1
00:01:00,185 --> 00:01:02,771
1MDB telah diwujudkan
oleh kerajaan Malaysia
2
00:01:02,854 --> 00:01:03,980
dengan matlamat utama
3
00:01:04,064 --> 00:01:07,484
untuk meningkatkan
kesejahteraan hidup rakyat Malaysia.
4
00:01:08,068 --> 00:01:11,529
Dana yang telah dicuri daripada 1MDB
5
00:01:12,697 --> 00:01:14,991
telah digunakan untuk membiayai
6
00:01:15,075 --> 00:01:18,036
gaya hidup mewah keluarga
dan rakan Jho Low.
7
00:01:18,119 --> 00:01:22,749
Ia rampasan kleptokrasi terbesar
dalam sejarah AS.
8
00:01:22,832 --> 00:01:26,461
Ini sebenar-benarnya ketamakan
dan kleptokrasi.
9
00:01:26,544 --> 00:01:30,507
Lebih daripada tiga bilion dolar
yang dicuri daripada 1MDB
10
00:01:30,590 --> 00:01:32,717
diubah secara haram
melalui jaringan yang kompleks
11
00:01:32,801 --> 00:01:35,553
dengan akaun-akaun bank
di negara seluruh dunia.
12
00:01:35,637 --> 00:01:37,180
Siasatan sedang berjalan.
13
00:01:37,263 --> 00:01:40,600
Pada pandangan saya,
ini bulatan sepusat ilmu.
14
00:01:41,559 --> 00:01:43,770
Jho Low berada di tengah-tengah.
15
00:01:44,229 --> 00:01:45,522
LOW TAEK JHO ATAU "JHO LOW"
16
00:01:45,605 --> 00:01:46,898
KEBANGSAAN MALAYSIA
17
00:02:42,579 --> 00:02:46,583
ANTARA 2009 HINGGA 2018, JHO LOW MENCURI
LEBIH LIMA BILION DOLAR DARIPADA 1MDB.
18
00:02:46,666 --> 00:02:49,168
KONSORTIUM ANTARABANGSA
PEGAWAI BANK, PEGUAM, AKAUNTAN,
19
00:02:49,252 --> 00:02:51,546
AHLI POLITIK DAN SELEBRITI MEMBANTU
DAN MEMBENARKAN SKIMNYA.
20
00:02:51,629 --> 00:02:53,423
INILAH KISAH
21
00:02:53,506 --> 00:02:55,383
TENTANG WARTAWAN, PEMIMPIN PEMBANGKANG
22
00:02:55,466 --> 00:02:57,260
DAN PEGAWAI PENGUATKUASAAN UNDANG-UNDANG
23
00:02:57,343 --> 00:02:59,387
YANG MENDEDAHKAN KONSPIRASI TERSEBUT
24
00:03:04,851 --> 00:03:06,352
Saya suka merancang hari saya
25
00:03:06,436 --> 00:03:09,355
dan pastikan saya sentiasa menghadiri
parti yang terbaik.
26
00:03:10,189 --> 00:03:14,444
Jho Low ibarat lilin Rom
yang tiba-tiba bersinar...
27
00:03:14,527 --> 00:03:15,862
MANTAN EJEN KHAS
SKUAD KORUPSI ANTARABANGSA FBI
28
00:03:15,945 --> 00:03:21,659
...sebegitu hebat dan terkenal
hingga tidak dapat disorok atau dinafikan.
29
00:03:21,743 --> 00:03:25,246
Malaysia di sini!
30
00:03:29,459 --> 00:03:31,836
Dia seorang lelaki
yang diselubungi banyak misteri.
31
00:03:31,920 --> 00:03:35,089
Tiada sesiapa tahu
sumber dia dapat wang ini.
32
00:03:37,383 --> 00:03:39,427
Tugas saya sebenarnya bersantai
33
00:03:39,510 --> 00:03:42,889
di setiap kelab terkemuka
di Manhattan sehingga siang
34
00:03:42,972 --> 00:03:45,683
hanya untuk memerhati
tingkah laku selebriti.
35
00:03:45,767 --> 00:03:47,227
Saya ingat lelaki ini,
36
00:03:47,310 --> 00:03:50,438
yang sering jadi tumpuan utama di sini.
37
00:03:50,521 --> 00:03:52,815
Dikelilingi para selebriti.
38
00:03:53,316 --> 00:03:57,445
Tiba-tiba kelihatan
lelaki Asia pendek menyembur Cristal.
39
00:03:58,780 --> 00:04:03,117
Dia dikelilingi oleh orang
macam Leonardo DiCaprio dan Paris Hilton.
40
00:04:03,201 --> 00:04:05,536
Bradley Cooper menghadiri banyak acaranya.
41
00:04:05,620 --> 00:04:06,829
Robert de Niro turut hadir,
42
00:04:06,913 --> 00:04:09,040
Kanye West dan Jamie Foxx.
43
00:04:09,123 --> 00:04:10,667
Saya ada kawan.
44
00:04:10,750 --> 00:04:13,795
Anda tahu, dia ada wang.
45
00:04:13,878 --> 00:04:18,132
Dia bawa saya,
Leonardo DiCaprio, Jonah Hill,
46
00:04:18,216 --> 00:04:20,468
dan beberapa ekor kucing terbang
ke Australia.
47
00:04:20,551 --> 00:04:23,096
Kami sambut tahun baharu di Australia,
kemudian memasuki pesawat semula
48
00:04:23,179 --> 00:04:24,806
dan sambut tahun baharu di Vegas pula.
49
00:04:24,889 --> 00:04:25,932
Itu kerja gila.
50
00:04:27,600 --> 00:04:29,143
Semasa hari jadi Jho Low,
51
00:04:29,227 --> 00:04:32,230
dia menyewa kawasan
seluas lima ekar di Las Vegas.
52
00:04:32,313 --> 00:04:35,483
Parti ini benar-benar dahsyat.
53
00:04:35,566 --> 00:04:37,610
Setiap selebriti di Hollywood ada di sana.
54
00:04:37,694 --> 00:04:40,822
Daripada Kanye West
sehingga Kim Kardashian, Leo DiCaprio,
55
00:04:40,905 --> 00:04:44,075
Benicio del Toro, Michael Phelps.
56
00:04:44,158 --> 00:04:45,243
Tiga ratus orang.
57
00:04:45,326 --> 00:04:47,245
Semua orang perlu tandatangan perjanjian
58
00:04:47,328 --> 00:04:48,955
sebelum memasuki pintu masuk.
59
00:04:49,038 --> 00:04:51,958
Dia pernah menyukai Britney Spears.
60
00:04:52,041 --> 00:04:54,377
Britney dibayar sejuta dolar
untuk muncul di atas pentas
61
00:04:54,460 --> 00:04:57,714
dan keluar daripada kek hari jadi palsu.
62
00:04:57,797 --> 00:04:58,631
Ia memang gila.
63
00:04:59,132 --> 00:05:01,884
Kebanyakan parti
yang Jho Low adakan sungguh hebat.
64
00:05:01,968 --> 00:05:04,137
Tiada parti lain yang sehebat parti itu.
65
00:05:04,220 --> 00:05:06,264
Kita semua terfikir, bagaimana lelaki ini
66
00:05:06,347 --> 00:05:09,976
mampu menarik semua selebriti Hollywood
yang hebat-hebat itu?
67
00:05:10,059 --> 00:05:12,020
Sebenarnya, kita tidak tahu,
68
00:05:12,103 --> 00:05:16,065
kebanyakannya dibayar untuk hadir.
69
00:05:16,149 --> 00:05:18,484
Bukankah pengurus
atau ejen mereka patut rasa
70
00:05:18,568 --> 00:05:20,820
ada yang tak kena di sini?
Siapakah lelaki ini?
71
00:05:20,903 --> 00:05:21,946
BAYARAN KEHADIRAN OLEH JHO LOW
72
00:05:22,030 --> 00:05:24,574
Pengakhirannya, ia seimbang.
73
00:05:24,657 --> 00:05:26,409
Durian runtuh. Semuanya wang.
74
00:05:26,492 --> 00:05:29,370
Jika anda perhatikan
rakan-rakan Leonardo DiCaprio,
75
00:05:29,454 --> 00:05:30,747
Jho Low sentiasa bersamanya.
76
00:05:30,830 --> 00:05:33,416
Saya tidak fikir Jho Low rapat
dengan Leonardo DiCaprio.
77
00:05:34,417 --> 00:05:36,419
Baru-baru ini, saya bertemu seseorang
78
00:05:36,502 --> 00:05:38,588
yang pernah naik kapal layar bersama Leo.
79
00:05:38,671 --> 00:05:40,965
Leo bertanya kepada lelaki itu,
80
00:05:41,049 --> 00:05:42,925
"Semua kata wang itu bersih,
tapi awak pasti?
81
00:05:43,009 --> 00:05:44,177
Anda tahu apa-apa tentang itu?"
82
00:05:44,260 --> 00:05:46,137
Dia meyakinkan dirinya, tidak ada apa-apa.
83
00:05:46,220 --> 00:05:48,222
Inilah cara dunia berfungsi.
84
00:05:48,306 --> 00:05:49,182
Wang ialah wang.
85
00:05:49,265 --> 00:05:50,349
Semua orang mahukannya,
86
00:05:50,433 --> 00:05:53,644
dan ramai orang buat apa-apa saja
untuk dapatkannya.
87
00:05:59,734 --> 00:06:03,488
SIAPA JHO LOW?
88
00:06:07,825 --> 00:06:12,955
Jho Low merupakan budak Cina gemuk
89
00:06:13,039 --> 00:06:18,377
yang pertama saya nampak berparti
dengan Paris Hilton,
90
00:06:18,461 --> 00:06:21,589
minum berbotol-botol champagne Cristal.
91
00:06:21,672 --> 00:06:22,840
Saya tidak begitu mengerti.
92
00:06:22,924 --> 00:06:24,050
RUMAH KELUARGA JHO LOW
93
00:06:24,133 --> 00:06:28,721
Sifat selamba dan agak bodoh-bodoh.
94
00:06:28,805 --> 00:06:30,014
PENGUBAHAN WANG HARAM
DAN BAHAGIAN PEMEROLEHAN ASET
95
00:06:30,098 --> 00:06:31,849
Saya benci nak sebut genius,
tapi dia bijak.
96
00:06:33,601 --> 00:06:36,479
Jho Low memang gila.
97
00:06:37,230 --> 00:06:38,189
PENERBIT, THE EDGE
98
00:06:38,272 --> 00:06:41,067
Ada orang cakap dia bijak dan pandai,
tapi saya rasa tidak.
99
00:06:41,150 --> 00:06:43,444
Dia gila, sebab saya tak nampak
100
00:06:43,528 --> 00:06:45,822
cara untuk dia selamatkan dirinya.
101
00:06:46,364 --> 00:06:48,616
Hanya menunggu masa
sebelum dia tertangkap.
102
00:06:48,699 --> 00:06:50,952
Anak muda seperti Jho
103
00:06:51,035 --> 00:06:54,288
pasti memahami cara dunia ini berfungsi.
104
00:06:54,372 --> 00:06:57,166
Seseorang pernah beritahu saya
antara filem kegemarannya ialah
105
00:06:57,250 --> 00:06:58,626
The Count of Monte Cristo.
106
00:06:58,709 --> 00:07:00,837
Ia lebih dikenali sebagai sebuah buku,
107
00:07:02,380 --> 00:07:03,297
tapi dia tonton filem itu.
108
00:07:04,382 --> 00:07:09,137
Dalam filem itu, lelaki itu mampu mencipta
dirinya semula dengan semua wang ini.
109
00:07:09,220 --> 00:07:11,139
Parti-parti hebat yang dia adakan
110
00:07:11,222 --> 00:07:14,183
membuatkan dirinya memiliki
kuasa misteri terhadap orang ramai.
111
00:07:14,267 --> 00:07:15,560
Jho Low sudah lebih awal tahu
112
00:07:15,643 --> 00:07:18,020
jika dia boleh jadi ahli sihir
di sebalik tirai.
113
00:07:18,104 --> 00:07:20,982
Sepertimana ahli sihir
yang berkeliaran di sekitar parti,
114
00:07:21,065 --> 00:07:22,900
dia memiliki status yang lebih tinggi.
115
00:07:24,986 --> 00:07:26,821
Dia menghadiri sekolah swasta di Eropah.
116
00:07:26,904 --> 00:07:29,991
Harrow antara sekolah termahal di Britain.
117
00:07:30,074 --> 00:07:32,952
Sekurang-kurangnya
tujuh perdana menteri belajar di sini.
118
00:07:33,494 --> 00:07:36,664
Dia memperoleh ijazahnya di Wharton,
119
00:07:36,747 --> 00:07:39,584
tapi tiada sesiapa di Malaysia
mengenali dirinya,
120
00:07:39,667 --> 00:07:45,131
melainkan Riza Aziz,
iaitu anak tiri Najib.
121
00:07:45,214 --> 00:07:47,049
Melalui Riza,
dia mengenali perdana menteri itu
122
00:07:47,133 --> 00:07:50,052
dan ibu Riza, Rosmah.
123
00:07:51,929 --> 00:07:55,766
SIAPA NAJIB RAZAK?
124
00:08:02,315 --> 00:08:05,026
Pada ketika itu,
Najib ialah Menteri Pertahanan,
125
00:08:05,109 --> 00:08:07,361
dan ini menarik perhatian Jho.
126
00:08:07,445 --> 00:08:09,030
Ini keluarga politik yang sangat berkuasa.
127
00:08:09,822 --> 00:08:11,616
Kadangkala, keluarga Najib
merujuk diri mereka
128
00:08:11,699 --> 00:08:14,994
sebagai Keluarga Kennedy Malaysia,
yang sangat pemurah.
129
00:08:15,077 --> 00:08:16,245
KUMPULAN EKUITI PERSENDIRIAN WYNTON
130
00:08:16,329 --> 00:08:19,165
Apabila Jho Low menubuhkan
syarikat pertama yang dipanggil Wynton,
131
00:08:19,248 --> 00:08:20,958
Riza turut terlibat.
132
00:08:21,042 --> 00:08:23,503
Dia mempunyai kedudukan,
latar belakang yang hebat,
133
00:08:23,586 --> 00:08:24,629
dan nama yang dikenali
134
00:08:24,712 --> 00:08:27,673
untuk meminjamkan beberapa kesahan
kepada syarikat.
135
00:08:27,757 --> 00:08:31,010
Najib dilahirkan dalam serba kemewahan.
136
00:08:31,093 --> 00:08:32,386
Keluarganya berasal daripada
137
00:08:32,470 --> 00:08:36,224
keluarga bangsawan di negeri Pahang.
138
00:08:36,307 --> 00:08:37,934
Bapanya, Tun Razak,
139
00:08:38,017 --> 00:08:41,854
merupakan Perdana Menteri Malaysia kedua.
140
00:08:41,938 --> 00:08:43,564
Dia dilahirkan untuk jawatan itu.
141
00:08:44,607 --> 00:08:46,943
Dia ditakdirkan untuk jadi perdana menteri
pada suatu hari nanti.
142
00:08:47,026 --> 00:08:48,736
Hanya menunggu masa.
143
00:08:49,278 --> 00:08:52,073
Potret kegemaran saya.
144
00:08:52,156 --> 00:08:56,536
Potret arwah bapa saya
semasa menjadi Perdana Menteri.
145
00:08:56,619 --> 00:09:01,999
Saya memutuskan untuk bergambar
dengan gaya yang hampir sama
146
00:09:02,083 --> 00:09:06,462
dan gandingkannya dalam sekeping gambar.
147
00:09:06,546 --> 00:09:09,966
Begitulah kisahnya.
148
00:09:13,636 --> 00:09:16,681
Tuan Perdana Menteri,
tuan memperkenalkan konsep 1Malaysia.
149
00:09:17,306 --> 00:09:19,475
Apakah 1Malaysia bagi tuan?
150
00:09:19,559 --> 00:09:20,851
1Malaysia adalah tentang
151
00:09:20,935 --> 00:09:24,188
perasaan kebersamaan sebagai rakyat.
152
00:09:30,611 --> 00:09:34,156
1MDB diwujudkan dengan tujuan
153
00:09:34,240 --> 00:09:40,037
sebagai dana pembangunan,
iaitu dana untuk mengumpul wang
154
00:09:40,121 --> 00:09:44,959
dan membantu
pembangunan infrastruktur di Malaysia.
155
00:09:45,042 --> 00:09:46,586
"SELEPAS LAWATAN SAYA YANG TERKINI,
SEBUAH SYARIKAT ARAB SAUDI
156
00:09:46,669 --> 00:09:48,379
TELAH MELABURKAN 1,5 BILION DOLAR
UNTUK BEKERJASAMA DENGAN 1MDB."
157
00:09:48,462 --> 00:09:50,756
Negara yang mempunyai banyak lebihan wang
158
00:09:50,840 --> 00:09:53,676
akan mengambil lebihan wang kerajaan,
159
00:09:53,759 --> 00:09:56,178
laburkan dalam projek
dan rancangan perniagaan,
160
00:09:56,262 --> 00:09:58,723
supaya mereka dapat memberi keuntungan
untuk kerajaan.
161
00:09:59,223 --> 00:10:01,017
Kerajaan Kuwait mempunyai
dana yang terkenal.
162
00:10:01,559 --> 00:10:03,269
Begitu juga Qatar,
163
00:10:03,352 --> 00:10:04,270
Arab Saudi
164
00:10:04,353 --> 00:10:07,064
dan juga UAE.
165
00:10:07,148 --> 00:10:10,610
Malaysia melahirkan
idea yang sama dalam 1MDB.
166
00:10:10,693 --> 00:10:14,030
Namun sebaliknya, 1MDB tiada wang.
167
00:10:14,113 --> 00:10:16,032
Ia tidak mempunyai
168
00:10:16,115 --> 00:10:19,744
lebihan bekalan tunai kerajaan
untuk dilaburkan.
169
00:10:19,827 --> 00:10:21,662
Maka, ia keluar dan meminjam.
170
00:10:21,746 --> 00:10:22,997
Ia membuat hutang.
171
00:10:24,040 --> 00:10:28,794
Idea meminjam berbilion-bilion dolar
172
00:10:28,878 --> 00:10:33,174
untuk dilaburkan semula ke Malaysia
dan kembali kepada infrastruktur
173
00:10:33,257 --> 00:10:36,886
dan pembaharuan untuk menambah baik
kehidupan rakyat Malaysia
174
00:10:36,969 --> 00:10:38,721
ialah satu idea yang mulia.
175
00:10:38,804 --> 00:10:40,806
Perkara pertama yang mereka lakukan
ialah mengumumkan bahawa
176
00:10:40,890 --> 00:10:44,894
mereka akan membina bangunan
pencakar langit tertinggi di Malaysia
177
00:10:44,977 --> 00:10:48,481
dan membina satu lagi pusat beli-belah,
178
00:10:48,564 --> 00:10:51,651
seolah-olah KL amat memerlukannya,
179
00:10:51,734 --> 00:10:53,152
dan kemudian tiba-tiba,
180
00:10:53,235 --> 00:10:56,155
mereka melabur wang di Arab Saudi.
181
00:10:56,238 --> 00:10:59,533
Apa kaitannya dengan Malaysia
182
00:10:59,617 --> 00:11:02,536
dan cubaan untuk mencari
sumber baharu pertumbuhan ekonomi
183
00:11:02,620 --> 00:11:03,704
bagi abad ke-21?
184
00:11:05,956 --> 00:11:08,626
Amat sedikit maklumat
yang disediakan secara terbuka
185
00:11:08,709 --> 00:11:10,461
kerana ia bukan syarikat tersenarai.
186
00:11:10,544 --> 00:11:14,215
Kami mencari apa-apa sahaja maklumat umum
187
00:11:14,298 --> 00:11:16,842
dan mula bertanya soalan.
188
00:11:16,926 --> 00:11:18,719
Kenapa begini? Kenapa begitu?
189
00:11:18,803 --> 00:11:23,349
Saya berkali-kali dihalang
daripada meneruskan
190
00:11:23,432 --> 00:11:27,561
sebarang bentuk pertanyaan
atau siasatan terhadap 1MDB.
191
00:11:28,062 --> 00:11:31,690
Apakah tujuan pinjaman
yang diberikan kepada 1MDB?
192
00:11:31,774 --> 00:11:36,112
Walaupun begitu, saya tidak menjangka
ia perkara yang salah,
193
00:11:36,195 --> 00:11:38,864
terlalu besar kesalahannya.
194
00:11:39,573 --> 00:11:41,534
Terdapat rungutan tentang
195
00:11:41,617 --> 00:11:43,202
beberapa transaksi yang tidak sah,
196
00:11:43,285 --> 00:11:44,620
dan sudah tentulah, Jho Low.
197
00:11:45,913 --> 00:11:48,707
Semua orang pernah mendengar
tentang Jho Low ketika itu
198
00:11:48,791 --> 00:11:51,335
dan penglibatannya dalam 1MDB.
199
00:11:52,253 --> 00:11:57,216
Sebagai wartawan, kadang-kadang,
kita boleh merasa atau menghidu sesuatu.
200
00:12:01,470 --> 00:12:03,055
1MDB, ya?
201
00:12:03,139 --> 00:12:04,640
Sebenarnya...
202
00:12:04,723 --> 00:12:05,850
KURATOR MUZIUM
203
00:12:05,933 --> 00:12:10,229
...organisasi yang ditubuhkan
oleh bekas PM kita.
204
00:12:12,273 --> 00:12:15,943
Maklumat lain...
205
00:12:16,026 --> 00:12:18,446
Maklumat lain ada dalam berita.
206
00:12:21,157 --> 00:12:22,992
Ya, saya ada dengar tentang 1MDB.
207
00:12:23,075 --> 00:12:25,077
Ia sesuatu yang sangat...
208
00:12:25,161 --> 00:12:26,162
AHLI PERNIAGAAN
209
00:12:26,245 --> 00:12:27,413
...terkenal di dunia?
210
00:12:27,496 --> 00:12:29,206
Ia agak rumit, anda tahu?
211
00:12:31,459 --> 00:12:33,627
Syarikat yang berada
dalam fiksyen undang-undang.
