1
00:00:06,548 --> 00:00:10,235
SEBUAH DOKUMENTARI NETFLIX

2
00:00:56,014 --> 00:01:01,644
Satu, dua, tiga, empat, lima…

3
00:01:01,728 --> 00:01:06,149
Kali pertama saya fikir tentang infiniti,

4
00:01:07,192 --> 00:01:09,486
saya melihat langit pada satu malam

5
00:01:10,779 --> 00:01:12,614
ketika usia saya sepuluh tahun.

6
00:01:14,157 --> 00:01:17,285
Saya masih kecil,
sebelum saya mula bersekolah,

7
00:01:17,368 --> 00:01:19,996
saya duduk di bawah meja makan

8
00:01:21,164 --> 00:01:22,707
dan mengira.

9
00:01:23,416 --> 00:01:26,294
Pada satu tahap,

10
00:01:26,377 --> 00:01:29,506
saya sedar ia tiada pengakhirannya.

11
00:01:32,300 --> 00:01:35,553
Baring di pantai pada lewat malam
dan tertanya-tanya,

12
00:01:36,304 --> 00:01:39,724
adakah keluasan angkasa lepas
tiada penghujungnya?

13
00:02:21,766 --> 00:02:24,269
Saya nak mula dengan premis filem,

14
00:02:24,352 --> 00:02:26,312
iaitu kita mencari infiniti.

15
00:02:26,396 --> 00:02:28,565
Jadi, di mana kita patut mencarinya?

16
00:02:31,609 --> 00:02:34,571
Saya tak rasa semua orang
mencari infiniti.

17
00:02:37,866 --> 00:02:41,035
Adakah infiniti itu satu nombor,
satu tempat,

18
00:02:41,119 --> 00:02:43,079
satu idea, satu konsep?

19
00:02:43,163 --> 00:02:45,623
Jika anda tanya saya, mungkin kesemuanya.

20
00:02:45,707 --> 00:02:48,126
BAB 1

21
00:02:48,209 --> 00:02:50,879
INFINITI IALAH

22
00:02:51,921 --> 00:02:55,675
Nombor tak pernah berakhir.
Itulah idea asas infiniti.

23
00:02:56,301 --> 00:03:00,722
Jika saya bayangkan saya terus mengira
selama yang boleh,

24
00:03:00,805 --> 00:03:04,517
infiniti akan kekal lebih lama
daripada seluruh hidup saya.

25
00:03:04,601 --> 00:03:07,270
Lucunya, semua nombor
yang awak boleh bayang,

26
00:03:07,353 --> 00:03:09,522
ia seperti kosong, tiada nilai.

27
00:03:09,606 --> 00:03:15,278
Sebarang nombor, sebesar mana pun,
ia sangat kecil berbanding infiniti.

28
00:03:15,361 --> 00:03:16,905
Infiniti tidak menakutkan.

29
00:03:16,988 --> 00:03:20,283
Bagi saya infiniti itu indah,
menghantui dan mengujakan.

30
00:03:20,366 --> 00:03:21,492
Saya suka infiniti.

31
00:03:21,576 --> 00:03:25,413
Mungkin jika saya mula fikir,
"Saya akan mati selamanya…"

32
00:03:27,624 --> 00:03:29,834
Saya akan rasa agak risau tentangnya.

33
00:03:29,918 --> 00:03:32,086
Tapi, saya tiada niat memikirkannya.

34
00:03:34,047 --> 00:03:37,967
Saya rasa bersikap sedar
bererti bertengkar dengan infiniti.

35
00:03:38,051 --> 00:03:39,594
Bukan mahu berlagak hebat.

36
00:03:39,677 --> 00:03:44,224
Apabila hati kita terluka,
adakah kita akan kesakitan selamanya?

37
00:03:44,307 --> 00:03:46,351
Jika anda cintakan seseorang,

38
00:03:46,434 --> 00:03:48,186
perasaan itu kekal selamanya?

39
00:03:48,269 --> 00:03:49,520
Cinta itu infiniti,

40
00:03:49,604 --> 00:03:52,565
kerana apabila kita sedang dilamun cinta,

41
00:03:52,649 --> 00:03:55,818
kita seolah-olah berupaya
melangkaui had dan batasan.

42
00:03:55,902 --> 00:03:59,572
Tiba-tiba saya rasa semua idea abstrak ini

43
00:03:59,656 --> 00:04:02,533
mungkin sekadar produk
daripada minda kita.

44
00:04:02,617 --> 00:04:03,952
Siapa cipta infiniti?

45
00:04:04,035 --> 00:04:06,246
Saya rasa, pada satu tahap,

46
00:04:06,329 --> 00:04:09,540
konsep ini bermula lebih awal
daripada apa kita tahu.

47
00:04:09,624 --> 00:04:13,002
Satu, dua, tiga…

48
00:04:13,086 --> 00:04:16,589
Malah, mengira adalah penulisan
terawal yang kita ada.

49
00:04:17,382 --> 00:04:18,382
Tujuh…

50
00:04:18,758 --> 00:04:21,928
Siapa saja yang cipta tulisan
sudah ada idea pengiraan

51
00:04:22,011 --> 00:04:25,056
dan idea kita boleh mengira satu lagi

52
00:04:25,139 --> 00:04:27,475
pasti bermula seawal itu.

53
00:04:29,686 --> 00:04:32,981
Kita ada pelbagai visi berbeza
tentang perkara infiniti

54
00:04:33,064 --> 00:04:34,691
dan biasanya ia menakutkan.

55
00:04:35,275 --> 00:04:37,694
Ada bayangan lubang tak berpenghujung.

56
00:04:38,820 --> 00:04:41,322
Ada idea bahawa masa tak pernah berakhir.

57
00:04:43,908 --> 00:04:48,663
Jika awak percayakan neraka
dan percaya tentang penyeksaan selamanya,

58
00:04:48,746 --> 00:04:51,249
mimpi ngeri yang awak tak dapat bangun.

59
00:04:54,585 --> 00:04:58,172
Saya faham ramai orang rasa
fikirkan infiniti itu menakutkan,

60
00:04:58,256 --> 00:05:01,301
memualkan, atau sangat mengecewakan.

61
00:05:03,386 --> 00:05:07,265
Tapi bagi sebahagian daripada kami,
ia sangat menyeronokkan.

62
00:05:08,975 --> 00:05:10,643
Kita sangat kecil…

63
00:05:10,727 --> 00:05:12,603
10,0003, 10,0004…

64
00:05:12,687 --> 00:05:15,148
…tapi kita boleh sentuh sesuatu sangat…

65
00:05:15,231 --> 00:05:16,482
Sepuluh juta satu…

66
00:05:17,358 --> 00:05:19,319
…teramat besar.

67
00:05:19,402 --> 00:05:20,737
Sepuluh juta empat.

68
00:05:21,404 --> 00:05:27,285
Perasaan, "Saya lebih besar
kerana saya tahu betapa kecilnya saya."

69
00:05:29,954 --> 00:05:31,956
Saya mengejar perasaan itu

70
00:05:33,624 --> 00:05:35,501
Seluruh hidup saya.

71
00:05:41,007 --> 00:05:44,802
Tapi adakah infiniti wujud
di luar minda kita?

72
00:05:46,262 --> 00:05:48,264
Adakah infiniti wujud?

73
00:05:52,852 --> 00:05:54,562
Dalam matematik, saya rasa…

74
00:05:55,104 --> 00:05:57,815
- Boleh kita tunggu kereta api berlalu?
- Ya.

75
00:06:07,533 --> 00:06:08,533
Okey.

76
00:06:09,702 --> 00:06:12,914
- Maaf.
- Ya. Bagus untuk fikir dengan tenang.

77
00:06:13,790 --> 00:06:17,335
Okey, saya fikir saya nak beri ulasan

78
00:06:17,418 --> 00:06:20,171
tentang apa makna untuk wujud
secara matematik.

79
00:06:20,755 --> 00:06:26,928
Dalam matematik, kita ada
hubungan menarik dengan benda,

80
00:06:27,011 --> 00:06:28,846
benda-benda yang wujud, betul?

81
00:06:29,931 --> 00:06:31,974
Jika awak boleh fikir sesuatu,

82
00:06:32,058 --> 00:06:36,396
jika awak boleh cipta peraturan
untuk kendalikannya, ia wujud.

83
00:06:38,564 --> 00:06:41,067
Bagaimana infiniti bersesuaian dengan itu?

84
00:06:42,944 --> 00:06:46,406
Infiniti sangat bertentangan
dengan jangkaan,

85
00:06:46,489 --> 00:06:48,950
dan membawa kepada paradoks mengejutkan,

86
00:06:49,033 --> 00:06:51,661
percanggahan, kancah intelek yang rumit.

87
00:06:51,744 --> 00:06:54,038
Kebanyakannya dirumuskan dalam kisah

88
00:06:54,122 --> 00:06:56,499
yang dinamakan Hotel Infiniti.

89
00:06:57,083 --> 00:07:00,128
HOTEL INFINITI

90
00:07:00,211 --> 00:07:02,922
Bayangkan hotel
dengan bilik tak berpenghujung.

91
00:07:05,133 --> 00:07:06,801
Ia hotel yang terkenal.

92
00:07:07,927 --> 00:07:11,013
Malah, ia sentiasa ditempah.
Tiap bilik berpenghuni.

93
00:07:11,597 --> 00:07:14,475
Namun, sentiasa ada bilik
di Hotel Infiniti.

94
00:07:14,642 --> 00:07:17,186
ADA BILIK KOSONG

95
00:07:17,270 --> 00:07:19,856
Pada satu malam, seorang tetamu baru tiba.

96
00:07:19,939 --> 00:07:21,649
Dia tekan loceng.

97
00:07:22,150 --> 00:07:23,359
"Saya nak bilik."

98
00:07:24,360 --> 00:07:25,403
Pengurus cakap,

99
00:07:25,486 --> 00:07:28,865
"Baiklah. Kami boleh muatkan anda
di Hotel Infiniti.

100
00:07:28,948 --> 00:07:30,741
Tunggu sekejap."

101
00:07:31,367 --> 00:07:34,078
Pengurus buat pengumuman
guna pembesar suara…

102
00:07:34,620 --> 00:07:37,248
Sila kemas barang anda.

103
00:07:37,331 --> 00:07:40,918
Bersedia untuk pindah
ke bilik seterusnya sepanjang koridor.

104
00:07:41,002 --> 00:07:43,463
Penghuni bilik satu pindah ke bilik dua.

105
00:07:43,546 --> 00:07:46,466
Penghuni bilik dua pindah ke bilik tiga.

