993 --> 01:17:06,622
ia akan jadi papan tanda besar,

1011
01:17:06,705 --> 01:17:08,415
"ada emas ke arah sana."

1012
01:17:10,917 --> 01:17:13,170
Awak pandang ke langit malam

1013
01:17:13,962 --> 01:17:16,298
dan awak tak nampak lubang hitam.

1014
01:17:18,300 --> 01:17:20,052
Tapi, awak tahu lubang hitam ada.

1015
01:17:21,386 --> 01:17:22,888
Seperti mengejek kita…

1016
01:17:24,890 --> 01:17:26,391
"Carilah saya."

1017
01:17:32,272 --> 01:17:34,316
BALAI CERAP NEROC

1018
01:17:36,610 --> 01:17:38,403
Saya cuma nak periksa audio.

1019
01:17:38,487 --> 01:17:39,529
Awak dengar?

1020
01:17:39,613 --> 01:17:41,114
Ya, saya dengar.

1021
01:17:41,198 --> 01:17:42,949
- Monica, dengar?
- Dengar. Helo!

1022
01:17:43,033 --> 01:17:44,576
Jadi, saya nak mulakan,

1023
01:17:44,660 --> 01:17:50,040
telecon pertama
menunjukkan imej pertama M87.

1024
01:17:51,124 --> 01:17:52,959
Semua imej sangat konsisten,

1025
01:17:53,043 --> 01:17:54,878
ada ciri seperti bayang-bayang.

1026
01:17:55,671 --> 01:17:57,881
Hasil yang mengujakan.

1027
01:18:00,008 --> 01:18:03,011
Wah, berhasil. Maksud saya,
memang berjaya.

1028
01:18:04,179 --> 01:18:09,893
Kami nampak lingkaran
dan sebenarnya perlu skeptikal.

1029
01:18:09,976 --> 01:18:13,689
Saya suka melihatnya dan sebab itulah
saya sangat sangsi dengan diri saya

1030
01:18:13,772 --> 01:18:15,607
dan apa yang saya nampak.

1031
01:18:15,691 --> 01:18:19,403
Saya rasa boleh memanggilnya
satu ciri bayang-bayang, jika mahu,

1032
01:18:19,486 --> 01:18:20,737
seperti yang ada di tengah,

1033
01:18:20,821 --> 01:18:24,408
tapi kita perlu berhati-hati
dengan apa yang kita nampak.

1034
01:18:24,491 --> 01:18:26,702
Adakah kita akan lihat
gambar kumpulan lain?

1035
01:18:26,785 --> 01:18:27,953
Tak.

1036
01:18:28,036 --> 01:18:33,208
Semasa kami berjumpa di bengkel imej
untuk memeriksa imej kumpulan lain…

1037
01:18:33,291 --> 01:18:36,461
Saya tak boleh tidur malam semalam,
sebab teruja.

1038
01:18:36,545 --> 01:18:40,424
Maksud saya, saya tunggu set data
dan imej ini selama lapan tahun.

1039
01:18:41,049 --> 01:18:44,219
Saya gembira kita semua dapat keputusan
yang konsisten

1040
01:18:44,928 --> 01:18:47,431
dan saya teruja melihat
apa yang pasukan lain buat.

1041
01:18:47,514 --> 01:18:50,142
Kami semua simpan rahsia yang baik.

1042
01:18:52,144 --> 01:18:57,149
Pasukan Pengimejan Tiga melakukan
banyak teknik pengimejan standard

1043
01:18:57,232 --> 01:18:59,860
di mana kami gunakan algoritma
yang dipanggil Clean.

1044
01:19:01,862 --> 01:19:06,199
Ada dalam enam orang dalam kumpulan ini
yang menghasilkan imej.

1045
01:19:07,242 --> 01:19:10,746
Bahagian tengah imej
dipersetujui oleh semua.

1046
01:19:12,664 --> 01:19:15,417
Menarik untuk lihat hasil pasukan lain

1047
01:19:15,500 --> 01:19:18,545
yang menggunakan
"entropi Maksimum" dan kaedah-kaedah lain.