212
00:12:33,711 --> 00:12:37,089
Pasti sentiasa ada individu,
personaliti tertentu,
213
00:12:37,173 --> 00:12:40,301
yang mengarah
dan membuat keputusan untuk syarikat.
214
00:12:40,384 --> 00:12:43,971
Siapa yang membuat
keputusan besar untuk 1MDB?
215
00:12:44,054 --> 00:12:47,600
Pastinya antara Najib atau Jho Low.
216
00:12:47,683 --> 00:12:51,562
Ada dua orang yang mengawal
dan mengarahkan hal ehwalnya.
217
00:12:51,645 --> 00:12:54,064
Najib ialah Perdana Menteri,
218
00:12:54,148 --> 00:12:55,941
Menteri Kewangan
219
00:12:56,025 --> 00:12:58,402
dan beliau juga pengerusi 1MDB.
220
00:12:59,153 --> 00:13:01,780
Jadi, coraknya akan jadi begini.
221
00:13:01,864 --> 00:13:06,076
Jho Low pergi kepada Presiden 1MDB,
yang melapor kepada Najib,
222
00:13:06,160 --> 00:13:08,621
dan berkata, "Bos mahu awak buat ini."
223
00:13:09,163 --> 00:13:12,958
Presiden 1MDB berkata, "Baiklah."
224
00:13:13,042 --> 00:13:17,505
Kemudian, Najib,
sebagai Pengerusi 1MDB meluluskannya
225
00:13:17,588 --> 00:13:20,925
dan ia perlu disemak
oleh Kementerian Kewangan.
226
00:13:21,008 --> 00:13:23,928
Menteri Kewangan, iaitu Najib,
227
00:13:24,011 --> 00:13:25,721
berkata, "Saya setuju."
228
00:13:25,804 --> 00:13:27,473
Kemudian ia disemak oleh Perdana Menteri,
229
00:13:27,556 --> 00:13:29,058
yang kebetulan juga ialah Najib.
230
00:13:31,101 --> 00:13:33,646
Memang tiada semakan atau imbangan.
231
00:13:34,605 --> 00:13:38,609
Jho Low tidak pernah mempunyai
apa-apa peranan rasmi dalam 1MDB,
232
00:13:38,692 --> 00:13:41,445
tapi dia selalu dilihat
bersama Perdana Menteri.
233
00:13:41,529 --> 00:13:46,951
Jelas sekali,
para eksekutif 1MDB tahu bahawa
234
00:13:47,034 --> 00:13:49,745
Jho Low sebenarnya yang berkuasa.
235
00:13:49,828 --> 00:13:54,041
Perkara yang dia katakan
ialah perkara yang Perdana Menteri mahu.
236
00:13:54,124 --> 00:13:55,793
Perkara yang tidak pernah jelas
237
00:13:55,876 --> 00:13:58,212
ialah perhubungan antara mereka berdua.
238
00:13:58,295 --> 00:14:01,215
Siapa ketua boneka dan siapakah bonekanya?
239
00:14:01,298 --> 00:14:04,969
Ini satu teka-teki
kerana ia rahsia antara mereka berdua.
240
00:14:05,052 --> 00:14:06,095
JHO LOW ATAU
"GREAT GATSBY ASIA"
241
00:14:06,178 --> 00:14:09,056
Jho Low menggunakan hubungan politik,
242
00:14:09,139 --> 00:14:10,808
sama ada di Amerika Syarikat,
243
00:14:10,891 --> 00:14:13,102
Arab Saudi,
244
00:14:13,185 --> 00:14:15,229
UAE atau Malaysia,
245
00:14:15,312 --> 00:14:18,649
untuk menjalankan urus niaga
yang dia mahu lakukan.
246
00:14:18,732 --> 00:14:22,319
Salah satu perkara yang dilakukan,
dia memudahkan perhubungan
247
00:14:22,403 --> 00:14:24,822
antara golongan elit politik Malaysia,
248
00:14:24,905 --> 00:14:29,368
iaitu Perdana Menteri Najib
dan golongan elit Abu Dhabi.
249
00:14:29,451 --> 00:14:32,162
Kenalan pertama Jho Low
ialah Yousef Al Otaiba.
250
00:14:32,246 --> 00:14:34,915
Mereka bertemu semasa di kolej
dan diperkenalkan kepadanya
251
00:14:34,999 --> 00:14:38,085
ketika Yousef Al Otaiba belum terkenal
di peringkat global.
252
00:14:39,587 --> 00:14:42,131
Jho Low seorang yang gigih
253
00:14:42,214 --> 00:14:45,509
dan sering datang kepadanya
untuk meminta nasihat tentang
254
00:14:45,593 --> 00:14:50,014
cara untuk mengemudi kuasa
di negara-negara Teluk.
255
00:14:50,097 --> 00:14:54,143
Otaiba makan tengah hari bersamanya
dan mula menyukainya.
256
00:14:55,436 --> 00:14:58,230
Yousef mula memperkenalkan Jho.
257
00:14:58,314 --> 00:14:59,940
Jho membuat urus niaga dengan mereka
258
00:15:00,649 --> 00:15:02,902
dan membayar wang kepada Yousef
259
00:15:02,985 --> 00:15:04,320
sebagai komisen
260
00:15:04,403 --> 00:15:07,615
kerana membantu memperkenalkan dirinya
atau membuat urus niaga.
261
00:15:07,698 --> 00:15:10,826
Salah satu perniagaan
terawal Jho Low ialah
262
00:15:10,910 --> 00:15:17,333
Dana Pelaburan Abu Dhabi-Kuwait-Malaysia.
263
00:15:17,416 --> 00:15:20,210
Dia bermegah-megah
dengan kehadiran Syeikh Otaiba
264
00:15:20,294 --> 00:15:23,088
sebagai salah seorang rakannya
dari Timur Tengah.
265
00:15:23,172 --> 00:15:25,466
Nampaknya jelas sekali Otaiba
266
00:15:25,549 --> 00:15:29,094
merupakan rakan awal
yang sangat penting bagi Jho Low.
267
00:15:29,178 --> 00:15:30,554
Dia dan sekutunya melakukan
268
00:15:30,638 --> 00:15:33,766
apa-apa saja untuk Jho Low,
269
00:15:33,849 --> 00:15:36,477
dan kelihatan seolah-olah
270
00:15:36,560 --> 00:15:39,605
mereka mendapat manfaat yang banyak.
271
00:15:40,856 --> 00:15:45,903
Kadangkala, mereka ialah orang tengah
272
00:15:45,986 --> 00:15:49,615
atau operator bagi orang yang berkuasa.
273
00:15:49,698 --> 00:15:51,533
Mereka tiada sebarang peranan rasmi,
274
00:15:52,368 --> 00:15:54,703
tapi merekalah sebenarnya yang berhubung
dengan orang yang berkuasa.
275
00:15:54,787 --> 00:15:58,582
Semua orang bercakap tentang 1MDB
sebagai dana peribadi Najib.
276
00:15:58,666 --> 00:16:01,502
Diketahui bahawa penasihat bagi dana ini
277
00:16:01,585 --> 00:16:05,422
merupakan lelaki Cina yang lincah ini,
278
00:16:05,506 --> 00:16:08,842
tapi tiada sesiapa yang tahu
lebih daripada itu.
279
00:16:08,926 --> 00:16:11,053
Media sangat berhati-hati di Malaysia.
280
00:16:11,136 --> 00:16:12,346
Ia berlaku senyap-senyap.
281
00:16:13,055 --> 00:16:15,975
Saya mula menulis
tentang hal ini dari jauh.
282
00:16:16,058 --> 00:16:18,560
Tiada wartawan tempatan
boleh buat cerita ini.
283
00:16:18,644 --> 00:16:20,771
Saya ada Internet, jadi saya mendekati
284
00:16:20,854 --> 00:16:23,899
sejumlah besar rakyat Malaysia
yang sangat berminat.
285
00:16:24,942 --> 00:16:27,069
Pada Krismas 2013,
286
00:16:27,152 --> 00:16:30,280
Rosmah Mansor, isteri Najib yang terkenal,
287
00:16:30,364 --> 00:16:33,575
yang selalu diperkatakan sebagai kepala
dalam rumah tangganya,
288
00:16:33,659 --> 00:16:35,995
memaklumkan kepada Kementerian Pendidikan
289
00:16:36,078 --> 00:16:40,040
yang dia mahu setiap pelajar sekolah
di Malaysia menonton sebuah filem.
290
00:16:40,124 --> 00:16:43,127
Filem Wolf of Wall Street
bakal ditayangkan di sekolah-sekolah.
291
00:16:43,210 --> 00:16:45,921
Saya mula mengamati
gambar-gambar majlis pelancaran.
292
00:16:46,422 --> 00:16:50,342
Kelihatan anak tiri Najib,
Riza Aziz, penerbit,
293
00:16:50,426 --> 00:16:53,262
dan di sebelahnya sentiasa ada Jho Low.
294
00:16:53,345 --> 00:16:57,016
Riz dan Jho, terima kasih kerana
bukan sahaja jadi rakan usaha sama,
295
00:16:57,099 --> 00:16:59,977
malah mengambil risiko
dalam pembikinan filem ini.
296
00:17:01,729 --> 00:17:04,523
Ia saat yang mengejutkan,
297
00:17:04,606 --> 00:17:08,027
kerana ia berlaku dengan begitu jelas.
298
00:17:09,486 --> 00:17:12,740
Paris Hilton mula dilihat berseronok
bersama Jho Low.
299
00:17:12,823 --> 00:17:17,578
Dia menerbangkan Paris ke Whistler
di Kanada dengan jet peribadi
300
00:17:17,661 --> 00:17:20,330
untuk percutian ski yang mewah.
301
00:17:20,414 --> 00:17:23,751
Joey McFarland turut serta
bersama Paris Hilton.
302
00:17:24,293 --> 00:17:26,378
Riza Aziz pun ada.
303
00:17:26,462 --> 00:17:30,507
Ini pertemuan pertama Joey dan Riza.
304
00:17:31,008 --> 00:17:34,178
Riza kononnya seorang penggemar filem.
305
00:17:34,261 --> 00:17:37,890
Joey McFarland datang ke LA
dari Kentucky, dan pada satu ketika,
306
00:17:37,973 --> 00:17:40,809
dia menjadi pembawa
beg tangan Paris Hilton ke sana sini,
307
00:17:40,893 --> 00:17:44,063
tapi hubungannya dalam kumpulan kecil ini
308
00:17:44,146 --> 00:17:45,689
benar-benar melonjakkan kerjayanya.
309
00:17:45,773 --> 00:17:48,776
Maksud saya, dia tiba-tiba menjadi
penerbit dalam filem besar
310
00:17:48,859 --> 00:17:50,569
kerana dia satu-satunya
daripada mereka bertiga,
311
00:17:50,652 --> 00:17:52,488
Jho, Riza dan Joey,
312
00:17:52,571 --> 00:17:54,948
yang mempunyai pengetahuan
313
00:17:55,032 --> 00:17:57,951
dalam pembikinan filem
atau peranan penerbit filem.
314
00:17:58,035 --> 00:18:00,204
Begitulah terlahirnya idea
315
00:18:00,287 --> 00:18:02,331
untuk mewujudkan Red Granite,
syarikat mereka sendiri.
316
00:18:03,499 --> 00:18:07,503
Filem ini agak sukar untuk mendapat
pembiayaan kewangan dari peringkat awal.
317
00:18:07,586 --> 00:18:10,756
Saya berterima kasih kepada mereka
yang kami temui di Red Granite
318
00:18:10,839 --> 00:18:12,174
yang sanggup mengambil risiko
319
00:18:12,257 --> 00:18:14,927
menghasilkan filem epik Amerika yang berat
320
00:18:15,010 --> 00:18:17,012
tentang keadaan budaya kita.
321
00:18:17,096 --> 00:18:19,890
Tiada kemuliaan dalam kemiskinan.
322
00:18:20,516 --> 00:18:23,602
Saya pernah jadi orang kaya
dan saya pernah jadi orang miskin.
323
00:18:23,685 --> 00:18:25,646
Saya tetap akan memilih jadi kaya.
324
00:18:25,729 --> 00:18:26,730
Ya! Betul!
325
00:18:26,814 --> 00:18:29,566
Tiba-tiba, Leo dan Martin Scorsese fikir
326
00:18:29,650 --> 00:18:32,903
mereka boleh membiayai semua perbelanjaan
dengan menggunakan kedudukan ini.
327
00:18:33,487 --> 00:18:34,655
Sebenarnya, ketika itu,
328
00:18:34,738 --> 00:18:37,699
Jho Low memberitahu semua orang
bahawa sumbangan wang dari Abu Dhabi
329
00:18:37,783 --> 00:18:39,409
yang menyokongnya.
330
00:18:39,493 --> 00:18:41,203
Saya tahu cerita ini sungguh dahsyat.
331
00:18:41,286 --> 00:18:43,789
Diri saya penuh persoalan.
332
00:18:43,872 --> 00:18:47,960
Kadang-kadang,
soalan ialah segala-galanya.
333
00:18:48,043 --> 00:18:51,755
Saya bertanya
sama ada wang ratusan juta dolar
334
00:18:51,839 --> 00:18:55,050
yang telah dibawa
untuk pembikinan Wolf of Wall Street
335
00:18:55,134 --> 00:18:58,554
mempunyai sebarang kaitan
dengan berbilion-bilion dolar
336
00:18:58,637 --> 00:19:02,391
yang tidak diambil kira dalam 1MDB.
337
00:19:06,395 --> 00:19:10,858
Saya orang pertama yang menyebut
tentang 1MDB secara terbuka di parlimen.
338
00:19:10,941 --> 00:19:13,360
22 JUN 2011
339
00:19:18,866 --> 00:19:22,286
Saya disumbat ke penjara selepas itu.
340
00:19:22,369 --> 00:19:25,497
KEMPEN BEBASKAN ANWAR
341
00:19:25,581 --> 00:19:29,126
Ini ialah pengakuan
bahawa kami tidak mempunyai wang tunai!
342
00:19:29,793 --> 00:19:32,963
Menjelang penghujung 2013,
343
00:19:33,046 --> 00:19:38,218
hampir empat tahun
selepas 1MDB ditubuhkan,
344
00:19:38,302 --> 00:19:43,891
terdapat cukup banyak tanda amaran
345
00:19:44,474 --> 00:19:50,522
yang memberitahu saya
bahawa begitu banyak isu
346
00:19:50,606 --> 00:19:55,027
atau skandal yang akan dibongkar
berkenaan 1MDB.
347
00:19:56,195 --> 00:20:00,324
Kami memutuskan bahawa kami perlu pergi
348
00:20:00,407 --> 00:20:03,619
dan lihat semua transaksi mereka.
349
00:20:03,702 --> 00:20:07,873
Artikel pertama kami diterbitkan
pada Februari 2014.
350
00:20:07,956 --> 00:20:10,876
Ia cerita muka depan
dalam The Edge Weekly,
351
00:20:10,959 --> 00:20:14,671
dan tajuknya cuma "Kisah 1MDB".
352
00:20:16,006 --> 00:20:18,800
Pada masa itu, saya cuma melakukan tugas
sebagai wartawan.
353
00:20:18,884 --> 00:20:20,052
Bertanya kepada semua orang.
354
00:20:20,135 --> 00:20:21,803
Anda tahu apa-apa tentang 1MDB ini?
355
00:20:21,887 --> 00:20:23,096
Anda ada sebarang petunjuk?
356
00:20:23,180 --> 00:20:26,600
Saya mendengar daripada seseorang
bahawa ada seorang lelaki
357
00:20:26,683 --> 00:20:30,229
yang menyatakan bahawa
358
00:20:30,312 --> 00:20:35,901
dia ada data dalaman tentang 1MDB,
359
00:20:35,984 --> 00:20:37,236
dan dia cuba menjualnya.
360
00:20:38,028 --> 00:20:40,280
Jadi, saya dapat nombor telefonnya.
361
00:20:41,823 --> 00:20:43,784
Jika suatu hari nanti, terdapat masalah
362
00:20:43,867 --> 00:20:45,744
dengan urus niaga PetroSaudi-1MDB,
363
00:20:45,827 --> 00:20:49,164
saya cuma mahu buktikan
bahawa saya tiada kaitan dengan hal itu.
364
00:20:49,248 --> 00:20:52,834
Jika awak ke Thailand,
kita boleh berjumpa.
365
00:20:54,002 --> 00:20:56,713
Agak menakutkan bertemu
dengan orang yang tak dikenali.
366
00:20:56,797 --> 00:20:59,800
Bangkok ialah kota yang besar
dan berbahaya.
367
00:21:19,486 --> 00:21:22,739
Kadang-kadang, untuk mencari kekayaan,
anda perlu lakukan jenayah.
368
00:21:22,823 --> 00:21:25,033
TUKANG ADU
BEKAS PENGARAH PETROSAUDI, LONDON
369
00:21:26,076 --> 00:21:29,288
Pada Februari 2010,
370
00:21:29,371 --> 00:21:32,332
Encik Tarek Obaid menghubungi saya
untuk menawarkan pekerjaan
371
00:21:32,416 --> 00:21:33,959
di PetroSaudi, London.
372
00:21:34,042 --> 00:21:36,044
Saya orang ketiga tertinggi.
373
00:21:37,087 --> 00:21:39,381
Ada dua dalang dalam PetroSaudi.
374
00:21:40,007 --> 00:21:42,801
Tarek Obaid gila wang.
375
00:21:42,884 --> 00:21:45,429
Dia mahu menjalani kehidupan
seperti jutawan.
376
00:21:45,512 --> 00:21:46,972
BERTANGGUNGJAWAB DALAM PENGURUSAN,
STRATEGI DAN HUBUNGAN POLITIK
377
00:21:47,055 --> 00:21:48,682
Patrick Mahony pula berbeza.
378
00:21:48,765 --> 00:21:53,395
Dia juga mahukan wang, tapi dia lebih
kepada perunding urus niaga.
379
00:21:53,478 --> 00:21:56,732
Dia tahu cara merancang urus niaga
dan menggunakan syarikat luar pesisir.
380
00:21:56,815 --> 00:21:59,484
Mereka membuat perjanjian usaha sama
381
00:21:59,568 --> 00:22:02,946
dengan firma Malaysia yang dipanggil 1MDB.
382
00:22:04,281 --> 00:22:06,533
Untuk usaha sama, terdapat dua pihak.
383
00:22:06,616 --> 00:22:08,744
Setiap daripada mereka perlu bawa sesuatu.
384
00:22:08,827 --> 00:22:11,872
Jadi, pihak Malaysia bawa wang tunai.
385
00:22:11,955 --> 00:22:14,249
Pihak PetroSaudi tidak mempunyai apa-apa.
386
00:22:14,333 --> 00:22:18,712
Mereka merancang
untuk bawa masuk beberapa aset,
387
00:22:18,795 --> 00:22:21,590
iaitu beberapa medan minyak
di Turkmenistan.
388
00:22:23,133 --> 00:22:28,138
PetroSaudi tidak pernah memiliki
medan minyak tersebut.
389
00:22:28,221 --> 00:22:32,184
Kononnya, usaha sama ini dibiayai daripada
390
00:22:32,267 --> 00:22:38,815
satu bilion dolar oleh 1MDB,
dan daripada pihak PetroSaudi,
391
00:22:38,899 --> 00:22:41,318
hak konsesi tenaga tertentu
392
00:22:41,401 --> 00:22:43,737
di Turkmenistan dan Argentina,
393
00:22:43,820 --> 00:22:47,824
dikatakan bernilai
kira-kira 2,7 bilion dolar.
394
00:22:49,367 --> 00:22:53,747
The Edge,
akhbar kewangan bebas di Malaysia,
395
00:22:53,830 --> 00:22:58,502
giat mengejar cerita berkenaan 1MDB.
396
00:22:58,585 --> 00:23:01,922
Kami perlu dapatkan beberapa bukti
untuk membuktikan bahawa kami benar.
397
00:23:02,005 --> 00:23:05,175
Kami diserang tanpa henti,
398
00:23:05,258 --> 00:23:09,429
menyatakan bahawa kami menerbitkan
berita palsu dan karut.
399
00:23:09,513 --> 00:23:11,807
Clare Rewcastle beritahu saya
400
00:23:11,890 --> 00:23:17,771
dia memperoleh sumber daripada PetroSaudi
401
00:23:18,855 --> 00:23:23,819
yang akan membongkar penipuan yang berlaku
402
00:23:23,902 --> 00:23:27,697
antara usaha sama 1MDB dan PetroSaudi.
403
00:23:28,865 --> 00:23:34,371
Dia sedang mencari seseorang
yang sanggup membiayai
404
00:23:34,454 --> 00:23:36,289
pertukaran maklumat itu.
405
00:23:36,373 --> 00:23:39,960
Dia sangat gigih.
406
00:23:41,044 --> 00:23:44,464
Harga yang diminta ialah dua juta dolar.
407
00:23:46,007 --> 00:23:47,634
Kami kemudian berhubung dengan Clare
408
00:23:48,260 --> 00:23:53,557
untuk mengatur pertemuan dengannya
dan pemberi maklumat di Singapura.
409
00:23:54,391 --> 00:23:56,935
Ia satu hari yang penting,
410
00:23:57,018 --> 00:23:59,396
kerana pada pagi pertemuan tersebut,
411
00:24:00,021 --> 00:24:03,108
ketua pembangkang, Anwar Ibrahim,
412
00:24:03,191 --> 00:24:07,362
telah dibawa dengan van
ke penjara atas kes palsu
413
00:24:07,445 --> 00:24:11,783
yang direka oleh Najib
untuk menjatuhkan pembangkang.
414
00:24:11,867 --> 00:24:16,163
Saya masih ingat dengan jelas
apabila saya masuk ke lobi
415
00:24:16,246 --> 00:24:19,249
dan Clare berkata, itulah orangnya.
416
00:24:19,332 --> 00:24:22,961
Saya berkata kepada diri saya,
"Itu bukan orang Malaysia."
417
00:24:23,044 --> 00:24:25,589
Saya fikir dia rakyat Malaysia.
418
00:24:26,173 --> 00:24:29,551
Dia duduk dan berkata,
"Saya akan tunjuk perkara yang saya ada."
419
00:24:29,634 --> 00:24:33,722
Dia membuka cakeranya dan melayari skrin.
420
00:24:33,805 --> 00:24:35,807
Saya cuba ambil nota.