106
00:07:46,549 --> 00:07:50,511
Anda mungkin fikir akan ada masalah
kerana semua bilik berpenghuni.

107
00:07:50,595 --> 00:07:53,681
Namun, ini Hotel Infiniti,
ini boleh berlaku.

108
00:07:53,764 --> 00:07:55,308
Nombornya takkan berakhir.

109
00:07:55,391 --> 00:07:59,770
Satu pindah ke dua, dua pindah ke tiga,
sejuta pindah ke sejuta satu.

110
00:07:59,854 --> 00:08:02,940
Jadi, semua orang pindah
ke bilik berikutnya,

111
00:08:03,024 --> 00:08:07,403
bermakna bilik satu telah kosong
dan tetamu baru boleh menghuninya.

112
00:08:08,029 --> 00:08:12,116
Boleh biar semua kekal di bilik sama
dan tetamu pergi ke bilik hujung.

113
00:08:12,200 --> 00:08:16,329
Ya. Kita akan fikir
biar tetamu ambil bilik terakhir.

114
00:08:16,871 --> 00:08:19,665
Kenapa kita suruh semua pindah
demi seorang?

115
00:08:19,749 --> 00:08:21,501
Kerana tiada bilik terakhir.

116
00:08:21,584 --> 00:08:23,085
HOTEL INFINITI

117
00:08:23,169 --> 00:08:24,879
Infiniti bukan begitu.

118
00:08:25,379 --> 00:08:28,758
Awak perlu mula dari awal
bukan dari akhir. Tiada akhir.

119
00:08:30,259 --> 00:08:33,513
Cabaran besar untuk pengurus
ialah pada malam berikutnya

120
00:08:33,596 --> 00:08:36,557
yang mana bukan hanya
seorang tetamu muncul,

121
00:08:37,475 --> 00:08:42,271
tiba-tiba satu bas penuh
tetamu yang perengus dan kepanasan

122
00:08:42,355 --> 00:08:47,860
menekan loceng pada masa yang sama
dan cakap, "Kami mahu bilik."

123
00:08:47,944 --> 00:08:49,695
Ada ramai tetamu baru.

124
00:08:49,779 --> 00:08:52,490
Mereka mahu bermalam di hotel ini.

125
00:08:53,533 --> 00:08:54,617
Bagaimana caranya?

126
00:08:54,700 --> 00:08:57,620
Boleh awak cari bilik
untuk tetamu baru yang ramai

127
00:08:57,703 --> 00:09:00,248
sedangkan banyak bilik telah berpenghuni?

128
00:09:04,710 --> 00:09:07,421
Namun pengurus telah menjangkakan
masalah ini,

129
00:09:07,505 --> 00:09:09,715
jadi dia umum melalui pembesar suara…

130
00:09:09,799 --> 00:09:12,635
Semua bersedia dalam beberapa minit

131
00:09:12,718 --> 00:09:15,930
untuk pindah ke bilik
sekali ganda bilik anda sekarang.

132
00:09:16,764 --> 00:09:19,392
Penghuni bilik satu, pindah ke bilik dua.

133
00:09:19,475 --> 00:09:23,563
Penghuni bilik dua
akan pindah ke bilik empat.

134
00:09:23,646 --> 00:09:26,148
Penghuni bilik tiga, pindah ke bilik enam.

135
00:09:27,358 --> 00:09:30,111
Hal ini menyulitkan
penghuni bilik satu juta.

136
00:09:30,194 --> 00:09:33,781
Mereka perlu pindah ke bilik dua juta,
yang sangat jauh.

137
00:09:35,700 --> 00:09:38,828
Jadi mereka semua pindah
ke bilik baru mereka.

138
00:09:38,911 --> 00:09:42,498
Anda akan perasan
semua bilik angka ganjil telah kosong.

139
00:09:42,582 --> 00:09:45,668
Jadi, semua tetamu baru boleh mula masuk.

140
00:09:47,420 --> 00:09:50,006
Ada satu lagi kelaziman di Hotel Infiniti,

141
00:09:50,089 --> 00:09:53,175
yang mana pengurus ini sangat berhemat

142
00:09:53,259 --> 00:09:56,721
dan sentiasa periksa bilik
yang banyak tak terhingga ini.

143
00:09:58,347 --> 00:10:00,266
Mujurlah pengurus sangat pantas,

144
00:10:00,349 --> 00:10:03,144
jadi dia boleh siapkan kerja
dalam masa seminit.

145
00:10:05,062 --> 00:10:08,357
Dia guna separuh minit
pastikan semua okey di bilik satu,

146
00:10:08,858 --> 00:10:14,071
dan suku minit,
iaitu 15 saat, di bilik dua,

147
00:10:14,155 --> 00:10:18,743
dan separuh daripada itu,
iaitu 7.5 saat, untuk bilik tiga,

148
00:10:18,826 --> 00:10:22,455
dan seterusnya di sepanjang koridor
di Hotel Infiniti.

149
00:10:23,164 --> 00:10:27,293
Separuh, tambah suku,
tambah satu perlapan, tambah satu per 16,

150
00:10:27,376 --> 00:10:28,794
dan jika dijumlahkannya…

151
00:10:30,129 --> 00:10:33,299
Tapi jika anda fikirkannya,
anda kira hingga infiniti,

152
00:10:33,883 --> 00:10:35,509
jawapannya akan jadi satu.

153
00:10:38,721 --> 00:10:44,685
Dia akan selesai periksa bilik
tak terkira ini dalam masa seminit.

154
00:10:45,436 --> 00:10:49,273
- Bagaimana dia balik dari infiniti?
- Dia… Itu soalan yang bagus.

155
00:10:51,484 --> 00:10:53,694
Ya, mari kita lihat.

156
00:10:55,237 --> 00:10:58,741
Itu persoalan yang menarik.
Ya. Di mana dia di akhirnya?

157
00:11:00,743 --> 00:11:01,743
Jangan tanya.

158
00:11:02,828 --> 00:11:05,122
Saya dah lama fikir tentang infiniti,

159
00:11:05,206 --> 00:11:07,833
saya pun tak nampak jalan keluar untuknya.

160
00:11:10,878 --> 00:11:13,673
Dia di hujung koridor yang sangat panjang

161
00:11:13,756 --> 00:11:16,592
dan saya tak rasa
dia boleh kembali dari sana.

162
00:11:17,927 --> 00:11:19,679
HOTEL INFINITI

163
00:11:19,762 --> 00:11:21,764
Saya dah kata ia hotel yang pelik.

164
00:11:24,058 --> 00:11:27,186
Saya rasa moral
daripada kisah ibarat yang gila ini

165
00:11:27,269 --> 00:11:30,773
ialah infiniti tidak bertindak
seperti apa kita biasa.

166
00:11:32,525 --> 00:11:36,112
Kita biasa fikir tentang koleksi
jumlah benda yang terhad.

167
00:11:36,195 --> 00:11:38,531
Ikan, ikan, ikan. Tiga ekor ikan.

168
00:11:38,614 --> 00:11:41,617
Kita biasa dengan nombor kecil,
atau nombor besar.

169
00:11:41,701 --> 00:11:43,953
Kita dengar tentang bertrilion dolar

170
00:11:44,036 --> 00:11:47,248
perlu digunakan
dalam belanjawan Amerika Syarikat.

171
00:11:48,499 --> 00:11:52,128
Tapi itu tak sama seperti infiniti.

172
00:11:52,211 --> 00:11:55,881
Nombor terbatas, walau berapa besar,
ia tak setanding infiniti.

173
00:11:56,841 --> 00:11:58,968
LEBIH BANYAK BILIK

174
00:11:59,051 --> 00:12:02,388
Kita tiada intuisi
tentang bagaimana infiniti berfungsi.

175
00:12:03,180 --> 00:12:05,599
BAB 2

176
00:12:05,683 --> 00:12:09,437
INFINITI TAMBAH INFINITI IALAH INFINITI

177
00:12:09,520 --> 00:12:13,941
Kanak-kanak kecil juga
boleh ada naluri tentang infiniti.

178
00:12:14,024 --> 00:12:17,737
Ia kemungkinan paling besar.
Lebih besar daripada jangkaan awak.

179
00:12:21,157 --> 00:12:22,867
Apa jadi jika tambah satu?

180
00:12:24,702 --> 00:12:26,704
Jika infiniti ialah yang terbesar,

181
00:12:26,787 --> 00:12:30,750
apabila awak tambah satu,
ia sepatutnya masih infiniti. Mungkin?

182
00:12:31,876 --> 00:12:35,504
Apa berlaku jika saya tolak infiniti
di kedua-dua belah?

183
00:12:35,588 --> 00:12:38,299
Jawapannya, satu sama dengan kosong.

184
00:12:38,382 --> 00:12:41,635
Kemudian awak akan berdepan
sejenis masalah,

185
00:12:41,719 --> 00:12:43,220
dan itu hanya permulaan.

186
00:12:43,304 --> 00:12:46,682
Rupanya awak boleh catat perkara
yang tiada jawapannya.

187
00:12:46,766 --> 00:12:49,018
Itu tiada dalam aritmetik terbatas.

188
00:12:49,101 --> 00:12:52,104
Saya kata satu tambah dua,
jawapannya tiga. Selesai.

189
00:12:52,855 --> 00:12:55,566
Tapi, satu tolak satu,
tambah satu, tolak satu…

190
00:12:56,901 --> 00:13:00,988
Satu tolak satu, tambah satu, tolak satu,
tambah satu, tolak satu…

191
00:13:01,071 --> 00:13:02,490
Terus mengira selamanya.

192
00:13:05,284 --> 00:13:08,370
Tiada jawapan untuknya.
Bukan kosong dan bukan satu.

193
00:13:08,454 --> 00:13:10,998
Bukan dua-dua. Kedua-duanya.
Apa jawapannya?

194
00:13:11,081 --> 00:13:14,335
Boleh cuba tambah infiniti
dengan infiniti. Darabkannya.

195
00:13:14,418 --> 00:13:15,961
Awak dapat paradoks aneh.

196
00:13:16,045 --> 00:13:18,172
Apakah infiniti tambah infiniti?

197
00:13:18,255 --> 00:13:21,091
Jawapannya pasti infiniti
kerana ia paling besar.

198
00:13:21,175 --> 00:13:25,679
Kemudian awak tolak kedua-dua infiniti
dan dapat infiniti sama dengan kosong.

199
00:13:25,763 --> 00:13:28,057
Lagilah teruk. Ini memang sukar.