1048
01:19:20,213 --> 01:19:22,466
Kami harap semuanya konsisten.

1049
01:19:23,216 --> 01:19:25,343
Kami cuba untuk berhati-hati tentangnya.

1050
01:19:25,427 --> 01:19:29,681
Perkara paling teruk adalah mengaku
kami nampak bayang lubang hitam,

1051
01:19:29,765 --> 01:19:32,267
tapi pada akhirnya dapat tahu
itu hanyalah artifak.

1052
01:19:34,770 --> 01:19:36,480
Sekarang, dalam Pasukan Satu,

1053
01:19:36,563 --> 01:19:39,733
kami yakin dengan struktur
yang kami dapat.

1054
01:19:40,817 --> 01:19:43,236
Kami gembira dengan kekonsistenan
dalam imej kami,

1055
01:19:43,320 --> 01:19:46,823
tapi kami belum lihat
imej daripada kumpulan lain,

1056
01:19:46,907 --> 01:19:49,284
boleh jadi semuanya akan jadi kacau

1057
01:19:49,367 --> 01:19:51,369
apabila dibandingkan dengan kumpulan lain.

1058
01:19:51,453 --> 01:19:54,956
Saya agak takut
dengan rancangan untuk akan datang,

1059
01:19:55,040 --> 01:19:57,459
- jika dapat imej berlainan.
- Ya.

1060
01:19:58,043 --> 01:20:00,629
BENGKEL PERBANDINGAN IMEJ EHT
23 JULAI 2018

1061
01:20:03,924 --> 01:20:05,175
Selamat pagi!

1062
01:20:05,258 --> 01:20:06,635
- Macam mana.
- Bagus.

1063
01:20:21,066 --> 01:20:22,442
Okey, saya tak sabar.

1064
01:20:23,276 --> 01:20:24,277
- Hei!
- Hei.

1065
01:20:24,361 --> 01:20:26,321
- Selamat berkenalan.
- Saya juga.

1066
01:20:26,404 --> 01:20:27,239
Saya Katie.

1067
01:20:27,322 --> 01:20:28,490
Selamat berkenalan!

1068
01:20:29,032 --> 01:20:30,534
Terima kasih kerana sudi datang!

1069
01:20:41,294 --> 01:20:45,090
Sangat mengujakan. Buat kali pertama
kami akan lihat sama ada

1070
01:20:45,173 --> 01:20:47,175
semua kumpulan dapat
struktur asas yang sama.

1071
01:20:47,259 --> 01:20:49,719
Saya belum lihat mana-mana hasil
daripada tempat lain.

1072
01:20:49,803 --> 01:20:53,598
Jadi ini masa perayaan yang sebenar,
bukan?

1073
01:20:53,682 --> 01:20:57,811
Sekaranglah masanya untuk membuka hadiah.

1074
01:20:57,894 --> 01:20:59,521
Awak dapat kuda? Saya tak tahu.

1075
01:20:59,604 --> 01:21:03,275
Saya mengkalibrasi sendiri kemudian
amplitud tambah fasa penutup.

1076
01:21:03,358 --> 01:21:04,359
Okey.

1077
01:21:04,442 --> 01:21:06,736
Bulu roma saya berdiri.

1078
01:21:07,571 --> 01:21:11,783
Saya menunggu saat ini selama 10 tahun.

1079
01:21:12,492 --> 01:21:15,120
Sudah sepuluh tahun saya jadi model
lubang hitam,

1080
01:21:15,954 --> 01:21:18,540
akhirnya ia jadi kenyataan.

1081
01:21:19,124 --> 01:21:23,628
Lihat apa kita boleh buat jika guna
skrip yang sama

1082
01:21:23,712 --> 01:21:26,172
tanpa mengubah apa-apa,

1083
01:21:26,256 --> 01:21:28,300
untuk melihat apa hasilnya.

1084
01:21:28,383 --> 01:21:30,343
Okey. Itu sangat menarik.