Dia kata, "Jangan ambil nota."
421
00:24:35,891 --> 00:24:38,476
Saya teruskan juga
dan terdapat transaksi ini,
422
00:24:38,560 --> 00:24:43,148
700 juta dolar dalam satu transaksi
423
00:24:43,231 --> 00:24:46,067
ke akaun Good Star Limited.
424
00:24:46,693 --> 00:24:51,198
Saya terfikir, "Siapa pemiliknya?"
425
00:24:51,281 --> 00:24:53,325
Katanya, "Itu syarikat Jho Low."
426
00:24:53,992 --> 00:24:58,121
Sebenarnya, 1MDB,
427
00:24:58,205 --> 00:25:02,125
bukannya hantar satu bilion dolar
kepada usaha sama itu,
428
00:25:02,209 --> 00:25:04,794
tapi hantar 300 juta dolar,
429
00:25:04,878 --> 00:25:07,505
dan kemudian 700 juta dolar
430
00:25:08,256 --> 00:25:11,259
kepada syarikat tersedia bernama Good Star
431
00:25:11,343 --> 00:25:14,054
yang tidak dikawal oleh sesiapa pun
selain Encik Jho Low.
432
00:25:15,013 --> 00:25:18,558
Pada masa itu, saya tahu
bahawa saya ada cerita yang besar
433
00:25:18,642 --> 00:25:21,019
jika saya boleh dapatkan data ini
daripada Xavier.
434
00:25:22,395 --> 00:25:25,941
Saya selalu tertanya-tanya
sebab Justo bersetuju
435
00:25:26,024 --> 00:25:29,236
untuk serahkannya
kepada kami tanpa bayaran?
436
00:25:31,154 --> 00:25:32,989
Pada akhirnya,
437
00:25:33,073 --> 00:25:35,367
tiada lagi persoalan tentang wang.
438
00:25:35,450 --> 00:25:38,078
Hanya persoalan
untuk melakukan perkara yang betul.
439
00:25:43,917 --> 00:25:49,756
IBU PEJABAT GOLDMAN SACHS
440
00:25:58,682 --> 00:26:01,726
Dalam tempoh itu, Goldman sangat berminat
441
00:26:01,810 --> 00:26:04,479
untuk menubuhkan perniagaan di Malaysia.
442
00:26:04,562 --> 00:26:07,399
Jadi, apabila Jho melakukan
urus niaga pertama dengan PetroSaudi,
443
00:26:07,482 --> 00:26:08,400
Goldman dengar tentangnya.
444
00:26:08,483 --> 00:26:10,402
Inilah orang yang perlu kita kenali.
445
00:26:12,028 --> 00:26:13,738
Goldman Sachs memiliki sifat...
446
00:26:13,822 --> 00:26:14,864
BEKAS AHLI PARLIMEN
447
00:26:14,948 --> 00:26:18,618
...klasik dan stereotaip
448
00:26:18,702 --> 00:26:22,539
bagi peranan pegawai bank yang tamak
449
00:26:23,498 --> 00:26:27,752
yang hanya mahu memaksimumkan keuntungan
450
00:26:27,836 --> 00:26:32,090
tanpa mengira kerugian kepada masyarakat
atau dunia secara umumnya.
451
00:26:32,173 --> 00:26:33,842
Lap air mata itu sekarang?
452
00:26:34,384 --> 00:26:36,386
Bagaimana dengan wang tunai?
453
00:26:36,469 --> 00:26:37,554
Tunai.
454
00:26:37,637 --> 00:26:39,514
Secara institusi, di Goldman Sachs,
455
00:26:39,597 --> 00:26:41,182
"buruk untuk pelanggan" bukan satu frasa.
456
00:26:41,266 --> 00:26:44,352
Baiklah, sekarang kita ada
24 bidaan untuk 12 dan 13.
457
00:26:44,436 --> 00:26:47,897
Secara institusi, di Goldman Sachs,
soalnya, "Adakah ia bagus untuk Goldman?"
458
00:26:47,981 --> 00:26:50,567
Kami mahukan dana untuk 1MDB...
459
00:26:50,650 --> 00:26:51,776
SUARA NAJIB RAZAK
460
00:26:51,860 --> 00:26:54,571
...dan kami lebih suka,
461
00:26:54,654 --> 00:26:57,657
dengan tarikan kepada nama Goldman Sachs.
462
00:26:57,741 --> 00:27:00,452
Goldman Sachs ialah
463
00:27:00,535 --> 00:27:03,496
bank pelaburan bertaraf emas.
464
00:27:03,580 --> 00:27:08,251
Kita tidak akan membayangkan mereka
melakukan sesuatu yang jahat,
465
00:27:08,335 --> 00:27:12,172
atau melanggar undang-undang
atau tidak beretika.
466
00:27:25,685 --> 00:27:28,188
Andrea Vella ialah orang
di sebalik urus niaga penstrukturan itu.
467
00:27:28,271 --> 00:27:29,647
BEKAS KETUA PERBANKAN PELABURAN
GOLDMAN SACHS DI ASIA
468
00:27:29,731 --> 00:27:32,067
Vella mempunyai sejarah
dalam mengatur urus niaga
469
00:27:32,150 --> 00:27:34,444
yang hebat semasa pembentangan,
470
00:27:34,527 --> 00:27:36,946
tapi pada hakikatnya,
mereka menjurus ke arah
471
00:27:37,030 --> 00:27:38,782
menguntungkan Goldman Sachs.
472
00:27:38,865 --> 00:27:41,076
Kadangkala sehingga merugikan pelanggan.
473
00:27:42,869 --> 00:27:44,537
Saya berjumpa dengan Andrea Vella
474
00:27:44,621 --> 00:27:49,292
buat pertama kalinya
ketika saya di Goldman,
475
00:27:49,376 --> 00:27:52,879
semasa bekerja
dengan Lembaga Pelaburan Libya.
476
00:27:52,962 --> 00:27:55,548
Saya menjadi sangat prihatin.
477
00:27:55,632 --> 00:27:59,177
Terdapat kemungkinan
yang tinggi untuk Libya
478
00:27:59,260 --> 00:28:02,180
hilang nilai penuh pelaburan.
479
00:28:02,263 --> 00:28:05,850
Saya memutuskan
untuk menulis e-mel dalaman
480
00:28:05,934 --> 00:28:08,103
bagi menyatakan kebimbangan saya.
481
00:28:08,186 --> 00:28:13,858
Saya menerima reaksi
yang pantas dan melampau.
482
00:28:13,942 --> 00:28:17,529
Saya tahu yang saya akan kehilangan
pekerjaan saya.
483
00:28:19,239 --> 00:28:21,741
Seperti yang saya jangkakan,
484
00:28:21,825 --> 00:28:27,997
nilai semua dagangan ini
turun kepada sifar.
485
00:28:28,081 --> 00:28:30,083
ISU HANGAT: GOLDMAN SACHS HILANG
1,2 BILION DOLAR WANG LIBYA
486
00:28:31,668 --> 00:28:33,294
Jadi, selepas Lembaga Pelaburan Libya,
487
00:28:33,378 --> 00:28:35,588
Andrea Vella, pergi ke Asia.
488
00:28:35,672 --> 00:28:37,715
Di situlah dia berkenalan
dengan Tim Leissner.
489
00:28:37,799 --> 00:28:39,551
Leissner lebih kepada seorang jurujual.
490
00:28:39,634 --> 00:28:41,803
BEKAS PENGARAH URUSAN
PENGERUSI GOLDMAN SACHS ASIA TENGGARA
491
00:28:41,886 --> 00:28:42,971
Dia suka persahabatan
492
00:28:43,054 --> 00:28:45,515
dan berkawan
dengan semua jutawan dan taikun.
493
00:28:45,598 --> 00:28:47,684
Itulah cara dia mencapai impiannya.
494
00:28:48,601 --> 00:28:50,395
Satu perkara yang menonjol
495
00:28:50,478 --> 00:28:52,522
ialah dia menggelar dirinya
Doktor Tim Leissner.
496
00:28:54,524 --> 00:28:56,443
Jadi, saya dapati bahawa,
497
00:28:56,526 --> 00:29:01,239
ijazah kedoktoran ini dikeluarkan
oleh sebuah perniagaan India
498
00:29:01,322 --> 00:29:05,577
yang mempunyai pejabat
di atas kedai piza di timur London.
499
00:29:07,287 --> 00:29:08,747
Bagaimana dia boleh bayangkan
500
00:29:08,830 --> 00:29:11,291
yang perkara ini tidak akan terbongkar?
501
00:29:11,958 --> 00:29:14,878
Perkara lain yang kami dapati
ialah dia ada hubungan baik di Malaysia
502
00:29:14,961 --> 00:29:17,505
dengan sebilangan ahli perniagaan utama
503
00:29:17,589 --> 00:29:19,382
yang juga menimbulkan banyak persoalan.
504
00:29:21,050 --> 00:29:22,927
Saya pilih dua nama.
505
00:29:23,011 --> 00:29:26,723
Roger Ng, daripada Bank Deutsche,
506
00:29:26,806 --> 00:29:30,977
dan dengan semua hubungan politiknya,
datang ke Goldman Sachs,
507
00:29:31,060 --> 00:29:33,646
dan diketahui ada hubungan rapat
508
00:29:33,730 --> 00:29:37,942
dengan lelaki yang gemar berparti
iaitu Tim Leissner.
509
00:29:39,194 --> 00:29:41,279
Jadi, Roger dan Tim Leissner
510
00:29:42,322 --> 00:29:46,451
mencari jalan untuk diperkenalkan
kepada Jho Low.
511
00:29:46,534 --> 00:29:49,788
Kemudian mereka berkata,
"Untuk urus niaga 1MDB yang seterusnya,
512
00:29:49,871 --> 00:29:53,333
lebih baik Goldman Sachs
jadi jurubank pelaburan."
513
00:29:58,755 --> 00:30:04,344
Goldman paling berpengaruh di Wall Street.
514
00:30:04,427 --> 00:30:06,262
Ia antara bank
yang paling banyak diberitakan
515
00:30:06,346 --> 00:30:08,431
dan paling berkuasa di dunia.
516
00:30:08,515 --> 00:30:10,225
Mereka ialah bank pelaburan.
517
00:30:10,308 --> 00:30:12,352
Mereka membuat keuntungan
518
00:30:12,435 --> 00:30:15,480
dengan menasihati pelanggan
tentang transaksi kewangan,
519
00:30:15,563 --> 00:30:17,982
segala-galanya daripada penggabungan
dan pemerolehan
520
00:30:18,066 --> 00:30:19,150
sehingga mengumpul modal,
521
00:30:19,234 --> 00:30:21,778
dan kemudian untuk membeli
dan menjual sekuriti
522
00:30:21,861 --> 00:30:23,905
bagi pihak pelabur lain.
523
00:30:23,988 --> 00:30:25,657
JAWATANKUASA KECIL KEKAL SENAT
DALAM SIASATAN:
524
00:30:25,740 --> 00:30:27,158
BANK PELABURAN DAN KRISIS KEWANGAN
525
00:30:27,242 --> 00:30:30,370
Terima kasih atas jemputan
untuk hadir pada hari ini
526
00:30:30,453 --> 00:30:32,997
ketika anda meneliti
beberapa sebab dan akibat
527
00:30:33,081 --> 00:30:34,123
daripada krisis kewangan.
528
00:30:34,958 --> 00:30:37,794
Dalam menentang sekuriti sendiri
529
00:30:37,877 --> 00:30:40,380
yang dijual kepada pelanggan anda,
530
00:30:40,463 --> 00:30:44,717
dan secara dalaman,
orang anda sendiri percaya
531
00:30:44,801 --> 00:30:48,221
bahawa sekuriti ini tak berkualiti.
532
00:30:49,055 --> 00:30:51,599
Berita buruknya ialah
533
00:30:51,683 --> 00:30:54,894
pelanggan anda kehilangan wang,
534
00:30:54,978 --> 00:30:58,565
tapi berita baiknya
ialah Goldman Sachs menjana wang.
535
00:30:58,648 --> 00:31:00,358
Sangat membingungkan.
Kami sebuah syarikat.
536
00:31:00,441 --> 00:31:01,985
Namun, anda masih didenda.
537
00:31:02,068 --> 00:31:04,571
Baiklah, kami didenda,
tapi semua orang kena denda,
538
00:31:04,654 --> 00:31:06,406
dan kami didenda, ya.
539
00:31:06,489 --> 00:31:07,991
GOLDMAN SACHS BAYAR
DENDA 5,06 BILION DOLAR
540
00:31:08,074 --> 00:31:09,784
KERANA PENGLIBATANNYA
DALAM KRISIS KEWANGAN 2008
541
00:31:09,868 --> 00:31:11,411
BERTANGGUNGJAWAB DALAM "SALAH URUS SERIUS"
542
00:31:11,494 --> 00:31:13,037
KERANA MEYAKINKAN PELABUR
BAHAWA SEKURITI YANG DIJUAL
543
00:31:13,121 --> 00:31:14,414
DIJAMIN OLEH GADAI JANJI YANG SECUKUPNYA
544
00:31:14,497 --> 00:31:17,208
Menurut pengetahuan saya,
tiada pengarah yang hilang pekerjaan.
545
00:31:17,792 --> 00:31:20,253
Ia seperti penetapan semula
dan kami teruskan.
546
00:31:20,336 --> 00:31:23,089
Maaf tentang itu.
Kami berjanji tidak akan ulanginya.
547
00:31:23,172 --> 00:31:25,592
Selepas krisis kewangan,
mereka mengelilingi dunia,
548
00:31:25,675 --> 00:31:28,761
mencari mangsa-mangsa lain
untuk disasarkan.
549
00:31:28,845 --> 00:31:31,389
Mereka pernah melakukannya
kepada rakyat Amerika.
550
00:31:31,472 --> 00:31:34,017
Kini mereka mencari orang lain
untuk melakukan urus niaga yang jahat.
551
00:31:34,100 --> 00:31:35,685
BANK AMERIKA, GOLDMAN ANTARA
PENERIMA MANFAAT PERJANJIAN MALAYSIA
552
00:31:35,768 --> 00:31:37,145
Mereka mahu lakukan
553
00:31:37,228 --> 00:31:40,189
transaksi kekayaan negara untuk Malaysia,
554
00:31:40,273 --> 00:31:42,859
tapi Malaysia
sebagai sebuah negara membangun,
555
00:31:42,942 --> 00:31:46,404
tidak mempunyai kemampuan kewangan
untuk melakukannya.
556
00:31:46,487 --> 00:31:47,447
Mereka perlu meminjam wang
557
00:31:47,530 --> 00:31:50,617
daripada semua sumber kewangan di dunia.
558
00:31:50,700 --> 00:31:54,454
Maka, mereka buat tawaran bon yang besar.
559
00:31:54,537 --> 00:31:56,706
Ini kelihatan bagus
kerana ia dikeluarkan oleh Malaysia.
560
00:31:56,789 --> 00:31:58,124
Mereka disokong oleh Abu Dhabi.
561
00:31:58,207 --> 00:31:59,751
Jadi, ada dua negara berdaulat
562
00:31:59,834 --> 00:32:01,711
yang mempunyai banyak wang di sebalik ini.
563
00:32:01,794 --> 00:32:04,964
Goldman Sachs menaja jamin
tiga terbitan bon berbeza
564
00:32:05,048 --> 00:32:08,217
dengan jumlah keseluruhan
sebanyak 6,5 bilion dolar.
565
00:32:10,178 --> 00:32:12,931
1MDB sanggup membayar premium
566
00:32:13,014 --> 00:32:15,183
untuk mempunyai siri terbitan bon
567
00:32:15,266 --> 00:32:18,394
yang lebih sulit dan cepat.
568
00:32:18,478 --> 00:32:21,147
Mereka melakukannya
tanpa perlu menunjukkan
569
00:32:21,230 --> 00:32:23,524
ke mana hasil bon akan dihantar.
570
00:32:24,817 --> 00:32:27,987
Goldman Sachs membiayai transaksi bon itu,
571
00:32:28,071 --> 00:32:30,698
kemudian mereka menjualnya kepada pelabur.
572
00:32:30,782 --> 00:32:34,160
Ini ialah urus niaga kerajaan
dengan projek besar-besaran,
573
00:32:34,243 --> 00:32:38,623
loji kuasa dan tenaga,
jalan raya, hospital dan jambatan.
574
00:32:38,706 --> 00:32:41,334
Perkara yang amat diperlukan di Malaysia.
575
00:32:42,502 --> 00:32:43,878
Seluruh industri kami
576
00:32:43,962 --> 00:32:46,172
dibina dengan terbitan bon.
577
00:32:46,255 --> 00:32:50,927
Ia satu cara untuk membiayai
perusahaan ekonomi peringkat awal.
578
00:32:51,010 --> 00:32:53,221
Bon ini berbeza daripada itu.
579
00:32:53,304 --> 00:32:56,307
Salah satu perkara mengenai peranan
Goldman Sachs yang menonjol
580
00:32:56,391 --> 00:32:58,726
ialah jumlah wang yang mereka hasilkan
daripada bon ini.
581
00:32:58,810 --> 00:33:00,478
Biasanya, apabila anda mengatur bon
582
00:33:00,561 --> 00:33:02,605
untuk syarikat atau terutamanya negara,
583
00:33:02,689 --> 00:33:05,900
keuntungannya tidak besar
kerana ia hutang yang selamat.
584
00:33:05,984 --> 00:33:09,195
Ia disokong oleh kerajaan, jadi biasanya,
585
00:33:09,278 --> 00:33:10,530
jumlahnya satu peratus,
586
00:33:10,613 --> 00:33:12,991
tapi dalam urus niaga ini,
mereka dapat sepuluh peratus.
587
00:33:13,074 --> 00:33:15,410
Ini jumlah wang yang sangat banyak.
588
00:33:15,493 --> 00:33:18,121
Anda tidak akan boleh melakukannya
jika anda boleh mengelak.
589
00:33:18,204 --> 00:33:20,707
Mereka sepatutnya memperoleh
hampir 60 juta dolar.
590
00:33:20,790 --> 00:33:22,792
Sebaliknya mereka memperoleh
600 juta dolar.
591
00:33:22,875 --> 00:33:24,752
Jadi, kami ceritakannya.
Ini berita, bukan?
592
00:33:24,836 --> 00:33:29,632
Kami ingin mengetahui,
mengapa 1MDB membayar Goldman
593
00:33:29,716 --> 00:33:30,883
dengan bayaran yang begitu besar?
594
00:33:31,634 --> 00:33:33,594
Saya masih ingat
apabila kami membuat siri artikel
595
00:33:33,678 --> 00:33:35,388
dan Goldman agak bimbang.
596
00:33:35,471 --> 00:33:37,223
Kami adakan sidang panggilan
dengan Goldman Sachs,
597
00:33:37,306 --> 00:33:38,307
ke Hong Kong.
598
00:33:38,391 --> 00:33:42,395
Mereka tetap menegaskan
yang tiada kesalahan berlaku.
599
00:33:42,478 --> 00:33:45,231
Semua urus niaga adalah sah.
Tiada komisen dibayar.
600
00:33:45,314 --> 00:33:47,150
Tiada yuran broker dibayar kepada sesiapa.
601
00:33:47,692 --> 00:33:51,362
Disebabkan keuntungan yang dibuat
dalam urus niaga Libya
602
00:33:51,446 --> 00:33:53,448
dan di Malaysia
603
00:33:53,531 --> 00:33:58,077
berada dalam magnitud ratusan juta dolar,
604
00:33:58,161 --> 00:34:01,998
yang agak ketara
mengikut piawaian Goldman,
605
00:34:02,623 --> 00:34:07,336
maka berita gembira
tentang keuntungan yang dibuat
606
00:34:07,420 --> 00:34:12,842
telah sampai
ke peringkat atasan organisasi.
607
00:34:15,261 --> 00:34:18,097
Mereka peroleh sepuluh peratus.
608
00:34:18,181 --> 00:34:20,099
Itu sahaja, tidak perlu tahu apa-apa lagi,
609
00:34:20,183 --> 00:34:22,727
dan tidak mungkin Lloyd Blankfein
tidak mengetahuinya.
610
00:34:22,810 --> 00:34:25,772
Anda perlukan jurubank pelaburan
untuk melakukannya,
611
00:34:25,855 --> 00:34:27,690
kerana merekalah orang
yang akan menstrukturkannya.
612
00:34:27,774 --> 00:34:29,776
Mereka yang tahu cara
untuk menaja jamin bon.
613
00:34:29,859 --> 00:34:31,486
Mereka yang tahu cara penetapan harga.
614
00:34:31,569 --> 00:34:35,114
Mereka ialah teknokrat yang akan datang
dan melaksanakannya.
615
00:34:35,198 --> 00:34:40,369
Mereka temui dua orang jurubank,
iaitu Tim Leissner dan Roger Ng,
616
00:34:40,453 --> 00:34:42,789
yang sanggup menyertai mereka.
617
00:34:42,872 --> 00:34:44,290
Urus niaga ini tidak mungkin berlaku
618
00:34:44,373 --> 00:34:48,377
tanpa pengetahuan pihak tertinggi
dalam Goldman.
619
00:34:48,461 --> 00:34:50,713
Sekarang kita tahu
perkara yang berlaku kepada wang itu.
620
00:34:50,797 --> 00:34:52,882
Mereka mencuri sebahagian besar.
621
00:34:52,965 --> 00:34:55,468
Ini benar-benar gila.
622
00:34:55,551 --> 00:34:56,636
Mereka memang gila.
623
00:35:13,569 --> 00:35:15,613
Seorang kawan baik saya di FBI
624
00:35:15,696 --> 00:35:18,616
merupakan atase sah kami di Kuala Lumpur.
625
00:35:19,826 --> 00:35:23,454
Dia orang Malaysia-Amerika
626
00:35:23,538 --> 00:35:25,832
yang beberapa kali ke Malaysia,
627
00:35:25,915 --> 00:35:28,501
dan mempunyai hubungan rapat
628
00:35:28,584 --> 00:35:31,838
dengan semua entiti penguatkuasaan
undang-undang yang utama
629
00:35:31,921 --> 00:35:33,965
dan pembantu atase undang-undangnya
630
00:35:34,048 --> 00:35:37,677
juga seorang ejen FBI yang kompeten.