200
00:13:30,643 --> 00:13:33,979
Tapi ia menakjubkan,
kerana apa yang berlaku?

201
00:13:38,567 --> 00:13:40,110
Adakah Infiniti itu indah?

202
00:13:40,194 --> 00:13:41,737
Tentulah ia indah.

203
00:13:41,821 --> 00:13:43,322
Ya, ia…

204
00:13:43,405 --> 00:13:46,659
Macam saya kata, ia indah kerana ia…

205
00:13:49,119 --> 00:13:50,119
Mungkin…

206
00:13:51,580 --> 00:13:53,833
kita boleh fikir guna bulatan.

207
00:13:53,916 --> 00:13:55,334
Nak cakap soal bulatan?

208
00:13:55,417 --> 00:13:57,837
BAB 3.141592653589793238462643383279

209
00:13:57,920 --> 00:14:01,507
INFINITI IALAH BULATAN

210
00:14:02,383 --> 00:14:04,009
Ada satu bentuk yang cantik

211
00:14:04,093 --> 00:14:07,680
yang orang selalu fikir
sebagai bentuk sempurna, bulatan.

212
00:14:09,765 --> 00:14:12,351
Bulat sempurna, tak berpenghujung.

213
00:14:13,727 --> 00:14:15,271
Bulatan ada di mana-mana.

214
00:14:16,063 --> 00:14:18,774
Saya lihat mata awak,
saya nampak bulatan iris.

215
00:14:18,858 --> 00:14:20,651
Saya nampak bulatan anak mata.

216
00:14:21,610 --> 00:14:23,946
Saya nampak bulatan matahari dan bulan.

217
00:14:24,446 --> 00:14:26,949
Cincin perkahwinan saya berbentuk bulatan.

218
00:14:27,867 --> 00:14:28,993
Saya suka bulatan.

219
00:14:29,618 --> 00:14:32,162
Tapi jika awak fikir apa itu bulatan,

220
00:14:32,246 --> 00:14:36,250
contohnya, berapa sisi yang ia ada?
Berapa sudut yang ia ada?

221
00:14:36,333 --> 00:14:39,420
Itu membuatkan kita bersemuka

222
00:14:39,503 --> 00:14:41,213
dengan infiniti

223
00:14:41,297 --> 00:14:44,717
kerana tak boleh fikir
tentang bulatan dengan garis lurus.

224
00:14:45,676 --> 00:14:48,470
Jika fikirkan bentuk bersudut,
macam segi tiga,

225
00:14:49,179 --> 00:14:53,726
jika kita cuba guna sebagai roda,
ia sukar untuk bergerak di jalan.

226
00:14:55,311 --> 00:14:59,690
Jika kita ada sepuluh sisi,
tidaklah begitu teruk sebagai roda.

227
00:15:00,441 --> 00:15:03,027
Jika awak teruskan,
awak akan fikir, "Nanti,

228
00:15:03,110 --> 00:15:06,113
jika kita ada sisi infiniti,

229
00:15:06,196 --> 00:15:09,116
kita akan dapat bentuk seperti bulatan

230
00:15:09,199 --> 00:15:13,579
dan kita akan ada sudut tak terhingga
yang seperti tiada sisi."

231
00:15:13,662 --> 00:15:17,958
Jadi, infiniti telah menjadi
seperti kosong.

232
00:15:24,006 --> 00:15:26,634
Salah satu aspek menakjubkan
tentang infiniti

233
00:15:26,717 --> 00:15:30,721
ialah jika anda menimbangnya,
ia masih infiniti.

234
00:15:30,804 --> 00:15:33,557
Jika anda ambil nombor terbatas
dan timbangnya,

235
00:15:33,641 --> 00:15:36,268
iaitu menggandakannya,
ia jadi lebih besar.

236
00:15:36,352 --> 00:15:38,812
Tapi infiniti tidak begitu,

237
00:15:38,896 --> 00:15:42,149
dan itu sangat pelik untuk kami fahami.

238
00:15:44,109 --> 00:15:45,861
Mari kita cuba gambarkannya.

239
00:15:46,445 --> 00:15:51,033
Apabila berkenaan bulatan
sebagai satu set titik-titik…

240
00:15:51,116 --> 00:15:53,994
Itulah dia. Ia koleksi titik
yang tidak terkira.

241
00:15:54,495 --> 00:15:56,705
Saya mahu cuba yakinkan anda

242
00:15:56,789 --> 00:16:00,042
bahawa satu bulatan kecil,
seperti bulatan radius satu,

243
00:16:01,460 --> 00:16:04,380
ada jumlah titik yang sama
dengan bulatan besar,

244
00:16:04,463 --> 00:16:06,298
satu bulatan radius bilion.

245
00:16:06,382 --> 00:16:07,508
Ya? Okey.

246
00:16:07,591 --> 00:16:09,093
Demi membuat begitu,

247
00:16:09,176 --> 00:16:12,429
anda perlu setuju apa maknanya
mempunyai saiz yang sama.

248
00:16:12,513 --> 00:16:16,392
Setiap kali anda buat taruhan berisiko
dengan kawan, anda mahu…

249
00:16:16,475 --> 00:16:17,726
Ini nasihat bagus.

250
00:16:17,810 --> 00:16:21,063
Anda mahu pilih
apa yang ada potensi untuk menang.

251
00:16:23,482 --> 00:16:27,444
Saya cadangkan dua set
yang ada saiz yang sama,

252
00:16:27,528 --> 00:16:31,240
jika elemennya boleh diletak
dalam kesepadanan satu dengan satu.

253
00:16:32,533 --> 00:16:37,037
Kini saya cuma perlu beri peraturan
yang jadikan titik pada bulatan kecil

254
00:16:37,121 --> 00:16:39,498
sepadan dengan titik pada bulatan besar.

255
00:16:39,581 --> 00:16:42,042
Titik pada bulatan tak boleh dikira,

256
00:16:42,126 --> 00:16:45,713
tapi ia boleh disepadankan
dengan titik pada bulatan besar.

257
00:16:45,796 --> 00:16:47,214
Saya ambil bulatan kecil

258
00:16:47,715 --> 00:16:50,509
dan saya letak di tengah
pada sesuatu titik,

259
00:16:50,592 --> 00:16:53,554
dan saya ambil bulatan besar
letak pada titik sama.

260
00:16:54,054 --> 00:16:58,809
Dari titik pusat,
saya akan lukis garisan jejari.

261
00:16:58,892 --> 00:17:01,437
Saya lukis bahagian garisan ini

262
00:17:01,520 --> 00:17:04,106
dari tengah ke bulatan luar.

263
00:17:04,732 --> 00:17:08,652
Setiap garisan menyentuh bulatan luar
pada satu titik

264
00:17:08,736 --> 00:17:12,072
dan bulatan dalam pada satu titik.
Itulah kesepadanannya.

265
00:17:12,156 --> 00:17:16,452
Saya akan kata titik pada jejari tertentu
dalam bulatan kecil

266
00:17:16,535 --> 00:17:20,164
secocok dengan titik kesepadanan
pada bulatan besar.

267
00:17:20,706 --> 00:17:23,333
Dengan gerakkan jejari
ke sekeliling bulatan,

268
00:17:23,417 --> 00:17:26,879
saya telah menyentuh setiap titik
pada setiap bulatan.

269
00:17:26,962 --> 00:17:28,380
Jadi, ia selesai.

270
00:17:29,673 --> 00:17:32,176
Ada kesepadanan sempurna satu dengan satu.

271
00:17:32,259 --> 00:17:36,263
Kini kita perlu akui bahawa
dua set infiniti ada saiz yang sama.

272
00:17:38,807 --> 00:17:43,604
Ahli matematik tak duduk
dan mengira hingga infiniti.

273
00:17:43,687 --> 00:17:46,440
Kami sapadankan sesuatu
secara berpasangan.

274
00:17:46,523 --> 00:17:48,942
Jika anda boleh buat sesuatu berpasangan,

275
00:17:49,026 --> 00:17:51,070
awak akan dapati, "Jadi, ia sama."

276
00:17:51,153 --> 00:17:55,157
Contohnya, kita boleh sepadankan
semua nombor, seluruh nombor,

277
00:17:55,240 --> 00:17:59,244
dengan nombor genap dengan gandakan
setiap satu nombornya dengan dua.

278
00:17:59,328 --> 00:18:02,539
Awak sedar, "Nombor genap
hanya separuh daripadanya."

279
00:18:02,623 --> 00:18:07,753
Awak fikir, "Nanti, saya boleh padankannya
kerana jika saya pasangkan satu dengan dua

280
00:18:07,836 --> 00:18:09,379
dan dua dengan empat,

281
00:18:09,463 --> 00:18:10,756
tiga dengan enam,

282
00:18:10,839 --> 00:18:12,800
ia akan sepadan dengan tepat."

283
00:18:12,883 --> 00:18:17,262
Awak dapati, "Ia nombor yang sama
walaupun separuh daripadanya."

284
00:18:17,346 --> 00:18:20,933
Itulah yang menakjubkan tentang infiniti.

285
00:18:21,892 --> 00:18:26,855
Sebaik awak tahu cara sepadankan sesuatu
untuk lihat betapa besarnya set infiniti,

286
00:18:26,939 --> 00:18:30,609
awak dapati ada sesuatu
yang tak boleh disepadankan

287
00:18:30,692 --> 00:18:34,238
dan ini bermakna ada kemungkinan
infiniti yang lebih besar.

288
00:18:38,909 --> 00:18:40,536
Bagaimana ada lebih besar?

289
00:18:40,619 --> 00:18:43,997
Infiniti yang kita boleh bayang
sudah cukup besar, bukan?

290
00:18:44,081 --> 00:18:45,624
Tidak.

291
00:18:47,042 --> 00:18:48,877
Ada sesuatu lebih daripada itu.

292
00:18:50,379 --> 00:18:52,673
- Lihat jika awak boleh faham.
- Okey.

293
00:18:52,756 --> 00:18:55,134
Kita tahu infiniti paling kecil

294
00:18:55,217 --> 00:18:58,011
ialah nombor satu, dua, tiga
dan seterusnya.

295
00:18:58,595 --> 00:19:01,390
Jika saya ambil nombor kosong dan satu,

296
00:19:01,473 --> 00:19:04,268
dan tanya ada berapa nombor
di antara keduanya.

297
00:19:04,351 --> 00:19:06,478
Awak boleh bahagikannya tanpa henti.

298
00:19:06,562 --> 00:19:08,689
Tak kira berapa kali awak bahagi,

299
00:19:09,273 --> 00:19:10,774
sentiasa ada nombor

300
00:19:10,858 --> 00:19:14,820
yang boleh ditambah satu lagi kosong
di belakang titik perpuluhan.