1085
01:21:30,427 --> 01:21:33,763
Untuk lihat jika kita boleh hasilkan
satu skrip

1086
01:21:33,847 --> 01:21:34,764
dengan konsisten…

1087
01:21:34,848 --> 01:21:36,683
…semua dalam skala mikrosaat.

1088
01:21:36,766 --> 01:21:40,520
Memang nampak seperti
mengisi vakum.

1089
01:21:41,563 --> 01:21:45,400
Saya rasa kami ada dua pilihan
untuk tanda aras kosong.

1090
01:21:45,483 --> 01:21:48,695
Kedua-duanya menghasilkan imej
yang sama, bukan?

1091
01:21:48,778 --> 01:21:51,698
Tak masuk akal untuk gunakannya.

1092
01:21:51,781 --> 01:21:55,285
Masuk akal sebenarnya,
ia berikan maklumat baru.

1093
01:21:55,368 --> 01:21:57,871
Tapi, boleh jadi maklumat
yang tidak berkaitan.

1094
01:21:57,954 --> 01:22:02,000
Michael, saya belum dapat imej
daripada Kumpulan Tiga, mahu tanya mereka?

1095
01:22:02,626 --> 01:22:03,460
Okey.

1096
01:22:04,753 --> 01:22:07,172
- Boleh jadi lebih teruk…
- Okey.

1097
01:22:07,255 --> 01:22:08,298
Maaf, sekejap ya.

1098
01:22:08,381 --> 01:22:11,176
Berapa lama lagi awak perlukan
sebelum awak bersedia?

1099
01:22:12,469 --> 01:22:15,430
- Saya tak tahu.
- Lima belas minit?

1100
01:22:15,513 --> 01:22:17,182
Jika berjalan lancar, 15 minit.

1101
01:22:17,265 --> 01:22:19,351
Berapa lama Pasukan Tiga perlukan?

1102
01:22:19,434 --> 01:22:21,269
Beberapa minit jika berjaya.

1103
01:22:21,353 --> 01:22:22,270
Kita buat begitu,

1104
01:22:22,354 --> 01:22:24,189
awak boleh lihat nombornya,
jika okey…

1105
01:22:24,272 --> 01:22:25,106
Okey.

1106
01:22:35,367 --> 01:22:37,369
- Hei, saya…
- Saya dah sedia.

1107
01:22:44,417 --> 01:22:49,005
Pertama kami buat perbandingan
korelasi silang normal

1108
01:22:49,089 --> 01:22:50,799
antara semua imej yang ada.

1109
01:22:50,882 --> 01:22:55,637
Nilai satu adalah kekonsistenan
yang sempurna antara dua imej,

1110
01:22:55,720 --> 01:22:56,846
sifar agak teruk.

1111
01:22:57,931 --> 01:23:00,308
Jadi dah bersedia untuk kebenaran?

1112
01:23:03,186 --> 01:23:05,230
Okey, saya akan menatal ke bawah.

1113
01:23:05,313 --> 01:23:06,481
Oh, Tuhanku.

1114
01:23:06,564 --> 01:23:07,732
Lihatlah.

1115
01:23:07,816 --> 01:23:09,317
Wah!

1116
01:23:13,279 --> 01:23:14,364
Ini M87!

1117
01:23:16,616 --> 01:23:19,661
Kami bandingkan satu piksel
ke satu piksel yang lain,

1118
01:23:19,744 --> 01:23:21,204
untuk mencari persamaan imej.

1119
01:23:23,498 --> 01:23:25,917
Kami tidak berkomunikasi
di antara kumpulan,

1120
01:23:26,001 --> 01:23:28,378
tapi nombor-nombor ini
memberikan jawapan bahawa

1121
01:23:28,461 --> 01:23:31,089
kami melihat struktur yang sama,

1122
01:23:31,172 --> 01:23:32,799
jadi ini sangat bagus.

1123
01:23:38,722 --> 01:23:40,515
Sangat mengujakan.