631
00:35:37,760 --> 00:35:40,721
Tiada orang lain
yang lebih mengenali Malaysia.
632
00:35:40,805 --> 00:35:44,642
Pengetahuan dan reputasinya
tiada tandingan di Malaysia.
633
00:35:47,019 --> 00:35:48,229
Saya antara orang yang pertama
634
00:35:48,312 --> 00:35:51,440
membuka pejabat atase
undang-undang FBI di Malaysia.
635
00:35:51,983 --> 00:35:55,278
Bapa saya ke Malaysia pada tahun 1959
636
00:35:55,361 --> 00:35:58,865
dan bertemu dengan ibu saya,
seorang rakyat Malaysia tempatan.
637
00:35:58,948 --> 00:36:02,201
Saya dilahirkan di Malaysia
dan menetap di sini
638
00:36:02,285 --> 00:36:07,081
dari zaman kanak-kanak dan dewasa
639
00:36:07,165 --> 00:36:10,877
sebelum kembali ke AS pada awal 1980-an.
640
00:36:12,879 --> 00:36:15,089
Kali pertama saya mendengar tentang 1MDB
641
00:36:15,173 --> 00:36:18,467
mungkin sekitar tahun 2014 atau 2015.
642
00:36:18,551 --> 00:36:21,846
Semasa kami mula mendapat maklumat
643
00:36:21,929 --> 00:36:28,227
tentang penipuan
yang berlaku hasil kerjasama Jho Low
644
00:36:28,311 --> 00:36:30,104
bersama Perdana Menteri Najib,
645
00:36:30,188 --> 00:36:35,151
terdapat percubaan untuk menyalurkan wang
646
00:36:35,234 --> 00:36:39,947
daripada dana kekayaan negara 1MDB ini,
647
00:36:40,031 --> 00:36:44,619
dan wang itu tidak disalurkan
ke tempat yang sepatutnya.
648
00:36:46,329 --> 00:36:48,414
Mungkin sekitar Februari, Mac 2015,
649
00:36:48,497 --> 00:36:52,376
Chuck memanggil saya
pada hari Ahad dan dia berkata,
650
00:36:52,460 --> 00:36:55,296
"Hei, awak mahu pergi
ke rumah Peguam Negara Gani?"
651
00:36:55,379 --> 00:36:56,756
Chuck baru sahaja pulang
652
00:36:56,839 --> 00:36:59,508
dari Washington DC,
bersama Peguam Negara Patail,
653
00:36:59,592 --> 00:37:01,969
dan mereka telah bertemu Pengarah Comey,
654
00:37:02,053 --> 00:37:04,931
dan topik 1MDB pun timbul.
655
00:37:06,307 --> 00:37:10,853
Gani terus bertanya kepada kami,
656
00:37:10,937 --> 00:37:14,690
"Hei, kamu ada dengar
tentang dakwaan di luar sana?
657
00:37:15,608 --> 00:37:18,861
Kamu percaya akan kesahihannya?"
658
00:37:18,945 --> 00:37:22,281
Dia telah bertanya kepada Perdana Menteri
659
00:37:22,365 --> 00:37:26,744
sama ada dakwaan ini sahih
660
00:37:27,620 --> 00:37:30,164
dan diberitahu ia tidak sahih.
661
00:37:31,415 --> 00:37:35,586
Fakta bahawa itu
ialah siasatan sebenar yang pertama
662
00:37:35,670 --> 00:37:37,630
daripada kerajaan Malaysia
663
00:37:37,713 --> 00:37:39,173
adalah penting bagi saya.
664
00:37:39,882 --> 00:37:42,885
Itu yang mungkin mendorong saya dan Dave
665
00:37:42,969 --> 00:37:46,055
untuk terus menghantar maklumat.
666
00:37:48,099 --> 00:37:51,811
Pada Jun 2015,
saya telah diberitahu bahawa
667
00:37:51,894 --> 00:37:57,066
pelbagai siasatan terhadap 1MDB
telah menetapkan bahawa,
668
00:37:57,149 --> 00:38:00,278
dua hari selepas urus niaga ketiga
bon Goldman Sachs,
669
00:38:00,361 --> 00:38:05,032
681 juta dolar telah masuk
670
00:38:05,116 --> 00:38:08,119
ke dalam akaun bank peribadi Najib.
671
00:38:08,869 --> 00:38:11,497
Ketika itulah Wall Street Journal
mendapat cerita ini.
672
00:38:12,873 --> 00:38:14,959
Journal mengambil risiko yang besar,
673
00:38:15,042 --> 00:38:17,878
kerana semasa kami menulis
cerita itu, Boies Schiller,
674
00:38:17,962 --> 00:38:20,506
firma sama yang mewakili Harvey Weinstein,
675
00:38:20,589 --> 00:38:21,716
telah memberitahu kami, bahawa,
676
00:38:21,799 --> 00:38:25,261
kami mungkin berdepan
dengan risiko fitnah yang serius.
677
00:38:25,344 --> 00:38:26,971
Najib tidak melakukan kesalahan.
678
00:38:29,098 --> 00:38:30,975
Terdapat banyak tekanan
untuk kami menjawab persoalan
679
00:38:31,058 --> 00:38:32,476
bagi menyelesaikan kes tersebut.
680
00:38:33,311 --> 00:38:37,690
Apabila saya mendapat
data akaun bank peribadi Najib
681
00:38:37,773 --> 00:38:41,360
dan saya serahkannya
kepada media arus perdana yang lain,
682
00:38:41,444 --> 00:38:43,321
ia mengalih cerita ini.
683
00:38:43,404 --> 00:38:45,573
PENYIASAT PERCAYA WANG DISALURKAN
KE AKAUN PEMIMPIN MALAYSIA
684
00:38:45,656 --> 00:38:46,907
DALAM PENYIASATAN 1MDB
685
00:38:46,991 --> 00:38:48,951
Ini petunjuk utama.
686
00:38:49,035 --> 00:38:51,203
"PENYIASAT MALAYSIA YANG MENELITI
DANA PELABURAN KERAJAAN
687
00:38:51,287 --> 00:38:53,080
TELAH MENJEJAK 700 JUTA DOLAR DEPOSIT
688
00:38:53,164 --> 00:38:54,957
KE AKAUN BANK PERIBADI
PERDANA MENTERI MALAYSIA,
689
00:38:55,041 --> 00:38:56,625
MENURUT DOKUMEN
DARIPADA PENYIASATAN KERAJAAN."
690
00:38:57,209 --> 00:38:59,503
681 juta dolar masuk ke dalam akaun Najib.
691
00:39:00,463 --> 00:39:02,256
Bukan selalu seorang perdana menteri
692
00:39:02,340 --> 00:39:06,302
memperoleh 681 juta dolar
yang dipindahkan ke akaunnya.
693
00:39:06,385 --> 00:39:08,512
Jadi, ini cerita yang sensasi.
694
00:39:10,056 --> 00:39:13,768
PROTES BERSIH: PARTI CAMPURAN
BAGI PILIHAN RAYA YANG BERSIH DAN ADIL
695
00:39:22,610 --> 00:39:23,694
GUNA LALUAN ALTERNATIF
696
00:39:26,238 --> 00:39:30,117
Terdapat bantahan besar-besaran
berlangsung di Kuala Lumpur.
697
00:39:33,412 --> 00:39:35,456
Ia digelar Protes Bersih.
698
00:39:35,539 --> 00:39:40,211
1MalaysiaDB, 2,6 bilion. Mana jawapannya?
699
00:39:40,294 --> 00:39:43,881
Kami mahu jawapannya.
Kami perlukan kerajaan yang bersih.
700
00:39:43,964 --> 00:39:45,883
Jalan raya di Kuala Lumpur sesak.
701
00:39:46,884 --> 00:39:50,638
Apabila Najib mendakwa
bahawa 681 juta dolar
702
00:39:50,721 --> 00:39:53,099
yang tiba-tiba muncul dalam akaun banknya
703
00:39:53,182 --> 00:39:56,102
merupakan hadiah
daripada putera raja Saudi,
704
00:39:56,185 --> 00:39:58,604
ia amat menggelikan hati.
705
00:39:58,687 --> 00:40:00,731
Beginilah.
706
00:40:00,815 --> 00:40:05,861
Siapakah orang yang waras
mahu memberi 681 juta dolar
707
00:40:05,945 --> 00:40:08,489
ke dalam akaun bank peribadi
708
00:40:08,572 --> 00:40:10,116
tanpa apa-apa balasan?
709
00:40:10,199 --> 00:40:13,702
Saya terkejut dengan kebodohan itu.
710
00:40:13,786 --> 00:40:18,541
Ia cukup jelas berkaitan dengan 1MDB.
711
00:40:18,624 --> 00:40:21,585
Cerita saya mempunyai kesan utama
712
00:40:21,669 --> 00:40:24,964
dalam mendedahkan siasatan di Malaysia.
713
00:40:25,840 --> 00:40:28,384
Unit perisikan kewangan di sini berkata,
714
00:40:28,467 --> 00:40:30,970
"Bolehkah kamu bantu kami dalam kes ini?"
715
00:40:31,053 --> 00:40:34,598
Saya jawab, "Tentu saja,
apa-apa yang kami mampu."
716
00:40:35,307 --> 00:40:38,853
Najib dengan berat hati
membenarkan operasi ini
717
00:40:38,936 --> 00:40:40,271
sehinggalah siasatan tersebut
718
00:40:40,354 --> 00:40:44,400
mula mencungkil beberapa maklumat
yang sangat menarik.
719
00:40:44,483 --> 00:40:48,904
Jelas sekali, penipuan ini
telah menyentuh sempadan AS,
720
00:40:48,988 --> 00:40:52,158
menjadikannya bawah siasatan
bidang kuasa FBI.
721
00:40:52,241 --> 00:40:54,452
Semua laluan dan dakwaan
722
00:40:54,535 --> 00:40:58,164
membawa kembali
kepada Perdana Menteri, Dato' Sri Najib,
723
00:40:58,247 --> 00:41:04,920
dengan kerjasama Jho Low,
dalang penipuan itu.
724
00:41:05,713 --> 00:41:08,549
Itulah satu-satunya pertemuan
pasukan petugas kecil itu.
725
00:41:09,049 --> 00:41:11,802
Beberapa minggu kemudian
ialah Night of the Long Knives.
726
00:41:15,431 --> 00:41:17,558
Pada masa itu,
terdapat banyak khabar angin
727
00:41:17,641 --> 00:41:20,728
bahawa mereka akan menangkap
dan mendakwa Najib.
728
00:41:20,811 --> 00:41:25,191
Saya menerima dokumen tanpa nama.
729
00:41:25,274 --> 00:41:28,194
Waran tangkap untuk Najib Razak.
730
00:41:29,069 --> 00:41:32,114
Saya ambil risiko dan menerbitkannya...
731
00:41:32,198 --> 00:41:33,574
DOKUMEN DRAF RAHSIA
TERMASUK SURAT DAKWAAN KELAKUAN KORUP
732
00:41:33,657 --> 00:41:36,702
...dan ketika itulah
segala-galanya menjadi kecoh.
733
00:41:36,785 --> 00:41:39,371
Polis Malaysia serbu
pejabat Peguam Negara,
734
00:41:39,455 --> 00:41:40,456
menahan beliau
735
00:41:40,539 --> 00:41:42,541
dan membubarkan pasukan petugas khas itu.
736
00:41:42,625 --> 00:41:45,127
Malah, mereka mengambil beberapa fail kes.
737
00:41:45,711 --> 00:41:48,214
Saya tiba pada hari itu
dan apabila lif terbuka,
738
00:41:48,297 --> 00:41:50,132
berlaku kekacauan.
739
00:41:50,216 --> 00:41:51,550
Orang ramai di mana-mana.
740
00:41:51,634 --> 00:41:53,260
Kemudian, saya kembali ke kedutaan
741
00:41:53,344 --> 00:41:56,722
dan mendengar bahawa Gani telah bersara.
742
00:41:56,805 --> 00:41:58,557
WARAN TANGKAP PUNCA PEGUAM NEGARA DIPECAT
743
00:41:58,641 --> 00:42:00,392
Itulah pengakhiran pasukan petugas itu
744
00:42:00,476 --> 00:42:03,062
dan berakhirnya kerjasama terbuka kami.
745
00:42:04,730 --> 00:42:09,109
Dia menyingkir Peguam Negara
dan menggantung The Edge.
746
00:42:09,193 --> 00:42:10,569
Kami sangat kecewa
747
00:42:10,653 --> 00:42:12,321
dengan keputusan KDN.
748
00:42:12,404 --> 00:42:13,697
Apakah motivasi mereka?
749
00:42:13,781 --> 00:42:17,743
Itu soalan untuk mereka,
untuk dijawab oleh orang lain.
750
00:42:17,826 --> 00:42:20,663
Saya diberi penghormatan
untuk menjadi orang tersebut
751
00:42:20,746 --> 00:42:25,125
yang paling banyak didakwa
oleh Perdana Menteri yang bersidang.
752
00:42:25,209 --> 00:42:27,044
RANCANGAN NAJIB MENGHAPUSKAN PEMBANGKANG
PENGKRITIK 1MDB DIDAKWA MENGHASUT
753
00:42:27,127 --> 00:42:31,465
Rakyat Malaysia ada institusi sebenar
yang menjalankan tugas mereka.
754
00:42:31,549 --> 00:42:35,803
Najib memutuskan
untuk menyekat kebebasan itu.
755
00:42:35,886 --> 00:42:39,390
Maka, semua institusi yang sepatutnya
bertindak untuk semak dan imbang
756
00:42:39,473 --> 00:42:40,933
segera dimusnahkan.
757
00:42:48,774 --> 00:42:51,902
Peguam muda di pejabat Peguam Negara
758
00:42:51,986 --> 00:42:54,780
yang telah merangka waran tangkap itu
759
00:42:55,698 --> 00:42:59,410
ditahan dari dalam keretanya
semasa dalam perjalanan ke tempat kerja
760
00:42:59,493 --> 00:43:01,787
di tengah-tengah KL, lalu hilang.
761
00:43:05,958 --> 00:43:09,336
Polis menggesa sesiapa sahaja
yang ada maklumat tentang kemalangan
762
00:43:09,420 --> 00:43:11,005
di Jalan Dutamas, Kuala Lumpur,
763
00:43:11,088 --> 00:43:13,924
pada 4 September pukul 7,51 pagi
764
00:43:14,008 --> 00:43:15,301
untuk tampil ke hadapan.
765
00:43:16,885 --> 00:43:20,639
- Adakah Kevin Morais masih hilang?
- Dia masih jadi orang yang hilang.
766
00:43:20,723 --> 00:43:25,561
Sebuah kereta yang menyerupai
keretanya ditemui di sini.
767
00:43:25,644 --> 00:43:29,356
Seluruh kawasan itu berselerak
dengan serpihan daripada kereta.
768
00:43:29,440 --> 00:43:33,152
Ia menunjukkan
betapa besarnya kebakaran itu.
769
00:43:36,614 --> 00:43:38,991
APA TERJADI KEPADA TPR KEVIN?
770
00:43:39,074 --> 00:43:43,245
Dia didapati mati dibunuh.
Jasadnya berada di dalam tong minyak.
771
00:43:43,329 --> 00:43:44,413
DITEMUI MATI DI DALAM TONG MINYAK
772
00:43:44,496 --> 00:43:48,292
Ia berjaya menakutkan semua orang.
773
00:43:48,375 --> 00:43:53,672
Setiap birokrat kolar putih
di Malaysia menerima mesej ini.
774
00:43:53,756 --> 00:43:57,092
Jika anda menentang Najib,
itulah yang akan berlaku kepada anda.
775
00:44:03,766 --> 00:44:05,517
Pada Jun 2015,
776
00:44:05,601 --> 00:44:09,647
terdapat sekumpulan polis datang
ke rumah dan menangkap saya.
777
00:44:14,443 --> 00:44:16,445
Ia masih segar dalam ingatan saya.
778
00:44:19,990 --> 00:44:21,867
Dalam beberapa saat, saya telah ditangkap,
779
00:44:21,950 --> 00:44:24,119
dicampak ke dalam rumah, digari,
780
00:44:24,203 --> 00:44:26,955
dan di situlah mimpi ngeri bermula.
781
00:44:27,748 --> 00:44:30,793
Jelas sekali, ini telah diatur
oleh Najib dan Jho Low
782
00:44:30,876 --> 00:44:32,795
serta kenalan mereka di Thailand.
783
00:44:32,878 --> 00:44:36,590
Xavier disumbat ke dalam penjara
dengan penuh tragis.
784
00:44:36,674 --> 00:44:38,676
Dia dilayan seperti pengganas.
785
00:44:38,759 --> 00:44:41,804
Dia kemudiannya dipaksa
menandatangani surat pengakuan.
786
00:44:42,346 --> 00:44:46,350
PetroSaudi, terutamanya Patrick Mahony,
787
00:44:46,433 --> 00:44:50,479
mengancam isteri saya,
bahawa saya mungkin akan hilang
788
00:44:50,562 --> 00:44:51,522
dan dia akan ditangkap.
789
00:44:51,605 --> 00:44:53,732
Anak lelaki saya akan ditempatkan
di rumah anak yatim Thai.
790
00:44:53,816 --> 00:44:55,609
Saya tidak mempunyai pilihan.
791
00:44:55,692 --> 00:45:00,030
Maksud saya, sama ada itu dan saya mati,
atau saya buat apa-apa yang mereka mahu.
792
00:45:00,114 --> 00:45:02,241
Jadi, saya memilih
satu-satunya pilihan yang ada.
793
00:45:02,324 --> 00:45:05,244
Berikan kertas itu. Saya akan tandatangan
apa-apa saja yang mereka mahu.
794
00:45:05,327 --> 00:45:07,996
Mahu saya mengaku yang saya bunuh Kennedy?
Saya akan mengaku.
795
00:45:08,080 --> 00:45:10,457
Saya hanya mahu tamatkan mimpi ngeri ini.
796
00:45:13,419 --> 00:45:16,296
Cerita yang mereka mahukan
ialah saya mencuri data.
797
00:45:20,592 --> 00:45:23,595
Saya dapat tahu sebabnya,
dengan mencuri data,
798
00:45:23,679 --> 00:45:25,222
mereka mahu agar maklumat itu
799
00:45:25,305 --> 00:45:28,183
tidak diterima di mahkamah keadilan.
800
00:45:28,267 --> 00:45:31,061
Mereka mahu saya mengatakan
bahawa saya bekerjasama
801
00:45:31,145 --> 00:45:34,231
dengan wartawan Clare Rewcastle Brown
dan The Edge
802
00:45:34,773 --> 00:45:38,068
untuk menggulingkan kerajaan yang sah.
803
00:45:38,152 --> 00:45:40,904
Kami telah mengganggu data,
804
00:45:41,947 --> 00:45:43,991
dan itulah yang saya tulis.
805
00:45:45,534 --> 00:45:48,871
Saya menghabiskan 547 hari
di dalam penjara.
806
00:46:00,674 --> 00:46:01,675
Maaf.
807
00:46:02,342 --> 00:46:03,427
Emosi.
808
00:46:05,429 --> 00:46:07,973
Kita melalui detik dalam hidup
yang tidak akan kita lupakan,
809
00:46:09,016 --> 00:46:11,602
dan ini salah satu detik
yang tidak akan saya lupakan.
810
00:46:16,565 --> 00:46:20,652
Saya telah dicap
sebagai musuh Malaysia oleh Najib.
811
00:46:20,736 --> 00:46:23,155
Permintaan dibuat
kepada Interpol oleh Malaysia
812
00:46:23,238 --> 00:46:26,408
untuk meletakkan saya
dalam senarai notis merah mereka
813
00:46:26,492 --> 00:46:29,953
untuk ditangkap pada bila-bila masa
sebagai pengganas
814
00:46:30,037 --> 00:46:33,874
kerana aktiviti yang mencemar demokrasi
seperti yang mereka katakan.
815
00:46:33,957 --> 00:46:35,501
Malang sekali, di bahagian dunia ini,
816
00:46:35,584 --> 00:46:39,254
rasuah jadi sebahagian
daripada kehidupan seharian.
817
00:46:39,338 --> 00:46:40,881
Saya fikir, pada akhirnya,
818
00:46:40,964 --> 00:46:43,717
kita akan terkejut
dengan skop rasuah yang besar ini,
819
00:46:43,800 --> 00:46:48,555
tapi bukan kerana dia yang amalkan rasuah.
820
00:46:50,641 --> 00:46:55,437
Malaysia ialah rejim autokratik
yang amalkan kekerasan dalam kelembutan.
821
00:46:56,021 --> 00:46:58,941
Pada ketika ini,
Najib merampas kelembutan itu.
822
00:46:59,024 --> 00:47:00,234
Dia terdesak.
823
00:47:00,317 --> 00:47:03,153
Kami telah hampir kepada penamat
824
00:47:03,237 --> 00:47:06,615
dan dia bergelut untuk bertahan.
825
00:47:06,698 --> 00:47:10,577
Perubahan besar dalam kerajaan Malaysia
826
00:47:10,661 --> 00:47:16,333
berdasarkan siasatan AS sangat tegang.
827
00:47:16,416 --> 00:47:19,294
Terdapat banyak tekanan yang dikenakan
828
00:47:19,378 --> 00:47:21,713
kepada orang di kedutaan
829
00:47:23,048 --> 00:47:26,385
agar mereka menghentikan siasatan ini.
830
00:47:27,594 --> 00:47:31,098
Kejadian selepas
Night of Long Knives mengubah
831
00:47:32,182 --> 00:47:34,059
suasana di Malaysia.
832
00:47:34,142 --> 00:47:39,356
Tujuan mereka
untuk menghantar mesej yang jelas,
833
00:47:39,439 --> 00:47:43,860
dan objektif itu tercapai.
834
00:47:44,778 --> 00:47:47,406
Bagi saya, sesiapa sahaja yang percaya
835
00:47:47,489 --> 00:47:50,826
kepada sistem pemerintahan demokrasi
836
00:47:50,909 --> 00:47:53,161
seharusnya benar-benar terkejut
837
00:47:53,245 --> 00:47:54,913
dengan pemecatan peguam negara
838
00:47:54,997 --> 00:47:57,374
dan penstrukturan semula
Suruhanjaya Pencegahan Rasuah.