301
00:19:15,863 --> 00:19:18,657
Saya boleh buat pemetaan satu ke satu,

302
00:19:18,740 --> 00:19:22,161
seperti kamus kecil
antara nombor itu dan seluruh nombor.

303
00:19:22,244 --> 00:19:24,037
Satu, dua, tiga, empat, lima.

304
00:19:26,915 --> 00:19:31,378
Kita akan kata dua set infiniti itu
adalah saiz yang sama.

305
00:19:34,464 --> 00:19:36,425
Tapi ada juga nombor-nombor lain.

306
00:19:36,508 --> 00:19:41,138
Nombor seperti punca kuasa dua, pai dan E.

307
00:19:41,221 --> 00:19:44,224
Itu hanya beberapa nombor
yang kita tahu dan guna.

308
00:19:44,933 --> 00:19:47,519
Nombor-nombor ini bukan pecahan biasa.

309
00:19:47,603 --> 00:19:53,775
Jika kita cuba tulis sebagai perpuluhan,
ia akan berterusan tanpa ada pengulangan.

310
00:19:55,485 --> 00:19:57,779
Bagaimana kita boleh kelaskannya?

311
00:19:58,405 --> 00:20:02,826
Ahli matematik ambil masa beratus tahun
untuk fikirkan cara buat secara rapi

312
00:20:02,910 --> 00:20:06,330
dan apabila mereka tahu caranya,
mereka sedar ia amat rumit

313
00:20:06,413 --> 00:20:10,125
hingga mustahil untuk menyenaraikannya.

314
00:20:10,209 --> 00:20:16,173
Tak kira bagaimana kami cuba senaraikan,
kami pasti akan tertinggal beberapa.

315
00:20:16,673 --> 00:20:19,301
Kita tak boleh buat
kesepadanan satu ke satu

316
00:20:19,384 --> 00:20:22,221
antara nombor-nombor itu
dan nombor kiraan.

317
00:20:26,683 --> 00:20:28,685
Kini kita ada dua infiniti,

318
00:20:28,769 --> 00:20:30,604
adakah kita berhenti di situ?

319
00:20:31,980 --> 00:20:34,358
Ada yang lebih besar dan lebih besar.

320
00:20:34,441 --> 00:20:37,653
Ini jejak yang sentiasa berterusan.

321
00:20:42,199 --> 00:20:46,370
Hierarki tak terhingga untuk infiniti.

322
00:20:48,956 --> 00:20:53,835
Perkara seperti ini yang harapnya
dapat menarik orang jadi ahli matematik.

323
00:20:53,919 --> 00:20:57,172
Serta pastinya buat orang lain
berlari ke arah lain.

324
00:21:00,092 --> 00:21:02,803
Isteri saya rasa loya
dengar tentang infiniti.

325
00:21:04,596 --> 00:21:06,848
Anak-anak saya juga tak mahu dengar.

326
00:21:09,184 --> 00:21:11,436
Ada orang suka menjenguk tepi tebing.

327
00:21:11,520 --> 00:21:16,149
Sekarang ada jambatan kaca
yang anda boleh seberangi di Grand Canyon.

328
00:21:16,233 --> 00:21:18,485
Tak mungkin saya akan buat.

329
00:21:18,568 --> 00:21:22,823
Tapi apabila berkaitan tebing matematik,
saya sukakannya.

330
00:21:24,241 --> 00:21:27,494
Saya rasa ini berbalik kepada
konsep tentang takjub.

331
00:21:30,038 --> 00:21:32,416
Apabila awak berada di air terjun…

332
00:21:37,212 --> 00:21:40,590
awak rasa ia jauh lebih besar
daripada diri awak.

333
00:21:40,674 --> 00:21:44,761
Kemudian awak mendaki puncak gunung
dan lihat lembah berikutnya,

334
00:21:44,845 --> 00:21:47,306
nampak air terjun lain yang lebih besar,

335
00:21:47,389 --> 00:21:49,599
tapi dari jauh ia nampak kecil.

336
00:21:55,397 --> 00:21:58,984
Infiniti umpama raksasa
yang perlu dijinakkan.

337
00:22:03,947 --> 00:22:07,534
"INFINITI"

338
00:22:31,641 --> 00:22:35,187
Itu infiniti! Ia menyerang bandar!

339
00:22:36,063 --> 00:22:39,566
Ahli matematik perlu fikirkan cara
untuk uruskan infiniti.

340
00:22:39,649 --> 00:22:42,652
Ambil sesuatu yang pelik
dan tidak intuitif

341
00:22:42,736 --> 00:22:47,282
dan jinakkan ia sehingga awak boleh
mengelilinginya dan kaji dari setiap sisi.

342
00:23:01,254 --> 00:23:06,259
Cara yang mereka fikirkan
membawa kepada bidang kalkulus rapi.

343
00:23:06,343 --> 00:23:08,428
Ada satu idea asas kalkulus,

344
00:23:08,512 --> 00:23:11,515
dan ia satu idea
yang saya panggil prinsip infiniti.

345
00:23:11,765 --> 00:23:14,434
PRINSIP INFINITI

346
00:23:14,518 --> 00:23:20,732
Awak boleh memahami
sebarang pergerakan atau fenomena rumit

347
00:23:20,816 --> 00:23:24,069
atau apa saja yang berubah,
atau apa jua bentuk lengkung

348
00:23:24,569 --> 00:23:28,573
dengan memikirkan ia dibuat
menggunakan jumlah tak terhingga

349
00:23:28,657 --> 00:23:33,370
bentuk atau pergerakan ringkas
yang amat kecil.

350
00:23:35,455 --> 00:23:37,791
Ini antara idea terhebat dalam sejarah.

351
00:23:40,585 --> 00:23:43,880
Semua yang berkaitan dengan pergerakan

352
00:23:43,964 --> 00:23:47,259
dan semua yang berkaitan
sesuatu yang sentiasa berubah

353
00:23:47,342 --> 00:23:50,137
hanya boleh dikaji teliti
menggunakan kalkulus.

354
00:23:53,390 --> 00:23:57,727
Mungkin ia cuba berkomunikasi dengan kita!

355
00:23:58,520 --> 00:24:02,441
Kita boleh guna kalkulus
untuk mengkaji ngaumannya!

356
00:24:02,524 --> 00:24:05,986
Prinsip infiniti ialah awak boleh
memahami perkara rumit

357
00:24:06,069 --> 00:24:09,990
dengan memecahkannya menjadi
perkara ringkas yang tak terhingga.

358
00:24:13,076 --> 00:24:15,495
Selesaikan masalah untuk perkara ringkas…

359
00:24:15,579 --> 00:24:16,955
LIMA TERMA

360
00:24:17,038 --> 00:24:20,876
…dan campur semaua keputusan
untuk dapatkan keseluruhan yang asal.

361
00:24:31,011 --> 00:24:33,555
TERMA INFINITI

362
00:24:33,638 --> 00:24:36,850
Satu gambar terkod daripada ngauman!

363
00:24:36,933 --> 00:24:39,603
Berhenti lawan infiniti!

364
00:24:39,686 --> 00:24:42,105
Ia selamat. Lihat!

365
00:24:45,692 --> 00:24:49,988
Pemahaman tentang elektrik
dapat tercapai dengan kalkulus.

366
00:24:54,868 --> 00:24:58,205
Elektrik telah menghidupkan
seluruh dunia moden.

367
00:25:00,165 --> 00:25:02,042
Moshi moshi!

368
00:25:05,378 --> 00:25:07,130
Adakah infiniti wujud?

369
00:25:07,214 --> 00:25:10,258
Dalam satu sudut matematik,

370
00:25:10,342 --> 00:25:14,346
tiada kesangsian tentangnya
kerana kita ada simbol untuknya,

371
00:25:14,429 --> 00:25:16,348
tahu memanipulasikan simbol itu,

372
00:25:16,431 --> 00:25:19,643
kita boleh bersetuju
dengan kesimpulan yang kita dapat.

373
00:25:20,268 --> 00:25:23,855
Dengan cara itu,
kita boleh selesaikan soalan praktikal.

374
00:25:24,523 --> 00:25:28,401
Betul? Dari sudut matematik sejati,

375
00:25:28,485 --> 00:25:30,904
itu bukti kewujudannya.

376
00:25:35,158 --> 00:25:38,119
Adakah infiniti wujud di luar sana?

377
00:25:41,623 --> 00:25:43,166
Itu tak masuk gaji saya.

378
00:25:47,587 --> 00:25:50,048
Jika maksud awak wujud secara fizikal,

379
00:25:51,383 --> 00:25:52,217
siapa tahu?

380
00:25:52,300 --> 00:25:54,761
Soalan itu perlu dijawab ahli fizik.

381
00:25:56,638 --> 00:26:00,350
Mereka perlu jalankan tugas mereka

382
00:26:00,433 --> 00:26:05,480
dan fikir sama ada masa dan ruang
ialah ketakterhinggaan atau tidak.

383
00:26:05,564 --> 00:26:06,565
Itu soalannya.

384
00:26:06,648 --> 00:26:08,275
BAB 4

385
00:26:08,358 --> 00:26:11,611
INFINITI ADA DI SESUATU TEMPAT

386
00:26:12,195 --> 00:26:16,324
Itu soalan yang bagus.
Di mana untuk cari infiniti sebenar?

387
00:26:17,909 --> 00:26:20,120
Kami bergelut dengan soalan

388
00:26:20,203 --> 00:26:25,709
sama ada infiniti ketakterhinggaan wujud

389
00:26:25,792 --> 00:26:30,463
atau sesuatu yang direka manusia
sejak sekian lama.

390
00:26:31,339 --> 00:26:33,842
Mungkin kita boleh mendekati infiniti.

391
00:26:33,925 --> 00:26:36,428
Sebegai ahli fizik, itu kemahiran saya.

392
00:26:37,512 --> 00:26:41,308
Pasti mengujakan untuk buat sesuatu
dengan dunia fizikal

393
00:26:41,391 --> 00:26:44,227
yang akan beritahu sesuatu itu infiniti?

394
00:26:47,230 --> 00:26:49,316
Saya rasa kita semua pernah alami

395
00:26:49,399 --> 00:26:55,155
keluar pada waktu malam
dengan langit berbintang.

396
00:26:55,238 --> 00:26:57,907
Baring di pantai
pada lewat malam di Trinidad.