1124
01:23:41,683 --> 01:23:43,935
Awak tahu dari sudut matematik

1125
01:23:44,019 --> 01:23:47,063
dan boleh melihat gambar
yang agak sama dengan model.

1126
01:23:47,814 --> 01:23:51,609
Tapi, apabila melihatnya dan beritahu
diri sendiri bahawa itu data sebenar,

1127
01:23:51,693 --> 01:23:55,989
bukan simulasi dan sedang melihat
lubang hitam yang sebenar.

1128
01:23:56,072 --> 01:23:59,743
Saya jadi terpegun melihatnya
dalam telefon berjam-jam.

1129
01:24:02,120 --> 01:24:04,039
Apa yang akan berlaku sekarang adalah

1130
01:24:04,122 --> 01:24:06,833
seluruh kolaborasi perlu bersetuju.

1131
01:24:11,755 --> 01:24:13,673
Latitud yang sama dengan ALMA.

1132
01:24:15,133 --> 01:24:18,011
Ini fasa paling penting untuk projek ini.

1133
01:24:18,636 --> 01:24:21,347
Kami perlu kumpulkan orang
daripada latar belakang berbeza

1134
01:24:21,431 --> 01:24:23,767
supaya sama-sama bersetuju,

1135
01:24:24,809 --> 01:24:29,981
semuanya dalam 200 ke 250
wakil pekerja.

1136
01:24:31,066 --> 01:24:34,611
Itu soalan yang bagus.
Saya rasa apa yang terbaik…

1137
01:24:35,236 --> 01:24:37,655
Mudah untuk hilang kredibiliti.

1138
01:24:37,739 --> 01:24:41,242
Teleskop Ufuk Peristiwa
telah lama membina kredibiliti.

1139
01:24:42,869 --> 01:24:44,412
Kami perlu pastikannya berjaya.

1140
01:24:47,165 --> 01:24:50,210
Macam mana awak tentukan apa yang penting?

1141
01:24:51,086 --> 01:24:52,629
Apa yang kita semua setuju?

1142
01:24:53,171 --> 01:24:55,840
Ini perbincangan dan ada pertengkaran.

1143
01:24:56,424 --> 01:24:58,635
Mungkin ia belum diputuskan sepenuhnya.

1144
01:24:58,718 --> 01:25:00,845
15:30-17:00
SESI : KERTAS II + IV

1145
01:25:00,929 --> 01:25:07,018
Ya, kami nak ada satu imej,
tapi kami juga mahu tunjukkan variasinya.

1146
01:25:07,102 --> 01:25:09,020
Ya, itu satu kompromi yang perlu.

1147
01:25:09,104 --> 01:25:12,440
Sesuatu yang berkesan.
Benda yang berkesan.

1148
01:25:12,524 --> 01:25:14,776
Saya rasa bukan itu
yang kita nak tunjukkan,

1149
01:25:14,859 --> 01:25:18,279
saya rasa kita patut cari set data terbaik

1150
01:25:18,363 --> 01:25:20,990
dan imej terbaik untuknya,

1151
01:25:21,074 --> 01:25:24,369
yang mudah dihasilkan semula
untuk sesiapa yang mahu cuba nanti.

1152
01:25:24,911 --> 01:25:26,830
Saya suka imej biasa itu,

1153
01:25:26,913 --> 01:25:29,457
tapi memandangkan ia
tak konsisten dengan data,

1154
01:25:29,541 --> 01:25:33,753
adakah kita akan gunakan imej ini
untuk membuat penaksiran?

1155
01:25:37,549 --> 01:25:41,386
Semua orang datang dengan dana sendiri
dan jangkaan mereka sendiri,

1156
01:25:41,469 --> 01:25:43,638
jadi semuanya untuk meyakinkan
satu sama lain

1157
01:25:43,721 --> 01:25:46,224
dan memaksa satu sama lain
untuk mencari jalan ke depan.

1158
01:25:46,307 --> 01:25:52,355
Adakah awak fikir ada data sistematik
yang tak berubah dalam data sintetik ini?