839
00:47:57,457 --> 00:48:00,586
Saya fikir ia telah menjadikan
pasukan kami
840
00:48:00,669 --> 00:48:02,629
berusaha dengan lebih banyak lagi.
841
00:48:02,713 --> 00:48:06,049
Jika bukan kami yang melakukannya,
siapa lagi?
842
00:48:08,552 --> 00:48:11,263
Sekarang, strategi kami berubah.
843
00:48:11,346 --> 00:48:14,600
Kami ada siasatan sendiri.
844
00:48:14,683 --> 00:48:17,394
Kami cuba untuk dapatkan bantuan
daripada rakyat Malaysia
845
00:48:17,477 --> 00:48:19,062
untuk menyokong siasatan kami.
846
00:48:20,480 --> 00:48:22,482
Saya dan Chuck bersetuju bahawa
847
00:48:22,566 --> 00:48:25,694
kami akan meneruskan
apa-apa yang kami mampu,
848
00:48:25,777 --> 00:48:27,904
tapi dengan lebih berhati-hati.
849
00:48:27,988 --> 00:48:30,949
Kami perlu berhati-hati dengan
tindakan kami dan orang yang kami temui.
850
00:48:34,286 --> 00:48:35,829
Adakah sesiapa bocorkan tentang
851
00:48:35,912 --> 00:48:37,164
waran tangkapan awak
852
00:48:37,247 --> 00:48:39,499
sebelum Night of the Long Knives?
853
00:48:39,583 --> 00:48:42,169
Ya. Ada kebocoran.
854
00:48:42,252 --> 00:48:45,631
Terdapat kebocoran, tapi awak tahulah,
855
00:48:45,714 --> 00:48:48,592
perkara sebegitu sukar untuk ditutup.
856
00:48:48,675 --> 00:48:50,636
Terlalu ramai orang
yang terlibat dalamnya.
857
00:48:50,719 --> 00:48:52,387
Jadi, hanya untuk menegaskan semula,
858
00:48:52,471 --> 00:48:55,515
awak tahu bahawa terdapat...
859
00:48:55,599 --> 00:48:57,351
Mungkin ada.
860
00:48:57,434 --> 00:48:59,478
Saya tidak pasti. Mungkin ada.
861
00:48:59,561 --> 00:49:01,521
Awak mempunyai kecurigaan yang kuat.
862
00:49:01,605 --> 00:49:04,066
Saya diberi transkrip, ya.
863
00:49:13,825 --> 00:49:15,494
Saya teruja berada di sini.
864
00:49:15,577 --> 00:49:18,121
Saya terkejut
865
00:49:18,205 --> 00:49:22,376
kerana Encik Low dapat menaikkan dirinya
dengan begitu cepat.
866
00:49:22,459 --> 00:49:24,252
Daripada seorang anak muda,
867
00:49:24,336 --> 00:49:26,463
menjadi orang penting
yang datang entah dari mana-mana.
868
00:49:26,546 --> 00:49:28,632
Keluarga Low memang bersifat dermawan
869
00:49:28,715 --> 00:49:29,841
sejak 70 tahun yang lalu.
870
00:49:29,925 --> 00:49:32,010
Jho Low cuba mencipta
871
00:49:32,094 --> 00:49:34,096
cerita fiksyen tentang dirinya sendiri
872
00:49:34,179 --> 00:49:36,056
sebagai alasan untuk semua kekayaan ini.
873
00:49:36,556 --> 00:49:38,266
Kami memutuskan sebagai generasi ketiga
874
00:49:38,350 --> 00:49:39,810
untuk menginstitusikan usaha ini.
875
00:49:39,893 --> 00:49:41,728
Dia cuba menjenamakan semula dirinya
876
00:49:41,812 --> 00:49:45,691
sebagai pewaris rahsia harta kekayaan itu.
877
00:49:46,233 --> 00:49:48,360
Langkah pertama.
Kami menggali dalam-dalam.
878
00:49:48,443 --> 00:49:51,446
Sepertimana penjenayah peringkat bawahan,
879
00:49:51,530 --> 00:49:53,865
mereka tiada rancangan jangka panjang.
880
00:49:53,949 --> 00:49:56,993
Memang agak sesuai dengan dirinya.
881
00:49:57,077 --> 00:49:59,162
Dia mampu memasukkan dirinya
882
00:49:59,246 --> 00:50:03,500
ke dalam 0,001 peratus
kedudukan teratas di dunia ini.
883
00:50:04,334 --> 00:50:06,586
Langkah kedua. Reka bentuk kerjasama.
884
00:50:06,670 --> 00:50:07,921
Terdapat setidaknya satu e-mel
885
00:50:08,004 --> 00:50:10,882
yang Otaiba melahirkan kebimbangan
886
00:50:10,966 --> 00:50:12,968
dengan rakan sekerja Emirate,
887
00:50:13,051 --> 00:50:14,803
yang bertanya, "Apa yang Jho Low buat?"
888
00:50:15,512 --> 00:50:18,140
Langkah ketiga.
Kami fikir untuk jangka panjang.
889
00:50:18,223 --> 00:50:20,475
Mereka berkata, "Jho, boleh bertenang?
890
00:50:20,559 --> 00:50:22,436
Berhenti berbelanja jutaan dolar
891
00:50:22,519 --> 00:50:23,854
dan berkata, 'Malaysia di sini.'"
892
00:50:23,937 --> 00:50:27,774
Malaysia di sini!
893
00:50:28,400 --> 00:50:30,444
Langkah keempat. Kami banyak melabur.
894
00:50:30,527 --> 00:50:32,654
Dia mula menjadi terkenal
895
00:50:32,738 --> 00:50:36,616
kerana sikapnya yang suka berparti
di seluruh dunia.
896
00:50:36,700 --> 00:50:39,828
Ia memang membimbangkan.
897
00:50:39,911 --> 00:50:42,956
Apa yang sebenarnya berlaku di sini?
898
00:50:43,039 --> 00:50:46,585
Adakah ini akan berakhir
sebagaimana yang kita bimbangkan?
899
00:50:46,668 --> 00:50:49,504
Akhir sekali, langkah kelima,
kita terus berkembang.
900
00:50:49,588 --> 00:50:51,673
Dia timbulkan tekanan terhadap dirinya.
901
00:50:52,299 --> 00:50:55,469
Orang seperti Leissner, Yousef Al Otaiba,
902
00:50:55,552 --> 00:50:58,054
mereka semua berkata,
"Jho, kurangkan tonjolkan diri."
903
00:50:58,138 --> 00:51:01,308
Mereka cuba mengajar dia
cara membuat perundingan yang sulit,
904
00:51:01,391 --> 00:51:03,560
berurus niaga, buat banyak wang,
905
00:51:03,643 --> 00:51:05,312
tapi tak tonjolkan diri di khalayak.
906
00:51:05,395 --> 00:51:07,689
Itu peraturan nombor satu
dan dia melanggar peraturan itu.
907
00:51:07,773 --> 00:51:11,026
Keunikan Yayasan Jynwell
ialah keupayaan kita
908
00:51:11,109 --> 00:51:13,820
untuk merentasi semua sempadan
bagi mencapai visi bersama.
909
00:51:13,904 --> 00:51:15,655
Mereka mula risau
910
00:51:15,739 --> 00:51:18,617
tentang minat Jabatan Kehakiman
terhadap Jho Low.
911
00:51:19,701 --> 00:51:23,580
Peguam mereka memaklumkan
kepadanya bahawa FBI mencarinya,
912
00:51:23,663 --> 00:51:25,373
dan mereka berkata kepada diri mereka,
913
00:51:25,457 --> 00:51:27,083
"Kenapa Jabatan Kehakiman
914
00:51:27,167 --> 00:51:30,086
memerhati satu penipuan
yang berasal dari Malaysia
915
00:51:30,170 --> 00:51:32,214
dan mungkin melibatkan kami dan Emirate?
916
00:51:32,297 --> 00:51:33,882
Tiada apa-apa kaitan
dengan Amerika Syarikat."
917
00:51:33,965 --> 00:51:35,509
Peguam itu menulis kembali,
918
00:51:35,592 --> 00:51:38,178
"Saya benci untuk menjadi
pembawa berita buruk di sini,
919
00:51:38,261 --> 00:51:41,515
tapi Jabatan Keadilan menganggap dirinya
920
00:51:41,598 --> 00:51:44,601
mempunyai bidang kuasa
ke atas sebarang transaksi
921
00:51:44,684 --> 00:51:45,769
yang dilakukan dalam dolar AS
922
00:51:45,852 --> 00:51:48,814
yang melalui institusi kewangan AS."
923
00:51:48,897 --> 00:51:51,525
Marilah kita banyak berfikir,
marilah kita jadi berani,
924
00:51:51,608 --> 00:51:54,236
dan mari kita fikirkan
tentang tempat kita di dunia ini.
925
00:51:54,319 --> 00:51:56,571
Orang kata masa ialah segala-galanya.
926
00:51:56,655 --> 00:51:59,991
Bagi kes 1MDB, dalam pelbagai peringkat,
927
00:52:00,075 --> 00:52:03,328
saya akan mengatakan
bahawa masa ialah segala-galanya.
928
00:52:08,250 --> 00:52:11,837
Tidak ada
929
00:52:11,920 --> 00:52:15,340
gerakan untuk menukar kerajaan.
930
00:52:15,423 --> 00:52:16,633
Saya tidak melihatnya.
931
00:52:16,716 --> 00:52:20,220
Dia masih terkawal sepenuhnya,
932
00:52:20,303 --> 00:52:22,514
ketika orang fikir dia akan jatuh.
933
00:52:22,597 --> 00:52:25,934
681 juta dolar masuk ke akaunnya.
934
00:52:26,017 --> 00:52:27,394
Bagaimana untuk dia jelaskannya?
935
00:52:27,477 --> 00:52:28,728
Dia akan didakwa,
936
00:52:28,812 --> 00:52:31,314
tapi tiba-tiba, dia kembali.
937
00:52:31,398 --> 00:52:34,776
Dia menyingkir semua orang
yang bertindak menentangnya.
938
00:52:34,860 --> 00:52:39,906
Dia menggantung kami,
dan dia berkuasa sepenuhnya.
939
00:52:40,907 --> 00:52:44,369
Bagi saya,
perkara yang berlaku tidak menjejaskan
940
00:52:44,452 --> 00:52:47,038
hakikat bahawa kita
akan terus melakukannya.
941
00:52:47,122 --> 00:52:49,833
Walaupun Najib berkuasa,
Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia
942
00:52:49,916 --> 00:52:53,461
pada dasarnya bekerja dengan FBI
untuk menangani kes ini.
943
00:52:53,545 --> 00:52:55,005
Mereka melaporkan kepada Najib,
944
00:52:55,088 --> 00:52:57,424
tapi mereka bekerjasama dengan FBI.
945
00:52:57,507 --> 00:52:59,217
Abu Kassim memberitahu saya,
946
00:52:59,301 --> 00:53:01,678
"Saya ketua
Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia,
947
00:53:01,761 --> 00:53:04,472
dan ini merupakan
salah satu kes rasuah terbesar di dunia.
948
00:53:04,556 --> 00:53:06,683
Saya rasa bertanggungjawab
949
00:53:06,766 --> 00:53:10,103
untuk bekerjasama dengan kamu
bagi mendapatkan kebenaran."
950
00:53:11,479 --> 00:53:12,647
Ini ialah seorang individu
951
00:53:12,731 --> 00:53:17,861
yang memaparkan ketabahan
dan keberaniannya
952
00:53:17,944 --> 00:53:21,489
serta teguh dengan pendiriannya
terhadap perkara yang salah.
953
00:53:22,782 --> 00:53:24,492
Dia merasai keghairahan
954
00:53:24,576 --> 00:53:27,579
sebagai manusia yang berjuang
menentang rasuah sepanjang hidupnya.
955
00:53:27,662 --> 00:53:30,123
Akhirnya, ia menamatkan kerjayanya.
956
00:53:30,206 --> 00:53:32,918
29 JULAI 2016
957
00:53:46,181 --> 00:53:49,851
Lawatan saya di Malaysia berakhir
dan saya kembali ke AS.
958
00:53:49,935 --> 00:53:50,936
BANGUNAN FBI
959
00:53:51,019 --> 00:53:57,609
Saya berasa agak tertekan
kerana saya melihat,
960
00:53:57,692 --> 00:53:59,110
dari perspektif rakyat Malaysia,
961
00:53:59,194 --> 00:54:03,615
perintah larang suara
terhadap siasatan 1MDB.
962
00:54:04,824 --> 00:54:10,330
Saya ingat, saya mendapat mesej,
"Tonton berita hari ini.
963
00:54:11,331 --> 00:54:13,249
Mereka akan bercakap tentang 1MDB."
964
00:54:16,836 --> 00:54:18,713
Hari ini, Jabatan Kehakiman
965
00:54:18,797 --> 00:54:20,590
telah memfailkan aduan sivil
966
00:54:20,674 --> 00:54:22,509
untuk mendapatkan kembali
967
00:54:22,592 --> 00:54:25,261
lebih satu bilion dolar dalam bentuk aset
968
00:54:25,345 --> 00:54:29,015
yang dikaitkan dengan konspirasi
antarabangsa untuk pengubahan dana
969
00:54:29,099 --> 00:54:32,018
yang dicuri daripada
1Malaysia Development Berhad
970
00:54:32,102 --> 00:54:33,979
atau 1MDB.
971
00:54:34,062 --> 00:54:35,522
Saya amat berterima kasih
972
00:54:35,605 --> 00:54:37,232
kepada FBI dan DOJ.
973
00:54:37,315 --> 00:54:39,067
Saya sangat gembira.
974
00:54:39,150 --> 00:54:41,903
Saya tidak percaya bahawa ini berlaku
975
00:54:41,987 --> 00:54:46,533
kerana kami telah memperjuangkan
perkara ini sejak sekian lama.
976
00:54:46,616 --> 00:54:49,327
Sebilangan pegawai 1MDB yang korup
977
00:54:49,411 --> 00:54:53,248
menganggap dana awam ini
sebagai akaun bank peribadi mereka.
978
00:54:53,331 --> 00:54:56,710
Kami telah menangani
kes rasuah antarabangsa terbesar
979
00:54:56,793 --> 00:54:59,629
dan memfailkan rampasan sivil terbesar
dalam sejarah Jabatan Kehakiman.
980
00:54:59,713 --> 00:55:01,172
JABATAN KEADILAN
BIRO PENYIASATAN PERSEKUTUAN
981
00:55:01,256 --> 00:55:05,593
Apabila FBI dan DOJ muncul
untuk membentangkan
982
00:55:05,677 --> 00:55:07,762
cara wang itu dicuri,
983
00:55:07,846 --> 00:55:09,764
syarikat yang melakukannya,
984
00:55:09,848 --> 00:55:11,266
penerima akhirnya,
985
00:55:11,349 --> 00:55:13,893
dan cara ia dibelanjakan.
986
00:55:13,977 --> 00:55:15,895
137 juta dolar
987
00:55:15,979 --> 00:55:17,647
wang yang dicuri
988
00:55:17,731 --> 00:55:19,733
dibelanjakan untuk membeli karya seni.
989
00:55:19,816 --> 00:55:21,317
Sebuah jet Bombardier
990
00:55:21,401 --> 00:55:24,237
dibeli pada harga 35 juta dolar.
991
00:55:24,320 --> 00:55:27,741
250 juta dolar
untuk kapal layar yang teruk!
992
00:55:28,533 --> 00:55:32,245
Mereka menggunakan wang itu untuk membayar
hutang judi di kasino Las Vegas.
993
00:55:32,328 --> 00:55:34,998
Miranda Kerr diundang oleh Jho Low
994
00:55:35,081 --> 00:55:38,585
dan dibawa belayar
di dalam kapal layar mewah
995
00:55:38,668 --> 00:55:42,964
dan dihadiahkan berlian merah jambu
bernilai lapan juta dolar yang sepadan
996
00:55:43,048 --> 00:55:46,259
sebagai hadiah Hari Kekasih.
997
00:55:46,342 --> 00:55:49,179
Kebanyakan barangan
yang dibeli itu perlu dikembalikan.
998
00:55:49,262 --> 00:55:51,347
Ia telah dirampas oleh kerajaan.
999
00:55:51,431 --> 00:55:54,934
Dia juga menghadiahkannya
piano lut sinar akrilik.
1000
00:55:55,810 --> 00:55:59,481
Rumah itu dibina
di sekeliling piano besar itu
1001
00:55:59,564 --> 00:56:01,024
dan tiada cara untuk mengeluarkannya.
1002
00:56:01,107 --> 00:56:02,942
Saya rasa kerajaan biarkan saja.
1003
00:56:03,026 --> 00:56:05,236
Simpan sajalah piano itu.
1004
00:56:05,320 --> 00:56:08,990
Sungguh ironi apabila
1005
00:56:09,074 --> 00:56:13,036
sebahagian daripada berbilion dolar
yang dicuri daripada kerajaan Malaysia
1006
00:56:13,119 --> 00:56:15,872
digunakan untuk membiayai
filem The Wolf of Wall Street,
1007
00:56:15,955 --> 00:56:19,542
yang merupakan filem
tentang sifat tamak, pembaziran,
1008
00:56:20,251 --> 00:56:24,798
dan kuasa wang,
sekurang-kurangnya untuk sementara waktu,
1009
00:56:24,881 --> 00:56:27,050
mampu membuat seseorang
tidak dapat disentuh.
1010
00:56:27,133 --> 00:56:31,554
Rakyat Malaysia terkejut
dan terpaku dengan drama ini.
1011
00:56:31,638 --> 00:56:35,600
500 juta dolar
1012
00:56:35,683 --> 00:56:39,270
untuk intan berlian dan barangan Rosmah.
1013
00:56:40,772 --> 00:56:44,609
Rosmah Mansor, isteri Najib,
1014
00:56:44,692 --> 00:56:50,990
yang paling riak, narsisistik,
tamak dan korup
1015
00:56:51,074 --> 00:56:55,161
antara semua isteri perdana menteri
1016
00:56:55,245 --> 00:56:59,874
atau pemerintah di mana-mana negara
di seluruh dunia.
1017
00:57:00,875 --> 00:57:04,963
Terdapat berlian merah jambu
22 karat berbentuk hati
1018
00:57:05,046 --> 00:57:07,006
yang diberikan kepada Rosmah
1019
00:57:07,090 --> 00:57:10,176
dengan dana yang dicuri
daripada rakyat Malaysia.
1020
00:57:10,260 --> 00:57:11,344
KETEPATAN TULEN
1021
00:57:11,427 --> 00:57:14,264
Aset khusus ini menjadi salah satu simbol
1022
00:57:14,347 --> 00:57:16,433
dalam siasatan rasuah 1MDB.
1023
00:57:17,475 --> 00:57:19,602
Berlian bernilai 27 juta dolar
1024
00:57:19,686 --> 00:57:22,188
yang dibeli oleh Jho Low
untuk Rosmah Mansor
1025
00:57:22,272 --> 00:57:25,567
datang daripada dana yang berada
1026
00:57:25,650 --> 00:57:30,280
dalam akaun bank orang
yang dinamakan dalam aduan
1027
00:57:30,989 --> 00:57:34,492
sebagai Malaysian Foreign Official One.
1028
00:57:34,576 --> 00:57:36,119
Disebabkan peranan saya dengan DOJ,
1029
00:57:36,202 --> 00:57:40,081
saya tidak dapat mengenal pasti
dalam kamera.
1030
00:57:40,165 --> 00:57:43,084
Saya tidak boleh menyebut
siapa Malaysian Official One itu.
1031
00:57:47,046 --> 00:57:50,300
Ia memberi mesej
kepada golongan kleptokrat bahawa,
1032
00:57:50,383 --> 00:57:52,427
jika anda mengambil hasil
yang menyalahi undang-undang
1033
00:57:52,510 --> 00:57:55,013
dan membawanya ke suatu tempat
seperti Amerika Syarikat,
1034
00:57:55,096 --> 00:57:57,724
anda tidak lagi dapat mengawal naratif.
1035
00:57:57,807 --> 00:58:00,894
Jadi, apabila 1MDB mula musnah,
semuanya akan terpalit.
1036
00:58:00,977 --> 00:58:03,771
Jho Low seolah-olah hilang daripada peta.
1037
00:58:03,855 --> 00:58:06,858
Kami hubungi sumber yang hebat
dan mereka memberitahu,
1038
00:58:06,941 --> 00:58:09,402
"Awak tidak akan percaya
lokasi Jho Low berada sekarang.
1039
00:58:09,486 --> 00:58:11,529
Dia berada di Bulatan Artik.
1040
00:58:11,613 --> 00:58:14,240
Dia mempunyai kapal layar gergasi
yang dipanggil Equanimity.
1041
00:58:14,324 --> 00:58:17,452
Ia kapal layar kelas mewah
yang boleh memecahkan ais.
1042
00:58:17,535 --> 00:58:20,121
Dia berada di tempat paling jauh
di bumi ini
1043
00:58:20,205 --> 00:58:22,081
daripada skandal itu.
1044
00:58:22,165 --> 00:58:24,209
Itu yang menamatkan Najib,
1045
00:58:24,292 --> 00:58:30,965
melihat cara wang ini dibelanjakan
dengan bantuan Jho Low.
1046
00:58:31,049 --> 00:58:33,968
Bagaimana anda boleh
mengundi semula penjahat itu?
1047
00:58:37,096 --> 00:58:40,016
Pada 2018, menjelang pilihan raya,
1048
00:58:40,099 --> 00:58:43,186
ucapan pegawai jabatan kerajaan menyebut
1049
00:58:43,269 --> 00:58:45,396
Najib akan dipilih semula
1050
00:58:45,480 --> 00:58:47,148
dan berakhirlah kes ini.
1051
00:58:49,067 --> 00:58:52,445
1MDB bergema
dalam kalangan kelas pertengahan,
1052
00:58:52,529 --> 00:58:56,324
golongan profesional
yang memahami maksud 1MDB,
1053
00:58:56,908 --> 00:58:58,952
tentang kecurian berbilion-bilion dolar,
1054
00:59:00,578 --> 00:59:01,996
tapi dia sangat yakin.