397
00:26:57,991 --> 00:27:00,035
Saya mungkin berusia lapan tahun

398
00:27:00,619 --> 00:27:04,122
dan tertanya-tanya
tentang keluasan angkasa lepas…

399
00:27:07,834 --> 00:27:09,252
Adakah tiada penghujung?

400
00:27:13,423 --> 00:27:17,636
Saya persoalkan idea infiniti

401
00:27:18,219 --> 00:27:23,141
apabila saya guna pengukur tertentu,

402
00:27:23,224 --> 00:27:25,727
iaitu bolehlah kita mengukurnya?

403
00:27:29,898 --> 00:27:31,608
Bolehkah kita memasukinya?

404
00:27:33,485 --> 00:27:36,196
Bolehkah kita, dengan sebarang cara,

405
00:27:36,279 --> 00:27:39,991
merangkulnya dan cakap, "Ini dia.

406
00:27:40,659 --> 00:27:42,035
Inilah infiniti."

407
00:27:43,703 --> 00:27:47,248
Menggunakan pengukur itu,
jawapannya tidak.

408
00:27:47,832 --> 00:27:52,253
Tiada cara untuk mengukur infiniti.

409
00:27:52,879 --> 00:27:58,259
Tiada siapa akan beri pai
dengan angka ketakterhinggaannya

410
00:27:58,343 --> 00:28:00,804
sebagai hasil ukuran.

411
00:28:02,889 --> 00:28:06,559
AHLI KOSMOLOGI TEORI

412
00:28:06,643 --> 00:28:09,062
atau kawan saya akan ukur dalam makmal,

413
00:28:09,145 --> 00:28:13,108
adalah anggaran nombor infiniti.

414
00:28:13,191 --> 00:28:15,193
LARI ALAM SEMESTA.EXE

415
00:28:15,777 --> 00:28:19,989
Tapi awak mula terfikir,
mungkin nombor ini tak wujud

416
00:28:20,073 --> 00:28:23,201
dan alam tidak menggunakannya.

417
00:28:24,077 --> 00:28:25,161
Dan…

418
00:28:26,413 --> 00:28:28,456
Saya tak tahu jawapan soalan itu.

419
00:28:28,540 --> 00:28:31,418
Sebab itu awak fikir,
bila alam semesta dicipta,

420
00:28:31,501 --> 00:28:38,299
mungkin kelajuan ketika ia keluar
mengembang ialah nombor tak munasabah

421
00:28:38,383 --> 00:28:43,513
seperti 0.500187923,

422
00:28:43,596 --> 00:28:47,475
dan alam semesta akan mengira
senarai digit infiniti itu

423
00:28:47,559 --> 00:28:49,394
seiring peredaran masa.

424
00:28:50,145 --> 00:28:54,399
Jadi, alam semesta itu sendiri
melakukan pengiraan

425
00:28:54,482 --> 00:28:57,527
dan ia mengira
kemungkinan nombor infiniti.

426
00:28:57,610 --> 00:29:02,073
Lima, enam, tujuh, lapan.

427
00:29:14,669 --> 00:29:18,923
Mungkin ini mengejutkan, tapi pasti
Steven Strogatz fikir perkara pelik.

428
00:29:20,300 --> 00:29:21,509
Ya.

429
00:29:21,593 --> 00:29:23,011
Awak fikirkan jeli.

430
00:29:25,680 --> 00:29:29,893
Ada seketul jeli bergoyang-goyang
di atas meja atau pinggan.

431
00:29:32,937 --> 00:29:34,689
Tak nampak ia gabungan atom.

432
00:29:34,773 --> 00:29:38,067
Awak rasa ia kontinum bahan jeli

433
00:29:38,151 --> 00:29:40,695
yang boleh terangkai dan tiada jurang.

434
00:29:40,779 --> 00:29:42,155
Ia melekat sempurna.

435
00:29:42,238 --> 00:29:45,033
Kebanyakan kita fikir
itulah keadaan benda.

436
00:29:46,951 --> 00:29:48,578
BAB 5

437
00:29:48,661 --> 00:29:51,915
INFINITI IALAH KECIL

438
00:29:51,998 --> 00:29:54,793
Ahli matematik bagus
bercakap tentang kontinum.

439
00:29:56,836 --> 00:30:02,175
Kesinambungan ialah idea
jika saya ambil garis lurus yang pendek,

440
00:30:02,258 --> 00:30:04,093
saya boleh potong jadi dua,

441
00:30:05,178 --> 00:30:08,640
dan potong lagi di tengah
dan lagi dan lagi.

442
00:30:10,475 --> 00:30:13,436
Saya sentiasa ada garis
dan saya takkan berhenti.

443
00:30:13,520 --> 00:30:14,687
Boleh terus potong.

444
00:30:16,981 --> 00:30:19,025
Tapi ia persoalan berbeza

445
00:30:19,108 --> 00:30:21,694
sama ada keadaan berterusan dalam realiti.

446
00:30:24,280 --> 00:30:26,157
Ambil tali dan potong dua,

447
00:30:27,408 --> 00:30:29,869
dan potong lagi dan lagi.

448
00:30:31,412 --> 00:30:32,789
Boleh potong selamanya?

449
00:30:34,499 --> 00:30:38,545
Persoalan inilah yang diperdebat
sejak berzaman-zaman.

450
00:30:41,464 --> 00:30:48,346
Kita telah faham dengan jelas
bahawa tali tak berterusan.

451
00:30:48,429 --> 00:30:51,140
Tiada jirim yang berterusan.

452
00:30:51,975 --> 00:30:57,313
Ia dibuat oleh satu benda kecil
kita panggil molekul, atom, zarah.

453
00:31:04,112 --> 00:31:05,112
Tugas saya,

454
00:31:06,072 --> 00:31:07,240
sebagai ahli fizik,

455
00:31:07,949 --> 00:31:12,996
ialah mengkaji satu lagi kesinambungan,
iaitu kesinambungan…

456
00:31:13,079 --> 00:31:17,667
Ia bukan jirim.
Tali, seketul kayu, atau besi.

457
00:31:17,750 --> 00:31:20,128
Tapi kesinambungan alam semesta.

458
00:31:21,004 --> 00:31:23,506
Anggap ruang di antara tangan saya

459
00:31:23,590 --> 00:31:26,092
dan bayangkan ia perlu dibahagi jadi dua,

460
00:31:26,175 --> 00:31:28,136
dan dibahagikan lagi dan lagi.

461
00:31:29,762 --> 00:31:30,930
Bolehkah selamanya?

462
00:31:34,017 --> 00:31:36,185
Adakah ruang bersambungan?

463
00:31:37,312 --> 00:31:39,814
Bolehkah ia dibahagi dengan tak terhingga?

464
00:31:42,066 --> 00:31:43,735
Saya rasa tak boleh.

465
00:31:44,235 --> 00:31:47,864
Jika kita ambil
apa paling kita tahu tentang dunia,

466
00:31:47,947 --> 00:31:51,492
iaitu Teori Relativiti Am Einstein
dan kuantum mekanik

467
00:31:51,576 --> 00:31:53,202
dan kita gabungkannya

468
00:31:53,745 --> 00:31:57,248
kesannya yang jelas

469
00:31:57,332 --> 00:32:01,878
ialah ada jumlah ruang yang minima.
Sangat kecil. Terlalu kecil.

470
00:32:02,670 --> 00:32:06,257
Sepuluh ke negatif 33 cm,
yang dinamakan panjang Planck.

471
00:32:06,925 --> 00:32:09,093
Sangat kecil

472
00:32:09,177 --> 00:32:15,350
hingga ia meregangkan
imaginasi manusia untuk… memikirkannya.

473
00:32:18,061 --> 00:32:21,522
Jika awak ambil atom individu

474
00:32:22,607 --> 00:32:27,195
dan besarkannya, kembangkannya
sebesar alam semesta yang dapat dilihat…

475
00:32:27,278 --> 00:32:29,447
Itu skala pembesaran yang besar.

476
00:32:29,530 --> 00:32:31,908
Panjang Planck di bawah pembesaran itu

477
00:32:31,991 --> 00:32:35,578
akan membesar menjadi
saiz sederhana sebatang pokok.

478
00:32:36,412 --> 00:32:41,793
Jadi, pokok dalam alam semesta
ialah panjang Planck kepada atom.

479
00:32:41,876 --> 00:32:43,795
Walaupun dalam skala atom,

480
00:32:44,587 --> 00:32:46,631
jarak yang kita perkatakan

481
00:32:46,714 --> 00:32:50,426
yang mana kesinambungan mungkin terlerai,

482
00:32:50,510 --> 00:32:54,180
yang mana benda halus mungkin muncul,
dan ia sangat kecil.

483
00:32:58,601 --> 00:33:01,521
Saya ada

484
00:33:02,397 --> 00:33:07,068
gambaran realiti berpiksel
dalam skala kecil.

485
00:33:07,151 --> 00:33:13,032
Seperti Tuhan tidak mencipta alam semesta
dengan garis berterusan,

486
00:33:13,116 --> 00:33:14,993
tapi dengan piksel kecil.

487
00:33:17,370 --> 00:33:21,290
Ia bermacam-macam benda yang kecil,
tapi bukan kesinambungan.

488
00:33:21,374 --> 00:33:22,500
Ia kehalusan.

489
00:33:23,751 --> 00:33:24,961
Ia terbatas.

490
00:33:25,920 --> 00:33:28,297
Tiada yang kecil tak terhingga.

491
00:33:29,549 --> 00:33:31,342
BAB 6

492
00:33:31,426 --> 00:33:35,304
INFINITI IALAH LUBANG CECACING

493
00:33:35,388 --> 00:33:38,558
Contoh yang saya suka
untuk cari infiniti sebenar

494
00:33:38,641 --> 00:33:41,477
ialah apabila fikir tentang lohong hitam.

495
00:34:04,292 --> 00:34:06,794
Lohong hitam ialah objek besar

496
00:34:06,878 --> 00:34:09,797
yang mana semua jirim menyatu dengan kuat

497
00:34:09,881 --> 00:34:12,925
hingga ada lingkaran
dinamakan ufuk peristiwa,

498
00:34:13,009 --> 00:34:14,677
yang kita tiada maklumatnya.

499
00:34:27,648 --> 00:34:30,735
Tiada apa yang infiniti
tentang ufuk peristiwa.

500
00:34:30,818 --> 00:34:33,821
Ia sebenarnya kosong.
Ruang yang neutral di angkasa.

501
00:34:37,909 --> 00:34:40,828
Awak takkan sedar
apabila melintas ufuk peristiwa.

502
00:34:40,912 --> 00:34:43,539
Tak rasa apa yang pelik pada tubuh awak.