1159
01:25:52,438 --> 01:25:55,692
Itu menjadikannya sangat demokratik,
tapi tak mudah,

1160
01:25:56,234 --> 01:25:57,819
saya takkan menipu.

1161
01:26:11,875 --> 01:26:15,378
Saya rasa impian ahli fizik
yang mengkaji lubang hitam

1162
01:26:16,671 --> 01:26:20,300
adalah dapat melepasi ufuk peristiwa
dan pergi ke sebelah sana.

1163
01:26:26,848 --> 01:26:28,516
Kalaulah saya boleh,

1164
01:26:30,393 --> 01:26:33,313
memandangkan saya dah puas
dengan dunia ini,

1165
01:26:34,981 --> 01:26:36,274
apa saya akan nampak?

1166
01:26:45,742 --> 01:26:48,620
Seperti penjelajah purba
tertarik dengan lautan,

1167
01:26:49,746 --> 01:26:51,414
kami tertarik dengan ufuk peristiwa.

1168
01:26:55,001 --> 01:26:58,171
Kami sentiasa tertarik dengan limitnya.

1169
01:27:03,676 --> 01:27:05,470
Ufuk peristiwa lubang hitam…

1170
01:27:07,222 --> 01:27:10,391
adalah penghujung pengetahuan kita,

1171
01:27:11,476 --> 01:27:14,103
pemahaman tentang alam semesta.

1172
01:27:17,023 --> 01:27:21,444
Masalah yang mengujakan
adalah mengetahui apa ada di sebaliknya.

1173
01:27:27,992 --> 01:27:29,244
Itu yang terbaik.

1174
01:27:29,869 --> 01:27:33,581
Itulah penghujungnya,
di mana tiada lagi perkara di sebaliknya.

1175
01:27:40,880 --> 01:27:42,548
Sesuatu yang tak wujud

1176
01:27:42,632 --> 01:27:46,469
sebagai sebahagian daripada alam semesta
yang fizikal dan boleh diukur.

1177
01:27:48,137 --> 01:27:51,516
Tapi, awak masih boleh ke sana
dan merasainya.

1178
01:27:54,644 --> 01:27:56,396
Namun, tak dapat beritahu sesiapa.

1179
01:27:58,690 --> 01:28:01,234
Awak tak wujud lagi kepada dunia luar.

1180
01:28:05,238 --> 01:28:08,074
Mereka selalu kaitkannya
dengan kematian.

1181
01:28:18,001 --> 01:28:21,462
5 OKTOBER 2018

1182
01:28:42,608 --> 01:28:45,194
Itu pun mereka! Tersenyum!

1183
01:28:45,278 --> 01:28:49,240
Gembira jumpa awak lagi.
Rindu awak.

1184
01:28:49,324 --> 01:28:51,409
Jadi, kita sudah bebas.

1185
01:28:53,036 --> 01:28:55,204
Kertas kajian kita sudah siap.

1186
01:28:57,123 --> 01:28:59,042
Sebab itulah semua orang senyum.

1187
01:28:59,792 --> 01:29:01,210
Saya rasa sangat yakin.

1188
01:29:01,294 --> 01:29:03,796
Saya perlu kata saya rasa sangat yakin

1189
01:29:03,880 --> 01:29:08,301
kerana telah mengambil masa
yang lama untuk menyiapkannya.

1190
01:29:08,384 --> 01:29:10,511
Rasa sangat lega.

1191
01:29:10,595 --> 01:29:14,891
Seronok kerana dapat
fikirkan gambaran yang lebih besar,

1192
01:29:14,974 --> 01:29:18,269
rasa seperti telah habiskan banyak masa
sehingga jadi lemah…

1193
01:29:18,353 --> 01:29:19,479
Awak rasa bebas.

1194
01:29:19,562 --> 01:29:22,815
Saya rasa bebas, dapat memikirkan
dengan lebih lagi apa yang berlaku

1195
01:29:22,899 --> 01:29:26,402
dan saya rasa keputusan yang kita dapat
sangat menarik perhatian.