1055
00:59:04,457 --> 00:59:08,169
Barisan Nasional, kerajaan yang memerintah
1056
00:59:08,253 --> 00:59:10,213
tidak pernah kalah
dalam pilihan raya negara.
1057
00:59:19,305 --> 00:59:22,684
Semua orang berada di sini
untuk melihat perubahan,
1058
00:59:23,184 --> 00:59:25,103
masa depan yang lebih baik
untuk anak cucu mereka.
1059
00:59:27,230 --> 00:59:30,066
Kami sudah serik. Cukup-cukuplah.
1060
00:59:30,650 --> 00:59:33,528
Ia masa yang tegang.
1061
00:59:33,611 --> 00:59:36,364
Saya masih ingat ketika bercakap
dengan beberapa pegawai kanan polis
1062
00:59:36,447 --> 00:59:39,284
yang berkata, "Jika kamu keluar
1063
00:59:39,367 --> 00:59:42,328
dan melihat perhimpunan
yang ada Mahathir berucap,
1064
00:59:42,412 --> 00:59:44,872
terdapat semangat yang luar biasa."
1065
00:59:48,042 --> 00:59:51,212
Pada 2018, ia bukan semata-mata
tentang menukar kerajaan.
1066
00:59:51,296 --> 00:59:53,423
Ia pembebasan minda,
1067
00:59:53,506 --> 00:59:56,676
kini rakyat Malaysia tahu
bahawa mereka mampu mengawal.
1068
00:59:57,719 --> 00:59:59,637
Pemimpin terdahulu, iaitu Mahathir, muncul
1069
00:59:59,721 --> 01:00:02,307
dan menyatakan bahawa
1070
01:00:02,390 --> 01:00:04,642
Najib ialah pembohong dan penjenayah.
1071
01:00:05,852 --> 01:00:07,895
Dia telah mencetuskan gerakan pembangkang
1072
01:00:07,979 --> 01:00:10,565
untuk menggulingkan kerajaan penyamun.
1073
01:00:10,648 --> 01:00:13,526
Pembangkang bawah Anwar Ibrahim
dan lain-lain,
1074
01:00:13,610 --> 01:00:16,529
mampu bergerak sampai ke pintu,
1075
01:00:16,613 --> 01:00:19,657
tapi mereka tidak dapat membuka
pintu kuasa itu.
1076
01:00:20,658 --> 01:00:22,869
Mahathir dapat membuka pintu itu
1077
01:00:22,952 --> 01:00:26,581
disebabkan ramai Melayu konservatif
1078
01:00:26,664 --> 01:00:29,042
yang tidak akan mengundi Anwar Ibrahim.
1079
01:00:29,125 --> 01:00:33,212
Mereka mengundi pembangkang
kerana Mahathir,
1080
01:00:33,296 --> 01:00:35,548
disebabkan Mahathir salah seorang
daripada mereka.
1081
01:00:35,632 --> 01:00:39,469
Anwar Ibrahim pernah menjadi
pelajar radikal pada zaman mudanya,
1082
01:00:39,552 --> 01:00:44,098
dan akhirnya menjadi
Timbalan Perdana Menteri bawah Mahathir,
1083
01:00:44,182 --> 01:00:46,934
tapi dia telah menjadi tahanan politik.
1084
01:00:47,435 --> 01:00:48,770
KETIDAKADILAN BERGANDA
MENIMPA ANWAR IBRAHIM
1085
01:00:48,853 --> 01:00:52,440
Anwar telah menghabiskan
banyak masa hidupnya di dalam penjara.
1086
01:00:52,523 --> 01:00:54,651
Dia kini berusia 75 tahun.
1087
01:00:54,734 --> 01:00:56,235
"PENINDASAN ANWAR IBRAHIM YANG BERTERUSAN
MELAMBANGKAN KEJATUHAN HAK MANUSIA"
1088
01:00:56,319 --> 01:00:58,071
Awak menyebut bahawa awak
telah membaca beribu-ribu buku
1089
01:00:58,154 --> 01:00:59,864
semasa di dalam penjara.
1090
01:00:59,947 --> 01:01:01,949
Buku apakah
yang paling bermakna kepada anda?
1091
01:01:02,575 --> 01:01:04,410
Semua karya klasik penting bagi saya.
1092
01:01:04,994 --> 01:01:08,998
Pada mulanya, ia sangat sukar.
Satu buku seminggu.
1093
01:01:11,084 --> 01:01:14,170
Bagi mereka, buku boleh menjadi
senjata di dalam penjara.
1094
01:01:21,636 --> 01:01:24,472
Mengapa saya membentuk
pakatan dengan Mahathir?
1095
01:01:24,972 --> 01:01:28,851
Ia sangat sukar,
salah satu keputusan paling sukar
1096
01:01:29,852 --> 01:01:31,270
yang saya terpaksa buat dalam hidup saya.
1097
01:01:34,774 --> 01:01:40,905
Kadang-kadang ada agenda yang lebih besar
dalam hidup, tugas yang lebih besar.
1098
01:01:40,988 --> 01:01:46,577
Negara lebih utama
daripada keinginan atau amarah peribadi,
1099
01:01:46,661 --> 01:01:51,165
dan saya fikir, buat masa ini,
matlamat untuk selamatkan negara
1100
01:01:51,249 --> 01:01:56,546
daripada rasuah dan kekejaman
bawah Dato' Sri Najib.
1101
01:01:56,629 --> 01:02:00,258
Oleh itu, kami terpaksa membentuk pakatan.
1102
01:02:00,341 --> 01:02:04,262
Mereka ialah saingan masa lalu,
tapi mereka bersatu
1103
01:02:04,345 --> 01:02:07,682
semata-mata untuk menewaskan Najib.
1104
01:02:07,765 --> 01:02:10,017
Kami berdua menyedari bahawa,
1105
01:02:10,101 --> 01:02:15,106
jika kami bergaduh sesama sendiri,
yang menang ialah Najib.
1106
01:02:16,733 --> 01:02:19,360
Saya ingat ketika saya
baru sahaja pulang dari AS,
1107
01:02:19,444 --> 01:02:23,656
dan saya cukup pasrah dengan hakikat
bahawa dia akan menang.
1108
01:02:24,490 --> 01:02:27,910
Sebelum saya tidur,
saya melihat keputusannya
1109
01:02:27,994 --> 01:02:31,164
dan Mahathir berada di hadapan,
tapi masa masih awal.
1110
01:02:31,247 --> 01:02:36,002
Kira-kira pukul 2,00 pagi,
Woo Lee menelefon dan berkata,
1111
01:02:36,085 --> 01:02:38,379
"Adakah apa yang saya fikirkan
sedang berlaku?"
1112
01:02:38,463 --> 01:02:39,881
Saya terjaga ketika itu,
1113
01:02:39,964 --> 01:02:42,508
melangkah ke ruang tamu
1114
01:02:42,592 --> 01:02:43,843
dan menghidupkan televisyen.
1115
01:02:43,926 --> 01:02:46,763
Saya amat terkejut
1116
01:02:46,846 --> 01:02:48,639
bahawa ia benar-benar berlaku.
1117
01:02:48,723 --> 01:02:50,767
Kami memenangi pilihan raya 2018.
1118
01:02:51,267 --> 01:02:53,686
MEI 2018
1119
01:02:53,770 --> 01:02:55,813
Perayaan di seluruh Malaysia
1120
01:02:55,897 --> 01:02:58,733
selepas keputusan kejutan
dalam pilihan raya nasional.
1121
01:02:58,816 --> 01:03:01,402
Mahathir Mohamad meraih
kemenangan yang menakjubkan
1122
01:03:01,486 --> 01:03:04,864
dalam pilihan raya Malaysia,
menamatkan pemerintahan enam dekad
1123
01:03:04,947 --> 01:03:07,158
daripada gabungan
Perdana Menteri Najib Razak.
1124
01:03:12,038 --> 01:03:15,750
Rakyat bangkit,
mencabar negara kleptokrasi ini,
1125
01:03:15,833 --> 01:03:18,461
bukan lagi sekadar mendiamkan diri.
1126
01:03:23,800 --> 01:03:27,303
Mereka menjerit nama gerakan
yang dilancarkan 20 tahun lalu,
1127
01:03:27,386 --> 01:03:30,431
apabila ketua mereka,
Anwar Ibrahim dipenjarakan.
1128
01:03:30,515 --> 01:03:32,558
Ironinya atas arahan orang
1129
01:03:32,642 --> 01:03:34,769
yang telah membawa mereka
kepada kemenangan pada hari ini.
1130
01:03:34,852 --> 01:03:36,687
Cukup-cukuplah mengugut!
1131
01:03:37,647 --> 01:03:38,815
Tiada lagi!
1132
01:03:38,898 --> 01:03:42,985
Kita telah memasuki
era baharu untuk Malaysia!
1133
01:03:50,660 --> 01:03:51,619
Sila lihat ini.
1134
01:03:51,702 --> 01:03:52,662
Ini rakaman yang kami dapat
1135
01:03:52,745 --> 01:03:55,289
dari Malaysia beberapa minit yang lalu.
1136
01:03:55,373 --> 01:03:57,708
Bekas perdana menteri,
Dato' Sri Najib Tun Razak,
1137
01:03:57,792 --> 01:04:00,169
telah ditangkap kerana skandal 1MDB.
1138
01:04:00,253 --> 01:04:03,256
Rakyat Malaysia tonton dengan penuh minat
ketika polis melakukan serbuan
1139
01:04:03,339 --> 01:04:05,341
ke atas hartanah yang dikaitkan
dengan Najib Razak.
1140
01:04:05,424 --> 01:04:10,179
Terdapat 284 kotak
yang mengandungi beg tangan
1141
01:04:10,263 --> 01:04:16,185
dan terdapat 72 beg berisi wang tunai,
barang kemas dan jam tangan.
1142
01:04:16,269 --> 01:04:22,275
Jumlah kos semua barangan
mengikut harga runcit
1143
01:04:22,358 --> 01:04:28,406
mencecah 910 juta
hingga 1,1 bilion ringgit.
1144
01:04:30,324 --> 01:04:34,328
Ada input yang mengejutkan baru masuk
dari Kuala Lumpur.
1145
01:04:34,829 --> 01:04:36,747
Bekas pemimpin Malaysia, Najib Razak,
1146
01:04:36,831 --> 01:04:40,459
telah didapati bersalah
atas kesemua tujuh pertuduhan rasuah.
1147
01:04:40,543 --> 01:04:42,753
Dia sentiasa mengaku tidak bersalah,
1148
01:04:42,837 --> 01:04:45,590
tapi Mahkamah Tinggi tidak mempercayainya.
1149
01:04:47,717 --> 01:04:51,178
Siapa yang paling bertanggungjawab
ke atas 1MDB?
1150
01:04:51,262 --> 01:04:54,348
BEKAS KETUA PEMBANGKANG
1151
01:04:54,432 --> 01:04:56,350
Dato' Sri Najib,
perdana menteri ketika itu,
1152
01:04:56,434 --> 01:04:59,979
mesti dipertanggungjawabkan sepenuhnya.
1153
01:05:00,521 --> 01:05:02,732
WALAUPUN DISABITKAN BERSALAH
ATAS SEMUA TUDUHAN,
1154
01:05:02,815 --> 01:05:05,026
BEKAS PERDANA MENTERI,
DATO' SRI NAJIB RAZAK DIBENARKAN
1155
01:05:05,109 --> 01:05:07,320
UNTUK MEMBAYAR JAMIN DAN KEKAL BEBAS
1156
01:05:07,403 --> 01:05:09,488
SEMENTARA MENUNGGU RAYUAN
DI MAHKAMAH TINGGI
1157
01:05:16,913 --> 01:05:18,289
Awak ubah pejabat saya jadi studio.
1158
01:05:18,372 --> 01:05:19,373
BEKAS PERDANA MENTERI
1159
01:05:19,457 --> 01:05:21,000
- Siapa yang buat temu bual?
- Saya.
1160
01:05:21,083 --> 01:05:22,168
Awak buat?
1161
01:05:22,835 --> 01:05:23,836
Awak faham,
1162
01:05:23,920 --> 01:05:28,382
sekiranya ia menghina mahkamah,
1163
01:05:29,467 --> 01:05:30,676
saya perlu hentikannya
1164
01:05:30,760 --> 01:05:32,470
- kerana perbicaraan sedang berlangsung.
- Baik.
1165
01:05:34,597 --> 01:05:37,516
Idea siapa untuk mewujudkan 1MDB?
1166
01:05:37,600 --> 01:05:39,226
Bukan idea saya.
1167
01:05:39,310 --> 01:05:42,605
Saya tidak tahu apa-apa
tentang penubuhan 1MDB,
1168
01:05:42,688 --> 01:05:46,817
tapi ia juga berdasarkan rasional
1169
01:05:46,901 --> 01:05:51,781
yang kita ingin menarik
lebih banyak pelaburan untuk Malaysia,
1170
01:05:51,864 --> 01:05:53,824
khususnya dari Timur Tengah.
1171
01:05:55,993 --> 01:05:57,203
Siapakah Jho Low?
1172
01:05:58,412 --> 01:06:01,123
Saya tak kenal Jho Low.
1173
01:06:02,291 --> 01:06:08,339
Dia datang melalui janji temu
oleh raja terdahulu,
1174
01:06:08,422 --> 01:06:10,549
dan dia juga datang
1175
01:06:10,633 --> 01:06:14,679
dengan hubungan yang kuat
dengan Timur Tengah,
1176
01:06:14,762 --> 01:06:17,515
khususnya dengan Saudi dan UAE.
1177
01:06:17,598 --> 01:06:19,767
Adakah awak sedar bahawa Jho Low
dan anak tiri awak, Riza Aziz,
1178
01:06:19,850 --> 01:06:22,770
membiayai filem Hollywood
dengan wang 1MDB?
1179
01:06:22,853 --> 01:06:25,314
Tidak. Saya langsung tidak menyedarinya.
1180
01:06:25,898 --> 01:06:31,445
Saya ada permintaan peribadi, tuanku.
1181
01:06:31,529 --> 01:06:36,283
- Ya.
- Berkaitan dengan Riza, anak saya.
1182
01:06:36,367 --> 01:06:38,369
- Ya.
- Juga filemnya.
1183
01:06:38,452 --> 01:06:41,706
Ini masalah yang agak kecil.
1184
01:06:41,789 --> 01:06:43,249
PERBUALAN ANTARA NAJIB RAZAK
DENGAN PUTERA MAHKOTA ABU DHABI
1185
01:06:43,332 --> 01:06:45,710
Mungkin ada perjanjian
1186
01:06:45,793 --> 01:06:52,758
dengan Sheik Mansour
untuk tandatangan perjanjian pinjaman,
1187
01:06:53,634 --> 01:06:57,471
bahawa dia akan membayar balik
mengikut jadual.
1188
01:06:57,555 --> 01:07:02,143
Itu menunjukkan bahawa ia sah.
1189
01:07:02,226 --> 01:07:04,645
Namanya pakej pembiayaan.
1190
01:07:04,729 --> 01:07:06,731
Ia bukan pengubahan wang haram.
1191
01:07:08,399 --> 01:07:11,193
Pada Mac 2013,
awak telah menandatangani surat
1192
01:07:11,277 --> 01:07:15,156
meminta Goldman Sachs mengumpul
tiga bilion dolar dalam penjualan bon
1193
01:07:15,239 --> 01:07:19,577
dengan kerajaan Malaysia, menjamin hutang
sekiranya berlaku kemungkiran,
1194
01:07:19,660 --> 01:07:20,494
dan pada ketika itu,
1195
01:07:20,578 --> 01:07:23,372
Goldman telah membuat keuntungan
sebanyak 600 juta dolar.
1196
01:07:25,207 --> 01:07:27,668
Adakah ini bukan petunjuk
yang jelas untuk awak?
1197
01:07:27,752 --> 01:07:31,797
Kami mahukan dana untuk 1MDB,
1198
01:07:31,881 --> 01:07:35,301
dan seperti yang awak tahu,
1199
01:07:35,384 --> 01:07:37,636
dengan cara dipermainkan
oleh Goldman Sachs.
1200
01:07:38,179 --> 01:07:41,974
Saya rasa saya lebih berminat
dalam mengumpul dana
1201
01:07:42,058 --> 01:07:44,393
daripada meneliti butirannya.
1202
01:07:44,477 --> 01:07:46,854
Adakah awak sedar
jumlah yuran yang mereka kenakan?
1203
01:07:46,937 --> 01:07:49,482
Saya tidak mengetahui jumlahnya. Tidak.
1204
01:07:52,777 --> 01:07:56,614
Jadi, pada 2013, 681 juta dolar
1205
01:07:56,697 --> 01:07:59,075
telah didepositkan ke akaun peribadi awak
1206
01:07:59,158 --> 01:08:01,368
daripada akaun bank
yang dikaitkan dengan Jho Low.
1207
01:08:04,622 --> 01:08:05,790
Boleh awak jelaskannya?
1208
01:08:06,957 --> 01:08:09,418
Sebagai permulaan,
ketika saya bertemu Raja Abdullah,
1209
01:08:10,336 --> 01:08:13,005
dia berjanji akan membantu saya,
1210
01:08:13,089 --> 01:08:17,093
dan dia percaya
bahawa Malaysia sebagai kerajaan,
1211
01:08:18,344 --> 01:08:23,099
boleh jadi contoh sebagai negara Islam.
1212
01:08:23,182 --> 01:08:25,810
Adakah sebarang bantuan diminta
sebagai pertukaran wang ini?
1213
01:08:25,893 --> 01:08:29,146
Adakah ia dasar balas-membalas
pada tahap peribadi dengan kerajaan Saudi?
1214
01:08:29,230 --> 01:08:33,359
Tidak, saya jelaskan
bahawa tidak ada balas-membalas,
1215
01:08:33,442 --> 01:08:36,987
dan ia diberikan kepada saya
untuk digunakan mengikut kesesuaian.
1216
01:08:37,071 --> 01:08:39,824
Awak boleh lihat
sebab orang susah mempercayainya.
1217
01:08:39,907 --> 01:08:43,619
Itu pemahaman saya
bersama Almarhum Raja Abdullah.
1218
01:08:45,579 --> 01:08:46,872
Bagaimana awak menjawab dakwaan
1219
01:08:46,956 --> 01:08:50,042
bahawa awak pasti sudah tahu
tentang urus niaga 1MDB?
1220
01:08:50,126 --> 01:08:53,337
Sebab tandatangan awak ada
pada semua dokumen
1221
01:08:53,420 --> 01:08:55,047
yang diperlukan
untuk urus niaga dan pelaburan.
1222
01:08:55,131 --> 01:09:00,177
Mungkin saya terlalu percaya,
1223
01:09:00,970 --> 01:09:05,057
tapi ia diperlukan kerana Menteri Kewangan
1224
01:09:05,141 --> 01:09:08,144
ialah pemegang saham tunggal 1MDB
1225
01:09:08,227 --> 01:09:10,312
dan tandatangan saya diperlukan,
1226
01:09:11,105 --> 01:09:13,399
tapi saya tidak pernah membayangkan
1227
01:09:13,482 --> 01:09:19,363
bahawa ia sebahagian daripada skim
untuk menipu 1MDB sama sekali.
1228
01:09:19,446 --> 01:09:22,199
Adakah awak menyemak dokumen ini
sebelum awak menandatanganinya?
1229
01:09:22,283 --> 01:09:24,702
Saya tidak tahu bahawa pihak pengurusan
1230
01:09:24,785 --> 01:09:28,998
turut bersekongkol dengan Jho Low,
1231
01:09:29,081 --> 01:09:34,628
dan kakitangan pejabat saya
juga bersekongkol dengan Jho Low.
1232
01:09:34,712 --> 01:09:38,132
Mereka menerima sejumlah wang yang banyak.
1233
01:09:38,215 --> 01:09:41,468
Pernyataan awak
bahawa semua orang di sekeliling awak
1234
01:09:41,552 --> 01:09:44,180
bersekongkol dengan Jho Low
kecuali diri awak?
1235
01:09:44,263 --> 01:09:46,724
Jho Low sangat manipulatif
1236
01:09:47,433 --> 01:09:50,519
dan dia memastikan
bahawa orang di sekeliling saya
1237
01:09:50,603 --> 01:09:56,192
serta sistem menyokong dirinya
1238
01:09:56,275 --> 01:09:58,652
dan dia boleh mempengaruhi mereka.
1239
01:09:58,736 --> 01:10:02,281
Nama-nama yang sepatutnya melindungi kami,
1240
01:10:02,364 --> 01:10:03,741
melindungi kerajaan nampaknya
1241
01:10:04,241 --> 01:10:07,077
gagal melaksanakan tanggungjawab mereka.
1242
01:10:07,161 --> 01:10:09,121
- Awak pula?
- Termasuk Bank Negara.
1243
01:10:09,205 --> 01:10:11,207
Bagaimana pula dengan awak?
Adakah awak gagal?
1244
01:10:11,290 --> 01:10:15,211
Ya. Saya gagal
kerana saya percaya orang yang salah
1245
01:10:15,294 --> 01:10:17,630
dan saya sepatutnya...
1246
01:10:20,674 --> 01:10:25,262
tidak mengandaikan
bahawa perkara itu akan jadi sebegitu.
1247
01:10:25,930 --> 01:10:28,432
Terlalu ramai orang
yang sepatutnya menyedarkan saya,
1248
01:10:28,515 --> 01:10:29,600
tapi mereka tidak beri amaran.
1249
01:10:30,643 --> 01:10:33,479
Adakah awak percaya
bahawa awak mangsa konspirasi besar?
1250
01:10:34,396 --> 01:10:37,483
Banyak perkara yang sengaja
dijauhkan daripada saya.
1251
01:10:37,566 --> 01:10:38,567
Nampaknya begitulah.
1252
01:10:39,944 --> 01:10:44,782
Maksud saya, saya bukan sebodoh itu.
1253
01:10:45,491 --> 01:10:47,743
Maksud saya, pastinya saya
1254
01:10:47,826 --> 01:10:50,454
orang yang mempunyai IQ terendah di dunia.
1255
01:10:50,537 --> 01:10:52,706
Awak percaya bahawa awak gagal
penuhi harapan rakyat Malaysia?
1256
01:10:54,917 --> 01:10:59,505
Dari satu segi, saya gagal
kerana mempercayai orang yang salah,
1257
01:11:00,923 --> 01:11:03,384
tapi sistem yang buat saya gagal.