503
00:34:43,623 --> 00:34:47,418
Apa yang bermasalah
ialah di dalam lohong hitam.

504
00:35:01,974 --> 00:35:06,395
Secara amnya, kita tak tahu apa-apa
tentang apa berlaku dalam lohong hitam.

505
00:35:07,355 --> 00:35:09,357
Tapi teori relativiti am Einstein

506
00:35:09,440 --> 00:35:12,401
menyatakan apabila awak
melepasi ufuk peristiwa,

507
00:35:13,528 --> 00:35:15,947
jika awak terus jatuh ke dalam…

508
00:35:18,407 --> 00:35:20,535
awak akan tiba di tahap ketunggalan.

509
00:35:21,786 --> 00:35:25,289
Kawasan di mana lengkungan
ketakterhinggaan masa dan ruang.

510
00:35:26,040 --> 00:35:29,418
Tempat di masa semua jisim
lohong hitam tertumpu.

511
00:35:29,502 --> 00:35:34,006
Ketumpatan infiniti
dan sangat membinasakan.

512
00:35:34,841 --> 00:35:40,138
Apa yang berlaku dianggap
sesuatu yang menakutkan

513
00:35:40,221 --> 00:35:42,557
ialah, dalam masa terbatas,

514
00:35:43,766 --> 00:35:45,977
dalam mikrosaat,

515
00:35:46,060 --> 00:35:50,398
awak tiba di kawasan
lengkungan dan ketumpatan infiniti

516
00:35:50,481 --> 00:35:52,984
dan tiada lagi kewujudan.

517
00:35:58,823 --> 00:36:02,118
Seolah-olah awak bukan sebahagian
dunia semula jadi lagi.

518
00:36:02,201 --> 00:36:03,870
Tidak lagi… Fizik terhenti.

519
00:36:07,665 --> 00:36:09,250
Ia satu pencabulan

520
00:36:09,333 --> 00:36:11,836
seluruh penyambungan program

521
00:36:12,837 --> 00:36:14,463
pemahaman alam semula jadi.

522
00:36:14,547 --> 00:36:19,677
Menunjukkan alam semula jadi tak diketahui
di tempat rahsia dalam lohong hitam ini.

523
00:36:19,760 --> 00:36:21,262
Ia tak rasa menyenangkan.

524
00:36:23,472 --> 00:36:26,976
Apa awak buat apabila ada satu teori
yang sangat berkesan

525
00:36:27,810 --> 00:36:30,062
kecuali untuk infiniti ini?

526
00:36:30,646 --> 00:36:32,565
Awak buang sesuatu yang penting

527
00:36:33,107 --> 00:36:35,484
atau infiniti ini cuba beritahu sesuatu?

528
00:36:36,027 --> 00:36:38,446
Ketunggalan, kawasan lengkungan infiniti,

529
00:36:38,529 --> 00:36:41,449
ketumpatan infiniti ini,
saya rasa ia tak berlaku.

530
00:36:42,491 --> 00:36:46,162
Infiniti jangkaan persamaan ini
ialah satu isyarat.

531
00:36:46,996 --> 00:36:50,583
Ia beri isyarat, "Hei, ada sesuatu
yang baru di bawah sana."

532
00:36:52,710 --> 00:36:56,005
Apabila saya fikirkan infiniti
di tengah lohong hitam,

533
00:36:56,088 --> 00:36:58,633
saya fikir tentangnya seperti lelaki nazak

534
00:36:58,716 --> 00:37:02,428
mengais petanda di pasir,
memberitahu kita…

535
00:37:04,805 --> 00:37:07,141
"Relativiti am tak berfungsi di sini."

536
00:37:17,318 --> 00:37:18,569
Saya berpendapat

537
00:37:19,153 --> 00:37:23,950
ada fizik baharu dalam lohong hitam.

538
00:37:28,412 --> 00:37:31,040
Saya rasa satu perkara
yang berlaku di sana

539
00:37:31,123 --> 00:37:33,709
ialah ada sejenis portal

540
00:37:35,336 --> 00:37:36,379
ke dunia baru.

541
00:37:36,462 --> 00:37:38,547
Mungkin ke alam semesta baru.

542
00:37:41,550 --> 00:37:43,636
Saya sedang usahakan sesuatu

543
00:37:43,719 --> 00:37:47,098
yang menunjukkan boleh berlaku
jika pengiraannya betul.

544
00:37:50,768 --> 00:37:54,855
Boleh ada portal tertentu yang mana
kita boleh melalui lohong hitam.

545
00:37:58,526 --> 00:38:00,486
Kami namakannya lubang cecacing.

546
00:38:12,039 --> 00:38:13,833
Lubang cecacing ialah di mana

547
00:38:14,667 --> 00:38:18,045
pada satu tahap, saya kata, "Ini sfera.

548
00:38:18,129 --> 00:38:22,174
Saya ada sfera di dalamnya
dan ia lebih luas."

549
00:38:23,384 --> 00:38:24,384
Okey?

550
00:38:28,431 --> 00:38:32,351
Di dalamnya pula ada satu lagi sfera
dengan kawasan lebih luas.

551
00:38:38,232 --> 00:38:40,192
Pada satu tahap,

552
00:38:40,276 --> 00:38:45,531
kita dibatasi pemahaman dangkal
tentang ruang dan masa.

553
00:38:45,614 --> 00:38:48,117
Sesuatu di dalam benda lain lebih kecil.

554
00:38:50,619 --> 00:38:54,081
Tapi yang lebih luas itu di dalam sini.

555
00:38:54,165 --> 00:38:57,543
Jika saya masuk ke sana,
saya ada dalam benda lebih besar.

556
00:38:58,044 --> 00:39:01,005
Tapi saya cuma nampak bahagian luarnya.

557
00:39:03,090 --> 00:39:04,342
Awak memahaminya?

558
00:39:05,509 --> 00:39:07,428
Ia jelas dari segi matematik.

559
00:39:07,511 --> 00:39:10,264
Apabila saya lihatnya,
saya tak tahu bagaimana.

560
00:39:25,571 --> 00:39:26,655
Okey.

561
00:39:27,490 --> 00:39:29,909
Saya nak awak fikir tentang benda ini

562
00:39:29,992 --> 00:39:33,245
dan beritahu apa ia buat
awak fikir tentang infiniti.

563
00:39:34,663 --> 00:39:35,664
Begini,

564
00:39:36,832 --> 00:39:37,958
saya boleh kata

565
00:39:39,043 --> 00:39:44,632
jika saya benda halus
hidup atas permukaan bola ini,

566
00:39:45,883 --> 00:39:48,594
saya boleh rumuskan permukaan ini infiniti

567
00:39:48,677 --> 00:39:51,013
kerana ia ambil masa yang tak terkira,

568
00:39:51,097 --> 00:39:53,307
dalam imaginasi infiniti saya

569
00:39:53,391 --> 00:39:56,060
untuk pergi dari sebelah sisi
ke sebelah lagi.

570
00:39:56,560 --> 00:40:00,898
Tapi, ia bukan tak terhingga.
Bagi saya, ia bukan infiniti.

571
00:40:02,817 --> 00:40:05,528
Jadi, awak pegang infiniti di tangan awak?

572
00:40:08,864 --> 00:40:11,242
Secara puitisnya, ya.

573
00:40:12,159 --> 00:40:14,078
Saya sedang memegang infiniti.

574
00:40:14,954 --> 00:40:17,706
Saya lihat seluruh ruang
terpantul pada sfera.

575
00:40:18,416 --> 00:40:19,875
Jika tiada dinding,

576
00:40:19,959 --> 00:40:23,003
saya boleh lihat seluruh alam
pada sfera ini.

577
00:40:23,087 --> 00:40:25,923
Seluruh alam semesta di belakang saya,

578
00:40:26,006 --> 00:40:31,512
kerana ada laluan dari segalanya
ke sfera ini dan ke mata saya.

579
00:40:33,472 --> 00:40:36,392
Satu yang kita tak boleh buat
dalam ruang dan masa

580
00:40:36,475 --> 00:40:38,936
ialah lihat ke alam semesta seperti ini.

581
00:40:39,019 --> 00:40:42,398
Dalam istilah tertentu,
ini salah satu kesilapan kita buat

582
00:40:42,982 --> 00:40:45,151
apabila kita bayangkan alam semesta.

583
00:40:45,234 --> 00:40:50,156
Kita bayangkan berada di atas,

584
00:40:50,239 --> 00:40:53,451
berada di dimensi luar dan lihat ke bawah.

585
00:40:53,534 --> 00:40:56,704
Tapi dah tentu,
itu sebahagian alam semesta.

586
00:40:56,787 --> 00:40:59,790
Jika cahaya sampai,
itu sebahagian alam semesta.

587
00:40:59,874 --> 00:41:01,792
Jadi, tiada sesuatu seperti itu.

588
00:41:01,876 --> 00:41:05,796
Awak tak mungkin boleh keluar
dari alam semesta dan lihat ke bawah.

589
00:41:06,547 --> 00:41:08,632
Awak pegang infiniti. Ia wujud.

590
00:41:10,050 --> 00:41:11,050
Tidak.

591
00:41:12,928 --> 00:41:16,515
Pernah dengar kisah dari Plato,
tentang banduan dalam gua?

592
00:41:16,599 --> 00:41:18,309
Ia satu falsafah lama,

593
00:41:18,392 --> 00:41:20,728
bahawa banduan terperangkap dalam gua,

594
00:41:20,811 --> 00:41:23,314
badan mereka membelakangi pintu gua.

595
00:41:24,023 --> 00:41:25,649
Cahaya masuk ke dalam gua

596
00:41:25,733 --> 00:41:29,778
tapi banduan hanya nampak
bayang-bayang pada dinding gua

597
00:41:29,862 --> 00:41:31,780
tentang apa berlaku di luar.

598
00:41:32,698 --> 00:41:35,451
Bagi saya, ini hanya bayang-bayang.

599
00:41:36,035 --> 00:41:39,497
Ia bukan sfera sebenar.
Ia bukan sfera yang sempurna.

600
00:41:40,080 --> 00:41:44,293
Sfera yang sempurna ada banyak titik
pada permukaan dan di dalamnya.

601
00:41:44,960 --> 00:41:46,795
Ia diperbuat daripada atom.

602
00:41:47,379 --> 00:41:50,090
Ada banyak atom, tapi bukan tak terhingga.

603
00:41:50,674 --> 00:41:52,218
Ia bayang-bayang infiniti.

604
00:41:54,553 --> 00:41:56,263
Saya suka bayang-bayang ini

605
00:41:57,681 --> 00:42:00,184
kerana ia beri saya sekilas infiniti.