1196
01:29:27,653 --> 01:29:32,325
Kami tunjukkan bahawa rambut halus itu

1197
01:29:33,117 --> 01:29:37,205
boleh mengira semua maklumat
yang disimpan dalam lubang hitam.

1198
01:29:38,831 --> 01:29:42,210
Tapi, kita perlu bijak tentang
apa yang perlu dibuat seterusnya.

1199
01:29:42,960 --> 01:29:44,420
Ya, betul.

1200
01:29:44,504 --> 01:29:47,256
Cabaran besarnya
adalah untuk menunjukkan bahawa

1201
01:29:48,132 --> 01:29:49,675
bukan saja ia boleh berlaku,

1202
01:29:49,801 --> 01:29:52,720
malah ia memang berlaku
dan ada satu mekanisme

1203
01:29:53,388 --> 01:29:57,392
untuk aliran maklumat
masuk dan keluar dari lubang hitam.

1204
01:29:58,851 --> 01:30:01,437
Itu masalah yang lebih rumit.

1205
01:30:01,979 --> 01:30:04,649
Itulah yang Stephen mahu kita lakukan.

1206
01:30:06,943 --> 01:30:10,863
Awak akan datang ke siaran akhbar
pada 15 hari bulan?

1207
01:30:15,368 --> 01:30:16,744
Saya teragak-agak.

1208
01:30:34,137 --> 01:30:35,680
Helo, selamat tengah hari.

1209
01:30:35,763 --> 01:30:40,143
Selamat datang ke majlis pelancaran buku
akhir oleh Profesor Stephen Hawking.

1210
01:30:40,643 --> 01:30:44,772
Sehingga ke hujung nyawanya dia masih
mencari jawapan dengan kajian akhirnya,

1211
01:30:44,856 --> 01:30:47,525
satu kajian bersama rakan sekerjanya,

1212
01:30:47,608 --> 01:30:50,236
Profesor Malcolm Perry
dan Andy Strominger,

1213
01:30:50,319 --> 01:30:55,074
tentang masalah paling sukar yang dihadapi
masyarakat saintifik hari ini,

1214
01:30:55,158 --> 01:30:56,993
maklumat paradoks.

1215
01:30:57,827 --> 01:31:01,664
Jadi Malcolm, Andy, beri kami ringkasan
tentang kertas kajian ini.

1216
01:31:01,747 --> 01:31:04,375
Ya, itu satu masalah yang besar

1217
01:31:04,459 --> 01:31:07,295
yang Stephen berikan kepada kami.

1218
01:31:08,004 --> 01:31:10,381
Mengambil masa 50 tahun untuk faham

1219
01:31:10,465 --> 01:31:13,801
apa itu lubang hitam sebelum risau
tentang kuantum…

1220
01:31:13,885 --> 01:31:16,179
Akan ambil sepuluh tahun
sebelum kita tahu

1221
01:31:16,262 --> 01:31:19,974
sama ada laluan ini akan membawa kita
ke tempat yang kita mahu pergi.

1222
01:31:20,600 --> 01:31:22,560
Kita juga masih tak tahu ia tak boleh.

1223
01:31:23,311 --> 01:31:28,065
Saya juga perlu mengaku,
walaupun tak begitu saintifik,

1224
01:31:29,025 --> 01:31:30,735
tapi ada perasaan yakin.

1225
01:31:32,987 --> 01:31:37,074
Saya sangat teruja untuk menjadi
sebahagian daripada pengembaraan ini.

1226
01:31:42,038 --> 01:31:44,999
- Kepada Stephen.
- Kepada Stephen.

1227
01:31:45,082 --> 01:31:47,418
- Untuk rambut lembut.
- Untuk rambut lembut.

1228
01:31:48,669 --> 01:31:51,756
Serta untuk kematian paradoks maklumat.

1229
01:31:53,049 --> 01:31:54,634
Untuk kertas kajian seterusnya.