1258
01:11:03,467 --> 01:11:04,843
Saya rasa itu perlu diberi perhatian.
1259
01:11:04,927 --> 01:11:09,682
Sistem yang sepatutnya menyokong saya
1260
01:11:09,765 --> 01:11:12,184
telah menggagalkan saya
dan rakyat Malaysia.
1261
01:11:12,268 --> 01:11:13,602
Di Amerika,
1262
01:11:13,686 --> 01:11:16,063
ada pepatah yang dipopularkan
oleh Harry Truman.
1263
01:11:17,022 --> 01:11:18,524
Ia berhenti di sini,
1264
01:11:18,607 --> 01:11:22,152
kerana tanggungjawab mutlak
terletak pada pemimpin.
1265
01:11:22,236 --> 01:11:25,656
Sekarang, awak beritahu saya
yang awak mempercayai orang yang salah
1266
01:11:25,739 --> 01:11:27,574
dan sistem mengecewakan awak,
1267
01:11:27,658 --> 01:11:30,286
tapi adakah itu membebaskan awak
daripada tanggungjawab?
1268
01:11:30,369 --> 01:11:32,454
Awak percaya bahawa awak
tidak patut dipertanggungjawabkan?
1269
01:11:32,538 --> 01:11:34,832
Saya perlu bertanggungjawab atas apa?
1270
01:11:34,915 --> 01:11:36,166
Itu penting.
1271
01:11:36,250 --> 01:11:39,712
Awak tidak boleh hanya berkata,
"Ia terhenti di situ."
1272
01:11:39,795 --> 01:11:42,923
Sebagai Perdana Menteri,
1273
01:11:43,007 --> 01:11:46,468
seperti yang saya katakan,
saya disokong oleh keseluruhan sistem,
1274
01:11:47,094 --> 01:11:51,557
dan ramai orang patut menasihati saya,
tapi sehingga kini,
1275
01:11:51,640 --> 01:11:54,476
tiada tindakan diambil terhadap mereka.
1276
01:11:54,560 --> 01:11:56,270
Jadi, itulah punca perbalahan ini.
1277
01:11:56,353 --> 01:11:58,188
Jika semua orang adalah sama
1278
01:11:58,272 --> 01:12:03,485
atau lebih teruk
dari segi kesalahan mereka,
1279
01:12:04,111 --> 01:12:06,322
kenapa tindakan tidak diambil
1280
01:12:06,405 --> 01:12:09,658
apabila mereka menerima wang
untuk kegunaan peribadi mereka?
1281
01:12:09,742 --> 01:12:11,452
Tiada tindakan telah diambil.
1282
01:12:11,535 --> 01:12:13,245
Maksud saya, adakah ia bermakna bahawa,
1283
01:12:13,329 --> 01:12:16,248
hanya kerana tindakan diambil
terhadap lelaki di peringkat atas,
1284
01:12:16,332 --> 01:12:18,083
orang lain dibebaskan?
1285
01:12:18,167 --> 01:12:19,918
Saya pasti ia tidak bermaksud begitu.
1286
01:12:20,002 --> 01:12:22,546
Maksud saya,
jika seseorang melakukan kesalahan,
1287
01:12:22,629 --> 01:12:24,131
maka mereka harus didakwa,
1288
01:12:24,965 --> 01:12:27,426
tapi setakat ini,
tiada seorang pun yang didakwa.
1289
01:12:27,509 --> 01:12:30,220
Ini pendapat saya
1290
01:12:30,304 --> 01:12:36,352
tentang salah laku
terhadap seluruh kes 1MDB.
1291
01:12:39,646 --> 01:12:40,939
Adakah awak tidak malu?
1292
01:12:41,023 --> 01:12:42,149
WARTAWAN SIASATAN
1293
01:12:42,232 --> 01:12:45,194
Semua orang bercakap tentang Najib.
1294
01:12:45,277 --> 01:12:49,198
Awak tahu awak berbohong.
Kami tahu awak berbohong.
1295
01:12:49,281 --> 01:12:53,243
Adakah awak tidak malu
atas perbuatan awak kepada negara?
1296
01:12:53,327 --> 01:12:55,120
Saya menjadi Menteri Kewangan
selama lapan tahun.
1297
01:12:55,204 --> 01:12:58,165
Mustahil dan tak munasabah
untuk mengandaikan
1298
01:12:58,248 --> 01:13:02,294
bahawa terdapat berbilion-bilion skim
1299
01:13:02,378 --> 01:13:05,381
bawah naungan kerajaan
yang dia tidak tahu.
1300
01:13:05,464 --> 01:13:08,217
Sama ada dia benar-benar tak peduli,
1301
01:13:08,300 --> 01:13:10,928
bodoh atau sememangnya korup.
1302
01:13:11,011 --> 01:13:15,057
Saya tidak percaya mana-mana orang
yang waras boleh mempercayainya.
1303
01:13:15,140 --> 01:13:16,809
JABATAN KEADILAN
1304
01:13:16,892 --> 01:13:18,936
Pagi ini, jabatan telah memfailkan
1305
01:13:19,019 --> 01:13:22,689
tuduhan jenayah di New York
terhadap kumpulan Goldman Sachs
1306
01:13:22,773 --> 01:13:24,650
dan anak syarikatnya di Malaysia,
1307
01:13:24,733 --> 01:13:26,360
dengan dakwaan konspirasi
1308
01:13:26,443 --> 01:13:29,113
untuk melanggar peruntukan antirasuah
1309
01:13:29,196 --> 01:13:31,281
Akta Amalan Rasuah Asing,
1310
01:13:31,365 --> 01:13:36,787
dan menghendaki bank itu membayar
sejumlah lebih 2,9 bilion dolar
1311
01:13:36,870 --> 01:13:39,998
sebagai denda jenayah,
penalti dan penyerahan.
1312
01:13:41,417 --> 01:13:43,919
Masa peristiwa ini berlaku menakjubkan.
1313
01:13:44,002 --> 01:13:46,380
Begitu pantas selepas krisis kewangan,
1314
01:13:46,463 --> 01:13:49,425
dengan semua pemain yang sama
berada di kerusi mereka.
1315
01:13:49,508 --> 01:13:51,176
Ramai orang akan berkata
1316
01:13:51,260 --> 01:13:53,470
denda ini hanyalah
kos menjalankan perniagaan.
1317
01:13:53,554 --> 01:13:58,225
Tidak syak lagi bahawa,
denda menghalang aktiviti begini.
1318
01:13:58,308 --> 01:14:01,562
Tanpa mengheret
pembuat keputusan peringkat atasan
1319
01:14:01,645 --> 01:14:03,564
ke penjara untuk mereka,
1320
01:14:03,647 --> 01:14:05,983
ia bukan penghalang yang muktamad.
1321
01:14:06,733 --> 01:14:09,820
Adakah saya fikir bahawa mereka
telah dipertanggungjawabkan
1322
01:14:09,903 --> 01:14:11,196
dengan sewajarnya?
1323
01:14:11,280 --> 01:14:12,990
Secara peribadi, tidak,
1324
01:14:13,073 --> 01:14:15,993
tapi keputusan tersebut dibuat
pada oleh pegawai atasan Jabatan Keadilan.
1325
01:14:20,914 --> 01:14:23,667
Bagi peranan Leissner dalam penipuan itu,
1326
01:14:23,750 --> 01:14:26,336
kami memohon maaf kepada rakyat Malaysia.
1327
01:14:26,420 --> 01:14:28,088
SUARA DAVID SOLOMON
PANGGILAN PEROLEHAN 16 JANUARI 2019
1328
01:14:28,172 --> 01:14:31,008
Seperti yang awak jangkakan,
kami telah menoleh ke belakang
1329
01:14:31,091 --> 01:14:32,843
dan terus menoleh ke belakang
1330
01:14:32,926 --> 01:14:35,512
untuk melihat jika ada apa-apa saja
yang kami sebagai sebuah firma
1331
01:14:35,596 --> 01:14:36,638
boleh buat dengan lebih baik.
1332
01:14:37,222 --> 01:14:39,516
Pada masa yang sama, saya ingin awak tahu,
1333
01:14:39,600 --> 01:14:41,268
sebelum setiap transaksi,
1334
01:14:41,351 --> 01:14:44,688
usaha wajar yang mencukupi
telah dijalankan.
1335
01:14:44,771 --> 01:14:47,733
Dengan itu, mari bersama-sama
semak semula prestasi kita.
1336
01:14:48,901 --> 01:14:52,321
Kami menghasilkan pendapatan bersih
seluruh firma sebanyak 36,6 bilion dolar,
1337
01:14:52,404 --> 01:14:53,655
tertinggi dalam tempoh lapan tahun.
1338
01:14:57,409 --> 01:15:02,206
MAHKAMAH AMERIKA SYARIKAT
1339
01:15:02,289 --> 01:15:05,000
Ng ialah satu-satunya
jurubank Goldman yang dibicarakan.
1340
01:15:05,083 --> 01:15:06,418
Dia didakwa
1341
01:15:06,502 --> 01:15:10,172
membantu mengubah berbilion-bilion dolar
yang digelapkan daripada 1MDB.
1342
01:15:10,255 --> 01:15:13,592
Ng berdepan hukuman
selama 30 tahun penjara.
1343
01:15:13,675 --> 01:15:16,678
Roger Ng berperanan
sebagai proksi untuk Jho Low.
1344
01:15:16,762 --> 01:15:19,723
Perbicaraan itu mengenai Jho Low
dan jenayahnya.
1345
01:15:19,806 --> 01:15:22,267
Tim Leissner pasti menerima nasib
yang paling teruk,
1346
01:15:22,351 --> 01:15:23,602
tapi dia banyak memberi maklumat.
1347
01:15:24,144 --> 01:15:26,063
Roger Ng sebenarnya
tiada dalam radar kami.
1348
01:15:26,146 --> 01:15:28,482
Dia tidak pernah dianggap
sebagai orang yang penting.
1349
01:15:29,066 --> 01:15:31,193
Kemudiannya, kami dapati
dialah orang penting
1350
01:15:31,276 --> 01:15:32,319
yang berurusan dengan 1MDB,
1351
01:15:32,402 --> 01:15:34,821
sedangkan Tim ialah lelaki yang hebat
1352
01:15:34,905 --> 01:15:37,574
untuk mengawasi strategi.
1353
01:15:38,367 --> 01:15:40,160
...SYARIKAT ITU IALAH JALAN SEHALA...
1354
01:15:40,244 --> 01:15:41,954
Di Malaysia sekarang,
1355
01:15:42,037 --> 01:15:45,457
terdapat orang yang bersimpati
kepada Roger Ng.
1356
01:15:46,875 --> 01:15:51,213
Mengapa DOJ memilih
rakyat Malaysia untuk didakwa?
1357
01:15:51,296 --> 01:15:53,549
Mengapa mereka membuat perjanjian
dengan Leissner?
1358
01:15:53,632 --> 01:15:55,759
Bagaimana dengan semua kakitangan
Goldman Sachs yang lain?
1359
01:15:55,842 --> 01:15:58,887
Bagaimana dengan orang Arab
yang mencuri daripada 1MDB?
1360
01:15:59,805 --> 01:16:01,515
Tim Leissner bercakap tentang
1361
01:16:01,598 --> 01:16:05,561
betapa Otaiba banyak membantu Jho Low,
1362
01:16:05,644 --> 01:16:08,438
kerana dalam dunia yang sangat elit ini,
1363
01:16:08,522 --> 01:16:11,525
banyak hal bergantung pada kepercayaan
dan orang yang kita kenal.
1364
01:16:11,608 --> 01:16:16,363
Testimoni Leissner memberitahu kita
bahawa Otaiba dilihat sebagai orang
1365
01:16:16,446 --> 01:16:19,533
yang mendapatkan kelulusan dalam UAE,
1366
01:16:19,616 --> 01:16:22,661
memudahkan proses jika ia perlahan.
1367
01:16:22,744 --> 01:16:25,455
Bagi membolehkan
Jho Low memiliki skim itu,
1368
01:16:25,539 --> 01:16:27,124
mendapatkan sokongan UAE,
1369
01:16:27,207 --> 01:16:29,751
memiliki dana kedaulatan UAE, IPIC,
1370
01:16:29,835 --> 01:16:31,878
menjadi penjamin 1MDB.
1371
01:16:31,962 --> 01:16:33,297
DUTA UAE KE AS TERLIBAT DALAM SKANDAL 1MDB
1372
01:16:33,380 --> 01:16:34,423
Wall Street Journal khususnya
1373
01:16:34,506 --> 01:16:37,634
mampu menunjukkan 66 juta dolar
1374
01:16:37,718 --> 01:16:40,053
mengalir ke dalam syarikat
yang berkaitan dengan Otaiba
1375
01:16:40,554 --> 01:16:43,098
semasa tempoh aktif penipuan 1MDB.
1376
01:16:43,724 --> 01:16:47,352
UAE tidak begitu terkesan,
1377
01:16:47,436 --> 01:16:49,479
mujurlah ada Otaiba di Washington.
1378
01:16:49,563 --> 01:16:54,401
Penyingkirannya mendatangkan
kos diplomatik yang begitu tinggi
1379
01:16:54,484 --> 01:16:57,404
serta tidak ada faedah
1380
01:16:57,487 --> 01:17:00,073
yang menjadikannya berbaloi
untuk dilakukannya buat mereka,
1381
01:17:00,157 --> 01:17:02,367
dan itu termasuk apa-apa reaksi
1382
01:17:02,451 --> 01:17:05,871
yang mereka akan terima
akibat skandal Jho Low.
1383
01:17:09,833 --> 01:17:12,419
Dalam konspirasi,
setiap orang mempunyai peranan.
1384
01:17:12,502 --> 01:17:13,670
Tidak lama dahulu,
1385
01:17:13,754 --> 01:17:15,672
juri persekutuan di Brooklyn
mensabitkan kesalahan
1386
01:17:15,756 --> 01:17:19,259
ke atas Roger Ng,
bekas Pengarah Urusan Goldman Sachs.
1387
01:17:19,343 --> 01:17:22,471
Ia seperti orkestra
dan semua orang bermain alat muzik.
1388
01:17:22,554 --> 01:17:25,891
Malah orang yang memukul simbal
pada minit terakhir
1389
01:17:25,974 --> 01:17:29,436
juga sebahagian daripada konspirasi itu.
1390
01:17:29,519 --> 01:17:32,981
Keputusan hari ini bukan saja kemenangan
untuk kedaulatan undang-undang,
1391
01:17:33,065 --> 01:17:34,733
malah untuk rakyat Malaysia...
1392
01:17:35,442 --> 01:17:37,986
Roger Ng ialah lelaki dengan simbal.
1393
01:17:38,737 --> 01:17:41,114
Orang sering lupa
bahawa Najib dan Jho Low,
1394
01:17:41,198 --> 01:17:45,535
sebagai arkitek yang merancang
dan mereka bentuk skim ini,
1395
01:17:45,619 --> 01:17:47,663
tidak mungkin dapat mencapai semua ini
1396
01:17:48,163 --> 01:17:51,291
tanpa pembantu
iaitu orang yang menolong mereka.
1397
01:17:51,375 --> 01:17:53,543
Mereka semua patuh.
1398
01:17:55,837 --> 01:17:58,423
Dalam kes ini, anda benar-benar
melihat begitu banyak perbezaan
1399
01:17:58,507 --> 01:18:00,967
pada peringkat pertengahan
organisasi birokrasi
1400
01:18:01,051 --> 01:18:02,427
yang menghasilkan sejumlah besar wang,
1401
01:18:02,511 --> 01:18:04,388
tapi tidak benar-benar
memegang tanggungjawab.
1402
01:18:06,556 --> 01:18:10,102
Firma perakaunan yang menyemak akaun 1MDB.
1403
01:18:10,185 --> 01:18:12,938
Firma guaman
yang tidak cukup bertanya soalan.
1404
01:18:13,021 --> 01:18:15,857
Firma PR yang hanya melakukan kerja
seperti yang disuruh.
1405
01:18:17,025 --> 01:18:19,986
Semua ini dijalankan
1406
01:18:20,070 --> 01:18:24,199
oleh golongan profesional
Britain, Amerika dan Eropah.
1407
01:18:24,282 --> 01:18:27,744
Orang yang berpendidikan seperti saya,
orang yang saya jumpa di parti.
1408
01:18:27,828 --> 01:18:29,162
Mereka menutup mata
1409
01:18:29,246 --> 01:18:33,917
dan menjadi kaya
dengan memudahkan kegiatan rasuah,
1410
01:18:34,000 --> 01:18:37,504
kemudian berpura-pura
bahawa ia tiada kaitan dengan mereka.
1411
01:18:37,587 --> 01:18:39,339
Ini masalah global.
1412
01:18:39,423 --> 01:18:42,342
Ia sistem global, tapi ada akibat lain.
1413
01:18:42,426 --> 01:18:46,930
Disebabkan wang haram itu
kini memasuki negara kita,
1414
01:18:47,013 --> 01:18:49,057
dan orang yang mengawalnya
1415
01:18:49,141 --> 01:18:54,771
mula mempengaruhi
cara hidup kita, politik kita,
1416
01:18:54,855 --> 01:18:58,275
pembuat keputusan kita
dan parti politik kita.
1417
01:18:59,568 --> 01:19:02,028
Jho Low cuba mempengaruhi
pilihan raya Amerika.
1418
01:19:02,112 --> 01:19:04,114
Dia mendapat wang untuk kempen Obama.
1419
01:19:04,197 --> 01:19:06,491
Kemudian, dia cuba
dapatkan wang untuk orang
1420
01:19:06,575 --> 01:19:08,910
yang menjalankan kempen Trump
dan pentadbiran Trump.
1421
01:19:10,537 --> 01:19:14,750
Frank White pernah ada hubungan
dengan keluarga Obama
1422
01:19:14,833 --> 01:19:17,294
dan menjadi sasaran Jho Low.
1423
01:19:17,377 --> 01:19:22,924
Dia diupah untuk mendapatkan
beberapa urus niaga yang sukar.
1424
01:19:23,008 --> 01:19:25,469
Itu menyebabkan Jho Low mendapat undangan
1425
01:19:25,552 --> 01:19:28,180
ke parti percutian di Rumah Putih
pada tahun tersebut.
1426
01:19:29,264 --> 01:19:31,641
Melangkau ke April 2014.
1427
01:19:31,725 --> 01:19:34,936
Obama dalam lawatan rasmi pertama
ke Malaysia,
1428
01:19:35,020 --> 01:19:39,191
dan dia berswafoto
dengan Perdana Menteri Najib Razak.
1429
01:19:40,692 --> 01:19:43,320
Elliot Broidy, bekas Republikan
1430
01:19:43,403 --> 01:19:45,697
iaitu Timbalan Pengerusi
Kewangan Nasional,
1431
01:19:45,781 --> 01:19:50,869
turut terlibat
dalam skandal Jho Low dan 1MDB.
1432
01:19:50,952 --> 01:19:54,247
Broidy dan isterinya
memberitahu wakil Jho Low,
1433
01:19:54,331 --> 01:19:56,792
mereka boleh lenyapkan
dakwaan Jabatan Kehakiman.
1434
01:19:56,875 --> 01:19:58,043
PERJANJIAN RETAINER DAN YURAN
1435
01:19:58,126 --> 01:20:00,670
Cita-citanya bermula
daripada menjadi kaya,
1436
01:20:00,754 --> 01:20:04,049
kemudian secara beransur-ansur
menjadi pengaruh global, kuasa global,
1437
01:20:04,132 --> 01:20:06,343
memainkan peranan antara negara-negara.
1438
01:20:06,426 --> 01:20:08,470
Dia sebenarnya berjaya
menjadi individu tersebut.
1439
01:20:10,722 --> 01:20:14,184
Dalam kewangan,
kami menggunakan frasa "nilai ekstrak"
1440
01:20:14,267 --> 01:20:16,269
seolah-olah itu yang kami lakukan.
1441
01:20:16,353 --> 01:20:17,979
Itu parasit.
1442
01:20:18,063 --> 01:20:19,648
"Apakah nilai yang anda sumbangkan?"
1443
01:20:19,731 --> 01:20:22,317
Itu yang sepatutnya kita tanya.
1444
01:20:22,400 --> 01:20:25,153
Kita perlu belajar bahawa kita
saling bergantung antara satu sama lain.
1445
01:20:26,071 --> 01:20:30,450
Ini sistem yang tidak adil dan menindas.
1446
01:20:30,534 --> 01:20:32,244
Kapitalisme yang tidak terkawal ini
1447
01:20:32,327 --> 01:20:35,831
mengayakan sebilangan kecil
dengan merugikan sebilangan besar.
1448
01:20:38,250 --> 01:20:39,459
Saya fikir, "Apa jawapannya?"
1449
01:20:39,543 --> 01:20:41,002
Jawapannya kembali kepada rakyat.
1450
01:20:43,588 --> 01:20:46,842
Dalam banyak kes rasuah,
kes pengubahan wang haram,
1451
01:20:46,925 --> 01:20:48,510
kadangkala ada persepsi
1452
01:20:48,593 --> 01:20:51,763
bahawa jenayah kewangan ini
tidak mempunyai mangsa.
1453
01:20:51,847 --> 01:20:53,181
Ini tidak benar.
1454
01:20:53,265 --> 01:20:56,184
Seseorang masih perlu
membayar balik bon ini
1455
01:20:56,268 --> 01:20:58,603
dan semua bayaran faedah ke atas bon ini,
1456
01:20:58,687 --> 01:21:00,313
kerana Jho tidak akan membayarnya.
1457
01:21:00,397 --> 01:21:02,357
Begitu juga Perdana Menteri Najib.
1458
01:21:02,440 --> 01:21:04,734
Kerajaan Malaysia
yang perlu menanggungnya.
1459
01:21:05,819 --> 01:21:07,863
Mereka pula terpaksa mengambil
daripada rakyat,
1460
01:21:07,946 --> 01:21:10,073
sekolah-sekolah yang sepatutnya
mendapat manfaat,
1461
01:21:10,156 --> 01:21:12,075
hospital, infrastruktur,
1462
01:21:12,158 --> 01:21:14,411
dan pembangunan ekonomi
yang mereka mahu lakukan
1463
01:21:14,494 --> 01:21:15,787
tidak akan dapat berlaku sekarang.