606
00:42:00,267 --> 00:42:02,186
BAB 7

607
00:42:02,269 --> 00:42:05,231
INFINITI IALAH BESAR

608
00:42:11,278 --> 00:42:13,531
Seperti hampir tak dapat dibayangkan.

609
00:42:16,700 --> 00:42:19,203
Kita mahkluk terbatas
boleh rasai infiniti.

610
00:42:19,286 --> 00:42:21,413
Tak banyak boleh dibuat dalam hidup.

611
00:42:23,958 --> 00:42:26,627
Namun, mungkinkah kita

612
00:42:26,710 --> 00:42:29,338
boleh melihat sesuatu
yang memang infiniti?

613
00:42:30,881 --> 00:42:32,967
Saya rasa itu tak mustahil.

614
00:42:35,302 --> 00:42:40,641
Contoh yang saya selalu fikirkan
ialah apa akan jadi pada sistem fizikal

615
00:42:40,724 --> 00:42:43,227
jika kita tunggu untuk masa tak terhingga.

616
00:42:48,649 --> 00:42:51,777
Bayangkan kita ambil sebuah kotak.

617
00:42:51,860 --> 00:42:53,946
Ia kotak yang hebat.

618
00:42:54,029 --> 00:42:56,156
Tiada apa boleh masuk dan keluar.

619
00:42:57,449 --> 00:43:00,160
Kita letak sebiji epal
di dalamnya dan tutup.

620
00:43:08,168 --> 00:43:12,881
Kita kembali dalam sebulan
dan epal itu nampak kersai dan mereput.

621
00:43:33,986 --> 00:43:36,822
Kembali setahun kemudian,
tiada lagi rupa epal.

622
00:43:36,905 --> 00:43:40,075
Epal itu dah reput.
Bakteria telah buat kerjanya.

623
00:43:51,045 --> 00:43:54,131
Kembali dalam masa seratus tahun…

624
00:43:57,384 --> 00:44:00,179
epal itu mungkin dah jadi habuk.

625
00:44:02,640 --> 00:44:04,266
Epal memiliki tenaga kimia,

626
00:44:04,350 --> 00:44:08,103
tenaga yang sama awak dapat
jika makan epal atau bakar epal.

627
00:44:08,187 --> 00:44:10,189
Tenaga itu akhirnya akan keluar,

628
00:44:10,898 --> 00:44:13,817
jadi epal di dalam kotak
akan jadi sangat panas,

629
00:44:13,901 --> 00:44:15,694
mungkin sekitar 1000 darjah.

630
00:44:17,321 --> 00:44:20,407
Zarah-zarah itu akan mula
melakurkan nuklear bersama.

631
00:44:21,909 --> 00:44:23,285
Ia akan ambil masa lama

632
00:44:23,369 --> 00:44:26,789
kerana reaksi nuklear berlaku
perlahan di suhu 1000 darjah,

633
00:44:26,872 --> 00:44:28,749
tapi ia akan tetap berlaku.

634
00:44:32,252 --> 00:44:37,341
Epal berubah menjadi jutaan
darjah plasma zarah asas

635
00:44:37,424 --> 00:44:39,677
dan terbakar jadi benda lebih hebat.

636
00:44:39,760 --> 00:44:43,514
Akhirnya, ia mungkin menjadi nuklei besi

637
00:44:43,597 --> 00:44:45,557
dan banyak foton.

638
00:45:01,156 --> 00:45:03,242
Berbilion tahun kemudian…

639
00:45:07,830 --> 00:45:12,084
neutron akan mereput adi proton
dan zarah asas yang lain,

640
00:45:13,711 --> 00:45:16,839
dan ia terbiar di sana
untuk masa yang lama.

641
00:45:24,388 --> 00:45:27,307
Fikirkan zarah, proton,
neutron dan sebagainya…

642
00:45:27,391 --> 00:45:28,851
Bagaimana keadaannya?

643
00:45:30,769 --> 00:45:33,522
Ia mengengkol bersama,
menuruti hukum fizik.

644
00:45:33,605 --> 00:45:37,109
Keadaan kotak berubah
dari satu keadaan ke satu keadaan.

645
00:45:37,651 --> 00:45:41,613
Jadi, jika ada 10 ke 24 zarah dalam epal,

646
00:45:41,697 --> 00:45:46,660
ada sesuatu seperti 10 ke 10
ke 24 keadaan berbeza

647
00:45:46,744 --> 00:45:48,871
yang zarah-zarah itu boleh jadi.

648
00:45:50,873 --> 00:45:52,374
Itu nombor yang besar.

649
00:45:55,335 --> 00:45:56,712
Tapi ia bukan infiniti.

650
00:45:57,296 --> 00:45:58,756
Apa maksudnya ialah

651
00:45:58,839 --> 00:46:01,675
jika awak biarkan kotak itu
pada masa yang lama,

652
00:46:01,759 --> 00:46:02,926
ia akan guna habis.

653
00:46:04,094 --> 00:46:06,722
Ia akan melalui setiap
kemungkinan keadaan,

654
00:46:06,805 --> 00:46:10,517
semua 10 ke 10 ke 24 atau berapa yang ada.

655
00:46:12,478 --> 00:46:16,690
Akhirnya ia akan guna semula
keadaan sebelumnya

656
00:46:16,774 --> 00:46:19,443
kerana ia dah tak boleh berubah lagi.

657
00:46:21,904 --> 00:46:25,115
Akhirnya, jika awak tunggu dengan lama,

658
00:46:25,866 --> 00:46:27,117
sesuatu akan berlaku.

659
00:46:27,659 --> 00:46:32,247
Inilah kuasa yang infiniti ada
berbanding benda terbatas.

660
00:46:34,792 --> 00:46:35,792
Pada satu tahap,

661
00:46:36,668 --> 00:46:38,003
awak boleh buka kotak

662
00:46:40,088 --> 00:46:41,799
dan epal itu ada di sana.

663
00:46:45,052 --> 00:46:49,973
Bagaimana ia berlaku?
Bagaimana gas panas bertukar jadi epal?

664
00:46:50,057 --> 00:46:52,017
Tapi akhirnya ia perlu begitu.

665
00:46:54,394 --> 00:46:59,441
Malah, setiap benda yang boleh wujud
dalam kotak itu akan wujud.

666
00:47:02,444 --> 00:47:05,906
Ia akan wujud
dengan bilangan tak terhingga.

667
00:47:13,121 --> 00:47:14,498
Kenapa kita kisah?

668
00:47:17,751 --> 00:47:20,462
Kita mungkin berada dalam kotak itu.

669
00:47:24,299 --> 00:47:26,426
Dalam sebarang ruang terhad,

670
00:47:26,510 --> 00:47:29,471
seperti alam semesta dapat dilihat
yang kita diami,

671
00:47:29,555 --> 00:47:31,557
ada jumlah tenaga yang terbatas

672
00:47:32,099 --> 00:47:34,852
yang dibawa jumlah zarah
yang tak terbatas.

673
00:47:35,352 --> 00:47:37,062
Jumlah zarah tak terbatas itu

674
00:47:37,145 --> 00:47:41,483
hanya boleh disusun dalam pola berbeza
yang terbatas tapi banyak.

675
00:47:44,987 --> 00:47:47,406
Kerana hanya ada beberapa cara terbatas

676
00:47:47,489 --> 00:47:49,491
zarah-zarah itu boleh disusun,

677
00:47:49,575 --> 00:47:51,994
jika ruang memang sangat jauh,

678
00:47:53,036 --> 00:47:55,664
pola zarah pasti akan berulang.

679
00:48:00,168 --> 00:48:03,422
Ini bermakna akan ada
kembar kita di luar sana.

680
00:48:05,340 --> 00:48:06,758
Akan ada kembar kita.

681
00:48:06,842 --> 00:48:09,177
- Jumlah tak terhingga.
- Di luar sana.

682
00:48:09,261 --> 00:48:11,179
- Tak terhingga.
- Kembar kita.

683
00:48:11,263 --> 00:48:13,974
Jumlah kita tak terhingga
jauh di alam semesta

684
00:48:14,057 --> 00:48:16,685
buat benda yang sama
macam kembar kita buat.

685
00:48:16,768 --> 00:48:20,397
Kembar saya yang hidup,
dan yang mati pada masa tertentu.

686
00:48:20,480 --> 00:48:23,775
Apa yang akan berlaku akan berlaku
berulang-ulang kali.

687
00:48:23,859 --> 00:48:25,277
Tiba-tiba, kita berada…

688
00:48:25,360 --> 00:48:27,988
- Ada bumi di satu tempat…
- …di tempat…

689
00:48:28,071 --> 00:48:30,991
- …tempat saya adakan perbualan ini.
- …kejam.

690
00:48:31,074 --> 00:48:34,119
Ia bukan sangat panas,
ia akan jadi berhawa dingin.

691
00:48:34,202 --> 00:48:36,204
Jumlah tak terhingga yang mana…

692
00:48:36,288 --> 00:48:39,082
Gajah tiba-tiba muncul di depan saya.

693
00:48:40,042 --> 00:48:43,086
Mungkin alam semesta sama
tapi sejarahnya berbeza.

694
00:48:43,170 --> 00:48:45,881
Hillary menang. Jerman menang perang.

695
00:48:45,964 --> 00:48:49,051
Di bumi itu,
dinosaur mungkin masih menguasai.

696
00:48:49,760 --> 00:48:53,180
Saya rasa apabila ramai orang
dengar beberapa idea ini,

697
00:48:53,263 --> 00:48:57,476
mereka fikir, "Tuhan berjaga lewat
untuk minum dan bergembira

698
00:48:57,559 --> 00:48:59,019
dan fikir idea gila ini

699
00:48:59,102 --> 00:49:01,855
kerana mereka mahu fikir
dalam fiksyen sains."

700
00:49:03,774 --> 00:49:05,776
Tapi ini berasaskan realiti.

701
00:49:07,110 --> 00:49:09,821
Jika alam ini tak terbatas
pada takat tertentu,

702
00:49:09,905 --> 00:49:13,283
akan ada bilangan Einstein
tak terhingga di alam ini.

703
00:49:13,784 --> 00:49:15,619
Ada yang bercakap dengan awak

704
00:49:15,702 --> 00:49:18,413
dan mungkin akan beri jawapan lebih baik.

705
00:49:18,914 --> 00:49:21,833
Berdasarkan teori relativiti am,

706
00:49:22,501 --> 00:49:27,047
ada kemungkinan alam semesta ini terbatas,

707
00:49:27,839 --> 00:49:30,384
tapi melingkari seluruh ruangnya.