1230
01:31:57,678 --> 01:31:58,804
Kehidupan yang indah.

1231
01:31:59,847 --> 01:32:01,557
Ini tentang kehidupan

1232
01:32:03,309 --> 01:32:08,231
10 APRIL 2019

1233
01:32:13,361 --> 01:32:15,154
LAPANGAN TERBANG LOGAN

1234
01:32:25,998 --> 01:32:27,875
BANGUNAN AKHBAR KEBANGSAAN

1235
01:32:38,427 --> 01:32:39,637
UNTUK AKHBAR

1236
01:32:55,194 --> 01:32:56,737
Saya rasa begitu juga.

1237
01:33:06,831 --> 01:33:09,417
Selamat datang ke sidang akhbar hari ini.

1238
01:33:09,500 --> 01:33:12,670
Dibawakan oleh Yayasan Sains Kebangsaan
dan Teleskop Ufuk Peristiwa…

1239
01:33:12,753 --> 01:33:14,088
Selamat tengah hari.

1240
01:33:14,171 --> 01:33:17,883
Kita ada sedikit masa sebelum
pengumuman sebenar secara langsung

1241
01:33:17,967 --> 01:33:21,887
ke seluruh dunia dalam enam sidang akhbar
secara serentak, jadi saya akan…

1242
01:33:24,056 --> 01:33:25,933
Hari yang luar biasa untuk astronomi.

1243
01:33:27,018 --> 01:33:30,438
TOKYO, JEPUN

1244
01:33:30,521 --> 01:33:36,527
Apa yang awak lihat di sini adalah hasil
daripada ramai orang yang bekerjasama.

1245
01:33:37,820 --> 01:33:41,198
Terima kasih,
tetamu dan peminat lubang hitam.

1246
01:33:41,282 --> 01:33:44,744
Lubang hitam ialah objek paling misteri
di alam semesta.

1247
01:33:45,453 --> 01:33:47,913
Sekarang, kami ahli kerjasama yang besar.

1248
01:33:47,997 --> 01:33:51,792
Kami ada 200 orang ahli,
kami ada 60 institut

1249
01:33:51,876 --> 01:33:54,879
dan kami bekerja di lebih 20 negara
dan wilayah.

1250
01:33:54,962 --> 01:33:57,048
Kami bekerja selama lebih sedekad

1251
01:33:57,131 --> 01:34:00,009
untuk mendedahkan sesuatu
yang tak boleh dilihat sebelum ini.

1252
01:34:00,926 --> 01:34:04,221
Kami berbesar hati untuk melaporkan
kepada anda hari ini bahawa kami

1253
01:34:04,305 --> 01:34:07,642
telah melihat perkara yang
kita fikir tak boleh dilihat.

1254
01:34:08,768 --> 01:34:12,855
Kami sudah nampak
dan mengambil gambar lubang hitam.

1255
01:34:15,232 --> 01:34:16,067
Ini dia.

1256
01:34:19,987 --> 01:34:23,616
Sekarang kita ada bukti visual
tentang kewujudan lubang hitam.

1257
01:34:24,533 --> 01:34:25,576
Kita tahu bahawa

1258
01:34:25,660 --> 01:34:28,829
lubang hitam yang beratnya 6.5 bilion
kali ganda matahari kita

1259
01:34:28,913 --> 01:34:31,165
wujud di tengah-tengah M87.

1260
01:34:33,334 --> 01:34:35,461
Ini hanyalah permulaan.

1261
01:34:50,935 --> 01:34:52,687
IMEJ PERTAMA LUBANG HITAM

1262
01:34:56,107 --> 01:34:57,983
IMEJ LUBANG HITAM DIDEDAHKAN

1263
01:35:02,071 --> 01:35:06,117
SATU MISTERI ALAM SEMESTA
BERKURANG

1264
01:35:06,200 --> 01:35:07,743
GOOGLE

1265
01:38:40,164 --> 01:38:44,418
Terjemahan sari kata oleh Sahal Sharir