1464
01:21:17,873 --> 01:21:21,626
Saya jual daging cucuk,
stimbot dan barbeku.
1465
01:21:21,710 --> 01:21:23,253
1MDB?
1466
01:21:23,336 --> 01:21:24,963
Saya buta huruf. Saya tak tahu.
1467
01:21:25,046 --> 01:21:27,424
PENJUAL JALANAN
1468
01:21:27,507 --> 01:21:31,428
Kos peluang
untuk masa depan ekonomi Malaysia
1469
01:21:31,511 --> 01:21:34,848
ialah anda tidak boleh mencapai
tahap yang lebih tinggi
1470
01:21:34,931 --> 01:21:38,810
dari segi pendapatan
yang rakyat anda patut peroleh.
1471
01:21:38,894 --> 01:21:39,895
Mereka terperangkap di situ.
1472
01:21:41,479 --> 01:21:45,442
Kami terperangkap
sama ada kami dalam peralihan
1473
01:21:45,525 --> 01:21:47,652
daripada negara membangun
kepada negara maju,
1474
01:21:47,736 --> 01:21:49,112
atau sama ada akan lebih mundur.
1475
01:22:16,806 --> 01:22:18,725
Kita mulakan
dengan berita tergempar dari Malaysia.
1476
01:22:18,808 --> 01:22:21,311
Usaha sama yang muncul
untuk membersihkan Malaysia
1477
01:22:21,394 --> 01:22:23,563
daripada rasuah dan kebekuan ekonomi
1478
01:22:23,647 --> 01:22:25,732
telah runtuh.
1479
01:22:25,815 --> 01:22:28,485
Rakyat mengharapkan kerajaan baharu
1480
01:22:28,568 --> 01:22:30,528
dapat melakukan perubahan besar-besaran.
1481
01:22:30,612 --> 01:22:32,948
Jika anda berlengah,
mereka akan menghukum anda.
1482
01:22:33,031 --> 01:22:35,408
Perletakan jawatan Mahathir Mohamad
secara mengejut
1483
01:22:35,492 --> 01:22:38,036
menyebabkan negara jadi tidak menentu.
1484
01:22:38,119 --> 01:22:39,996
Kerajaan PH jatuh kerana satu sebab.
1485
01:22:40,080 --> 01:22:42,499
Perdana Menteri meletak jawatan
1486
01:22:42,582 --> 01:22:44,250
tanpa memberitahu sesiapa.
1487
01:22:44,334 --> 01:22:47,295
Semua menteri kabinet pergi ke pejabat
1488
01:22:47,379 --> 01:22:50,256
pada pagi Isnin, 24 Februari,
1489
01:22:50,340 --> 01:22:52,050
menyangka mereka ialah menteri.
1490
01:22:52,133 --> 01:22:54,427
Pada pukul lima petang
pada hari yang sama,
1491
01:22:54,511 --> 01:22:55,845
mereka dipecat.
1492
01:22:55,929 --> 01:23:00,350
Anwar telah meletakkan
banyak tekanan terhadap Mahathir
1493
01:23:00,433 --> 01:23:03,728
untuk memenuhi janjinya
bagi menyerahkan kuasa,
1494
01:23:03,812 --> 01:23:05,772
tapi Mahathir enggan.
1495
01:23:05,855 --> 01:23:09,526
Mereka bersama-sama menyingkir Najib
dan berjaya melakukannya,
1496
01:23:09,609 --> 01:23:11,861
tapi apabila sama-sama bekerja
sebagai satu kerajaan,
1497
01:23:11,945 --> 01:23:13,196
jadi cerita lain.
1498
01:23:16,574 --> 01:23:18,535
Saya pernah melihatnya berlaku
di negara lain.
1499
01:23:19,661 --> 01:23:22,038
Pembangkang yang memasuki kerajaan,
1500
01:23:22,122 --> 01:23:23,665
nampaknya tidak mampu untuk memerintah.
1501
01:23:23,748 --> 01:23:26,001
Mereka tidak dapat bertindak dengan betul.
1502
01:23:26,084 --> 01:23:29,129
Kemudian, dengan tidak semena-mena,
mereka mengundi penyangak semula.
1503
01:23:34,843 --> 01:23:37,512
Dua tahun yang lalu
telah menunjukkan kepada kita
1504
01:23:37,595 --> 01:23:40,390
bahawa rakyat Malaysia, kekecewaan kita
1505
01:23:40,473 --> 01:23:46,021
lebih dalam daripada kebanyakan
perjuangan politik baru-baru ini.
1506
01:23:47,063 --> 01:23:49,524
Apa awak tahu tentang Najib?
1507
01:23:50,150 --> 01:23:55,280
Najib? Saya tak baca atau tengok berita.
Saya tak tahu sangat tentang dia.
1508
01:23:55,363 --> 01:23:56,448
NELAYAN
1509
01:23:56,531 --> 01:23:59,200
Saya bekerja di laut.
Saya tiada masa untuk semua itu.
1510
01:24:05,081 --> 01:24:07,167
Masalah terbesar
saya pernah hadapi ialah tsunami.
1511
01:24:07,250 --> 01:24:09,127
Bot saya ditolak ombak.
1512
01:24:09,836 --> 01:24:12,547
Itu saja yang saya tahu.
1513
01:24:20,180 --> 01:24:22,474
Dalam satu atau dua tahun yang lalu,
1514
01:24:22,557 --> 01:24:25,727
popularitinya telah meningkat
dengan luar biasa.
1515
01:24:25,810 --> 01:24:28,480
Itu fakta objektif
yang saya tidak dapat jelaskan.
1516
01:24:28,563 --> 01:24:29,522
Mari pergi!
1517
01:24:29,606 --> 01:24:33,276
Kekecewaan kami berakar umbi
apabila mengetahui,
1518
01:24:33,359 --> 01:24:36,571
walau betapa sukarnya mereka bekerja,
1519
01:24:36,654 --> 01:24:39,574
keadaan tetap menentang mereka.
1520
01:24:39,657 --> 01:24:40,700
Masalah terbesar ialah
1521
01:24:40,784 --> 01:24:46,915
kemahuan politik untuk mengendalikan
keperluan asas masyarakat.
1522
01:24:46,998 --> 01:24:49,751
Ada bajet, sebab negara kita kaya!
1523
01:24:49,834 --> 01:24:52,378
Kita ada minyak. Kita ada Petronas.
1524
01:24:52,462 --> 01:24:53,338
Kita ada minyak sawit.
1525
01:24:53,421 --> 01:24:56,633
Kita pengeksport kedua terbesar di dunia.
1526
01:24:56,716 --> 01:25:00,720
Pada pendapat saya, pengalihan dana
1527
01:25:00,804 --> 01:25:03,932
untuk sesetengah parti dan politik.
1528
01:25:04,474 --> 01:25:06,976
Mereka mahu kekal berkuasa.
1529
01:25:08,019 --> 01:25:12,774
Ada orang dalam kalangan masyarakat
1530
01:25:12,857 --> 01:25:17,529
yang lebih gembira
untuk memuliakan penjahat,
1531
01:25:18,655 --> 01:25:22,617
yang sanggup mengkhianati masa depan kita
1532
01:25:22,700 --> 01:25:26,996
sebagai ganti kepada nikmat
dan naungan politik.
1533
01:25:28,373 --> 01:25:29,666
Ia bermula dengan ketakutan
1534
01:25:29,749 --> 01:25:33,962
seandainya anak-anak mereka tidak jadi
lebih baik daripada mereka.
1535
01:25:34,045 --> 01:25:39,926
Itu ialah ketidaksamaan yang berbahaya
dan semakin meningkat.
1536
01:25:40,593 --> 01:25:46,933
Ramai ahli politik hanya tahu cakap,
tapi tak pernah ambil tindakan.
1537
01:25:47,851 --> 01:25:52,564
Demokrasi Malaysia berada
di persimpangan kritikal,
1538
01:25:52,647 --> 01:25:55,441
kita berpotensi untuk jadi mundur
1539
01:25:56,359 --> 01:25:59,571
dan selama-lamanya terperangkap
dalam status negara membangun,
1540
01:26:00,822 --> 01:26:02,824
atau kita boleh bergerak pantas
1541
01:26:02,907 --> 01:26:05,618
untuk menjadikan Malaysia
negara maju dan bermaruah.
1542
01:26:05,702 --> 01:26:07,745
Kita belum matang
sebagai negara demokrasi.
1543
01:26:08,246 --> 01:26:12,542
Tadbir urus yang lemah
menjadikan institusi yang rapuh
1544
01:26:12,625 --> 01:26:16,588
membawa kepada rasuah
endemik besar-besaran.
1545
01:26:18,006 --> 01:26:23,052
Negara kita perlu melabur lebih
untuk pembangunan.
1546
01:26:23,678 --> 01:26:28,099
Jangan cakap banyak. Mulalah buat kerja.
1547
01:26:45,408 --> 01:26:47,535
Adakah awak berharap
untuk jadi Perdana Menteri semula?
1548
01:26:47,619 --> 01:26:50,121
Niat saya sekarang adalah
untuk membersihkan nama saya,
1549
01:26:50,205 --> 01:26:53,416
dan kami berharap bahawa sistem
akan memberi perbicaraan yang adil.
1550
01:26:54,584 --> 01:26:56,502
Awak fikir awak akan berjaya
membersihkan nama awak?
1551
01:26:56,586 --> 01:26:58,796
Siapa tahu tentang masa depan? Siapa tahu?
1552
01:27:02,050 --> 01:27:05,345
Ia bukan Najib. Ia sistemik.
1553
01:27:06,054 --> 01:27:12,393
Sudah tentu, Najib sebagai ikon rasuah,
1554
01:27:12,477 --> 01:27:16,481
tapi sistem telah terjejas sepenuhnya.
1555
01:27:17,815 --> 01:27:19,734
Kami bukan menentang seorang individu.
1556
01:27:20,985 --> 01:27:26,407
Kami sebenarnya mencabar
sistem rasuah yang berakar umbi.
1557
01:27:26,491 --> 01:27:28,451
Saya tidak mempunyai pilihan.
1558
01:27:29,118 --> 01:27:30,828
Dalam tempoh yang masih ada,
1559
01:27:30,912 --> 01:27:34,123
saya akan terus berusaha
untuk membawa perubahan dan pembaharuan,
1560
01:27:34,207 --> 01:27:37,835
dan saya rasa negara ini
dan rakyat Malaysia
1561
01:27:37,919 --> 01:27:40,255
layak mendapat sesuatu yang lebih baik.
1562
01:27:49,973 --> 01:27:51,182
Adakah ia berbaloi?
1563
01:27:53,726 --> 01:27:55,770
Saya tetap akan melakukan apa-apa sahaja
yang kami lakukan.
1564
01:27:58,648 --> 01:28:01,150
Saya masih menaruh sedikit harapan
1565
01:28:01,651 --> 01:28:03,945
bahawa keadilan akan ditegakkan.
1566
01:28:11,911 --> 01:28:14,414
Kami melihat bangunan pangsapuri ini
dibina dan tertanya-tanya,
1567
01:28:14,497 --> 01:28:16,291
siapa sebenarnya yang mampu
1568
01:28:16,374 --> 01:28:18,459
untuk tinggal di pangsapuri mewah ini?
1569
01:28:22,672 --> 01:28:27,343
Kemudian kita datang ke sini.
Inilah Malaysia yang sebenar.
1570
01:28:30,805 --> 01:28:32,682
Adakah kehidupan mereka
lebih baik hari ini?
1571
01:28:34,267 --> 01:28:36,227
Adakah kehidupan mereka lebih baik
1572
01:28:36,311 --> 01:28:38,438
untuk diri sendiri dan anak-anak mereka?
1573
01:28:58,166 --> 01:29:00,668
TUKANG KEBUN
1574
01:29:32,408 --> 01:29:35,411
- Menurut awak, di manakah Jho Low berada?
- Saya tidak tahu.
1575
01:29:37,080 --> 01:29:39,999
Malah, polis sepatutnya
mampu menjawab soalan itu.
1576
01:29:40,083 --> 01:29:42,126
- Okey.
- Sila pakai pelitup muka.
1577
01:29:43,669 --> 01:29:46,255
Kenapa polis Malaysia
tidak dapat mencari Jho Low?
1578
01:29:46,339 --> 01:29:47,590
Awak patut tanya mereka.
1579
01:29:47,673 --> 01:29:49,967
Baiklah.
1580
01:29:51,302 --> 01:29:52,637
Sila pakai pelitup muka.
1581
01:30:02,855 --> 01:30:07,318
PEMILIK RESTORAN
1582
01:30:13,991 --> 01:30:16,035
Bawah sistem undang-undang jenayah kita,
1583
01:30:16,119 --> 01:30:19,789
tertuduh mesti dibicarakan secara fizikal.
1584
01:30:19,872 --> 01:30:23,000
Itulah sebabnya pendakwaan Jho Low
tidak pernah berlaku
1585
01:30:23,084 --> 01:30:24,669
kerana dia tidak berada di Malaysia.
1586
01:30:28,714 --> 01:30:31,843
Jika dia masih hidup,
saya percaya dia ada di China.
1587
01:30:33,427 --> 01:30:37,181
Saya teka Jho berada
di antara segi tiga bandar ini.
1588
01:30:37,265 --> 01:30:40,434
Macau, Hong Kong dan Shenzhen.
1589
01:30:41,519 --> 01:30:42,812
Dia hidup macam biasa sejak sekian lama.
1590
01:30:44,897 --> 01:30:47,567
Orang Cina merasakan bahawa
1591
01:30:47,650 --> 01:30:49,902
Jho Low ada kepentingan untuk dibenarkan
1592
01:30:49,986 --> 01:30:53,865
agar kekal di China
apabila skandal itu terbongkar.
1593
01:30:54,574 --> 01:30:58,035
Jho jelas mempunyai nilai kepada mereka.
1594
01:30:59,078 --> 01:31:01,956
Saya fikir bahawa nilai itu mudah rosak.
1595
01:31:10,590 --> 01:31:14,010
Dia yang membunuh demokrasi Malaysia
1596
01:31:14,093 --> 01:31:16,429
dan menyakiti kehidupan
berjuta-juta rakyat Malaysia,
1597
01:31:16,512 --> 01:31:18,055
dan kita perlu berusaha semampu mungkin
1598
01:31:18,139 --> 01:31:20,975
untuk memastikan
agar dia dibawa ke muka pengadilan.
1599
01:31:30,151 --> 01:31:35,489
Dalam hidup ini,
kita perlu membuat pilihan.
1600
01:31:39,535 --> 01:31:41,329
Pilihan yang penting.
1601
01:31:49,754 --> 01:31:51,255
Jika anda sayang negara anda...
1602
01:31:55,134 --> 01:31:56,260
anda perlu bertindak.
1603
01:32:15,613 --> 01:32:17,406
Jho Low masih ada di luar sana.
1604
01:32:18,574 --> 01:32:22,036
Saya tidak tahu sama ada
kita dapat menutup kes ini sepenuhnya.
1605
01:32:22,536 --> 01:32:26,082
Itulah harapan saya suatu hari nanti,
tapi saya tak pasti jika ia akan berlaku.
1606
01:32:27,458 --> 01:32:31,295
Saya rasa rasuah sangat merosakkan dunia.
1607
01:32:31,379 --> 01:32:33,589
Saya bangga bahawa saya mempunyai peluang
dalam kerjaya saya
1608
01:32:33,673 --> 01:32:36,467
untuk melawannya dalam beberapa cara.
Ada yang berjaya dan ada yang tidak,
1609
01:32:36,550 --> 01:32:39,762
tapi saya tidak akan mendapat
kepuasan penuh daripadanya.
1610
01:32:39,845 --> 01:32:41,430
Itulah yang mengecewakan.
1611
01:32:43,140 --> 01:32:45,643
Saya tidak akan dapat
penyelesaian sepenuhnya.
1612
01:32:45,726 --> 01:32:48,604
Saya rasa seperti
tidak melakukan sehabis baik.
1613
01:32:52,316 --> 01:32:53,359
Saya sayang negara ini.
1614
01:32:55,194 --> 01:33:00,074
Jauh di lubuk hati, saya masih berharap
1615
01:33:00,157 --> 01:33:01,450
ia akan berjalan lancar.
1616
01:33:02,660 --> 01:33:05,955
Saya hanya berharap rakyat
di sini tidak berputus asa.
1617
01:33:06,038 --> 01:33:12,503
MALANGNYA, HUTANG MALAYSIA
BAGI DANA 1MDB YANG DICURI
1618
01:33:12,586 --> 01:33:16,173
AKAN MELEBIHI 11 BILION DOLAR.
1619
01:34:06,223 --> 01:34:08,684
EMPAT BULAN SELEPAS TEMU BUAL INI,
DAN DUA TAHUN SELEPAS DIDAPATI BERSALAH
1620
01:34:08,768 --> 01:34:11,270
ATAS TUJUH DAKWAAN SALAH GUNA KUASA,
PENGUBAHAN WANG HARAM DAN PECAH AMANAH...
1621
01:34:11,354 --> 01:34:16,400
RAYUAN BEKAS PERDANA MENTERI NAJIB RAZAK
TELAH DITOLAK
1622
01:34:16,484 --> 01:34:21,072
DAN DIA DIHUKUM PENJARA SELAMA 12 TAHUN.
1623
01:34:22,531 --> 01:34:24,033
ISTERI NAJIB, ROSMAH MANSOR,
DIDAPATI BERSALAH KERANA MEMINTA RASUAH.
1624
01:34:24,116 --> 01:34:25,993
DIA DIHUKUM PENJARA 10 TAHUN
DAN DIDENDA 216 JUTA DOLAR
1625
01:34:26,077 --> 01:34:31,374
DIA KEKAL BEBAS DENGAN JAMINAN.
1626
01:34:32,833 --> 01:34:35,336
PADA NOVEMBER 2022, IBRAHIM DILANTIK
SEBAGAI PERDANA MENTERI MALAYSIA KESEPULUH
1627
01:34:35,419 --> 01:34:38,381
"MALAYSIA AKAN MARA SEBAGAI DEMOKRASI
YANG MENDUKUNG UNDANG-UNDANG
1628
01:34:38,464 --> 01:34:41,050
DAN MEMASTIKAN SEMUA RAKYAT
1629
01:34:41,133 --> 01:34:44,095
AKAN MENDAPAT MANFAAT
DARIPADA TAKDIR NEGARA HEBAT INI."
1630
01:34:44,178 --> 01:34:46,597
PERDANA MENTERI ANWAR IBRAHIM
15 DISEMBER 2022
1631
01:34:50,184 --> 01:34:53,896
WAKIL LEONARDO DICAPRIO
TIDAK BALAS PERTANYAAN KAMI.
1632
01:34:53,979 --> 01:34:57,900
JAMIE FOXX MENOLAK
UNTUK TURUT SERTA DALAM FILEM INI.
1633
01:34:57,983 --> 01:35:01,904
WAKIL MIRANDA KERR
TIDAK BALAS PERTANYAAN KAMI.
1634
01:35:01,987 --> 01:35:05,908
PARIS HILTON MENOLAK
UNTUK TURUT SERTA DALAM FILEM INI.
1635
01:35:05,991 --> 01:35:09,912
JOEY MCFARLAND
TIDAK BALAS PERTANYAAN KAMI.
1636
01:35:09,995 --> 01:35:11,956
PRAS MICHEL TARIK DIRI
SEHARI SEBELUM TEMU BUAL.
1637
01:35:12,039 --> 01:35:13,916
DIA DIDAPATI BERSALAH
ATAS 10 DAKWAAN PENIPUAN.
1638
01:35:13,999 --> 01:35:17,920
WAKIL KIM KARDASHIAN
TIDAK BALAS PERTANYAAN KAMI.
1639
01:35:18,003 --> 01:35:21,924
NOAH TEPPERBERG
TIDAK BALAS PERTANYAAN KAMI.
1640
01:35:22,007 --> 01:35:27,221
GOLDMAN SACHS TIDAK BALAS PERTANYAAN KAMI.
1641
01:35:27,304 --> 01:35:28,848
TIM LEISSNER TIDAK BALAS E-MEL KAMI.
1642
01:35:28,931 --> 01:35:31,559
PEGUAMNYA TIDAK MENJAWAB TELEFON.
LEISSNER MENANTI HUKUMAN.
1643
01:35:31,642 --> 01:35:33,811
PEGUAM ROGER NG BERHENTI BALAS E-MEL KAMI.
1644
01:35:33,894 --> 01:35:35,896
NG DIHUKUM PENJARA 10 TAHUN.
1645
01:35:35,980 --> 01:35:37,940
PEGUAM ANDREA VELLA KATA
VELLA "ORANG BAIK"
1646
01:35:38,023 --> 01:35:39,900
DAN ENGGAN TURUT SERTA DALAM FILEM INI.
1647
01:35:39,984 --> 01:35:43,904
PEGUAM TAREK OBAID MENOLAK PERMINTAAN
UNTUK DITEMU BUAL.
1648
01:35:43,988 --> 01:35:47,908
PEGUAM DAN BEKAS PEGUAM PATRICK MAHONY
TIDAK BALAS PERTANYAAN KAMI.
1649
01:35:47,992 --> 01:35:51,912
FRANK WHITE JR. TIDAK DAPAT DIHUBUNGI
SECARA TERUS ATAU MELALUI RAKAN LAMA.
1650
01:35:51,996 --> 01:35:54,206
KEDUTAAN EMIRIAH ARAB BERSATU
DAN YOUSEF AL OTAIBA
1651
01:35:54,290 --> 01:35:55,916
TIDAK BALAS PERTANYAAN KAMI.
1652
01:35:56,000 --> 01:35:59,920
YOUSEF AL OTAIBA MASIH DUTA UAE
KE AMERIKA SYARIKAT
1653
01:36:00,004 --> 01:36:04,884
ROSMAH MANSOR MENOLAK UNTUK DITEMU BUAL.
1654
01:36:04,967 --> 01:36:07,928
PEGUAM JHO LOW TIDAK BALAS E-MEL KAMI.
1655
01:36:08,012 --> 01:36:11,932
JHO LOW TIDAK BALAS E-MEL KAMI.
1656
01:36:13,142 --> 01:36:17,646
JHO LOW MASIH MELARIKAN DIRI.