708
00:49:30,968 --> 00:49:34,805
Sesuatu seperti permukaan sfera.

709
00:49:35,305 --> 00:49:38,433
Sesuatu yang dah lama saya pelajari…

710
00:49:38,517 --> 00:49:40,227
Tapi Einstein yang lain itu,

711
00:49:41,520 --> 00:49:43,146
mereka berada sangat jauh.

712
00:49:45,232 --> 00:49:47,901
Kita mungkin takkan bertemu mereka,

713
00:49:47,985 --> 00:49:51,113
kerana menurut teori relativiti Einstein,

714
00:49:51,822 --> 00:49:57,369
tiada apa dapat pergi lebih laju
berbanding 186,000 batu per saat

715
00:49:57,452 --> 00:49:59,121
iaitu kelajuan cahaya.

716
00:50:01,623 --> 00:50:03,458
BAB 8

717
00:50:03,542 --> 00:50:06,253
INFINITI IALAH LAJU
INFINITI IALAH PERLAHAN

718
00:50:06,336 --> 00:50:10,757
Kita ada pendapat tentang realiti bahawa…

719
00:50:10,841 --> 00:50:13,301
Kita pandangnya di hadapan kita, betul?

720
00:50:13,385 --> 00:50:15,512
Saya nampak awak,

721
00:50:15,595 --> 00:50:17,764
saya nampak skrin putih,

722
00:50:17,848 --> 00:50:21,768
saya nampak kamera,
seperti apa adanya, betul?

723
00:50:21,852 --> 00:50:26,314
Bermakna jika saya nampak ia
seperti apa adanya sekarang,

724
00:50:26,398 --> 00:50:27,899
saya nampak serta-merta.

725
00:50:27,983 --> 00:50:31,570
Jadi cahaya yang hadir
daripada semua objek ini kepada saya

726
00:50:31,653 --> 00:50:34,781
tiba serta-merta,
pada kelajuan tak terhingga.

727
00:50:35,449 --> 00:50:41,163
Dahulu, kita fikir keadaan berlaku
secara serta-merta

728
00:50:41,246 --> 00:50:45,250
dan maklumat
di antara satu titik ke titik lain

729
00:50:45,333 --> 00:50:48,920
boleh disampaikan dalam sekelip mata,
dengan serta-merta.

730
00:50:49,004 --> 00:50:52,716
Tentulah tidak. Ia tak datang
pada kelajuan tak terhingga.

731
00:50:52,799 --> 00:50:54,801
Ia ambil masa untuk tiba.

732
00:50:54,885 --> 00:50:58,388
Jadi, saya tak lihat sekarang.
Saya lihat realiti masa lalu.

733
00:50:58,472 --> 00:51:00,724
Kerana tiada kelajuan tak terhingga.

734
00:51:01,850 --> 00:51:06,396
PENGEMBARAAN MENCABAR
PHILO T. FOTON

735
00:51:06,480 --> 00:51:08,857
"DALAM" EKSPRES ANTARA GALAKSI

736
00:51:08,940 --> 00:51:11,068
DIARAHKAN OLEH

737
00:51:11,151 --> 00:51:13,278
DITULIS OLEH

738
00:51:15,906 --> 00:51:18,408
Tuan-tuan dan puan-puan, itu pun dia.

739
00:51:18,492 --> 00:51:24,498
Zarah paling pantas,
paling bertenaga, Philo T. Foton!

740
00:51:26,083 --> 00:51:27,542
Ke tepi, Magellan.

741
00:51:27,626 --> 00:51:31,922
Philo sedia untuk menunjukkan aksi
terhebat dan paling berani setakat ini.

742
00:51:32,506 --> 00:51:36,802
Mengelilingi bumi lapan kali dalam sesaat.

743
00:51:38,011 --> 00:51:39,888
Ke garisan, Philo.

744
00:51:55,487 --> 00:51:58,824
Dia berjaya, hadirin sekalian.
Philo berjaya!

745
00:52:02,994 --> 00:52:05,038
Mari lihat lagi di masa sebenar.

746
00:52:08,750 --> 00:52:10,168
Buat sekali lagi!

747
00:52:10,252 --> 00:52:12,838
Sabar. Saya pasti Philo sangat letih.

748
00:52:13,463 --> 00:52:14,463
Apa ini?

749
00:52:15,048 --> 00:52:18,468
Dia akan terbang
ke Galaksi Andromeda dan patah balik.

750
00:52:19,219 --> 00:52:22,514
Tiada siapa pernah lakukannya sebelum ini.

751
00:52:22,597 --> 00:52:25,100
Hadirin sekalian, saya tak sanggup tengok!

752
00:52:48,498 --> 00:52:51,084
Kelajuan cahaya ialah kelajuan maksimum

753
00:52:51,168 --> 00:52:53,795
sesuatu boleh bergerak di alam semesta.

754
00:53:02,262 --> 00:53:04,222
Kelajuan cahaya…

755
00:53:05,182 --> 00:53:06,975
Ia sangat laju.

756
00:53:09,519 --> 00:53:13,273
Kelajuan cahaya juga sangat perlahan.

757
00:53:13,356 --> 00:53:16,318
ANDA MENGHAMPIRI MARIKH
(SILA TERBANG BERHATI-HATI)

758
00:53:16,401 --> 00:53:20,697
Jika kita mahu mengembara di galaksi,
ia dah cukup sukar,

759
00:53:21,698 --> 00:53:25,202
tapi jika mahu mengembara alam semesta,
galaksi ke galaksi,

760
00:53:26,745 --> 00:53:28,455
kita tak boleh kerana…

761
00:53:28,538 --> 00:53:29,998
Kita terlalu perlahan.

762
00:53:30,081 --> 00:53:32,792
Cahaya terlalu perlahan. Sangat perlahan.

763
00:53:40,050 --> 00:53:42,761
Adakah alam semesta itu infiniti?

764
00:53:48,600 --> 00:53:51,144
Sukar untuk fikir apa itu alam semesta.

765
00:53:54,648 --> 00:53:59,903
Kita tahu kita lihat alam semesta
berbilion tahun cahaya.

766
00:54:00,695 --> 00:54:03,782
Kita tahu alam semesta
luas daripada apa kita nampak.

767
00:54:03,865 --> 00:54:05,825
Kita ada tanda-tandanya.

768
00:54:05,909 --> 00:54:10,580
Tapi mungkin sepuluh kali lebih besar.
Mungkin seratus kali lebih besar.

769
00:54:13,833 --> 00:54:16,378
Ada bahagian alam semesta yang mungkin

770
00:54:16,461 --> 00:54:20,257
jika kita hantar isyarat sekarang,
ia takkan sampai ke sana.

771
00:54:23,426 --> 00:54:27,138
Jadi, alam semesta itu sangat besar.

772
00:54:27,222 --> 00:54:30,100
Sukar untuk membayangkannya pun.

773
00:55:04,467 --> 00:55:06,803
Saya lihat langit pada satu malam

774
00:55:08,013 --> 00:55:09,848
ketika berusia sepuluh tahun.

775
00:55:12,475 --> 00:55:13,475
Dan…

776
00:55:17,355 --> 00:55:20,859
Saya rasa hidup saya tak penting.

777
00:55:29,284 --> 00:55:34,039
Mungkin saya menukar
ruang yang besar ke masa yang besar.

778
00:55:37,667 --> 00:55:40,420
Satu bintang ke bintang yang lain…

779
00:55:43,214 --> 00:55:45,759
dan tertanya-tanya sama ada ia beterusan…

780
00:55:49,763 --> 00:55:50,763
selamanya.

781
00:55:56,394 --> 00:56:01,316
Saya sedar alam semesta
wujud lama sebelum saya lahir…

782
00:56:03,693 --> 00:56:06,613
dan akan terus wujud lama
selepas saya mati.

783
00:56:10,700 --> 00:56:14,829
Saya cuma satu bintik yang tidak penting.

784
00:56:24,839 --> 00:56:27,092
Saya dan ibu bapa saya tak penting.

785
00:56:28,885 --> 00:56:30,261
Tiada apa yang penting.

786
00:56:34,307 --> 00:56:36,351
Kita cuma tompokan kecil.

787
00:56:36,434 --> 00:56:38,895
Kita cuma hidup buat seketika.

788
00:56:41,689 --> 00:56:45,276
Tiada antara kita wujud sejuta tahun lalu.

789
00:56:47,695 --> 00:56:50,490
Tiada siapa akan kekal
sejuta tahun akan datang.

790
00:56:53,993 --> 00:56:55,787
Alam semesta tak peduli.

791
00:56:58,832 --> 00:57:00,792
Ia akan terus bergerak.

792
00:57:05,463 --> 00:57:06,463
Jadi,

793
00:57:07,465 --> 00:57:09,509
kenapa kita bazirkan masa,

794
00:57:09,592 --> 00:57:12,804
pergi ke sekolah, jumpa doktor gigi?

795
00:57:14,180 --> 00:57:15,180
Semua itu.

796
00:57:15,765 --> 00:57:18,810
Kenapa kita bazirkan masa?
Tiada apa yang bermakna.

797
00:57:25,775 --> 00:57:26,775
Kemudian…

798
00:57:33,408 --> 00:57:34,451
Saya jatuh cinta.

799
00:57:38,163 --> 00:57:39,831
Itu merubah segalanya.

800
00:57:44,544 --> 00:57:45,544
Itu bermakna.

801
00:57:47,172 --> 00:57:51,050
Walaupun kami berdua hanya bintik
dalam alam semesta.

802
00:57:54,679 --> 00:57:56,681
BAB 9

803
00:57:56,764 --> 00:58:00,768
INFINITI IALAH SELAMANYA

804
00:58:04,230 --> 00:58:10,487
Salah satu persoalan
yang mengelirukan para pemikir

805
00:58:10,570 --> 00:58:15,325
ialah apa akan berlaku kepada alam semesta
jika saya boleh terbang selamanya?

806
00:58:15,408 --> 00:58:16,910
Apa akan berlaku?

807
00:58:20,246 --> 00:58:23,124
Pada masa lalu, terdapat dua alternatif.

808
00:58:23,208 --> 00:58:25,543
Kedua-dua terlalu pelik.

809
00:58:27,462 --> 00:58:31,257
Satu, alam semesta tak terbatas
dan saya boleh terbang selamanya.

810
00:58:34,802 --> 00:58:37,639
Satu lagi, ia terbatas dan ada dinding.

811
00:58:39,516 --> 00:58:41,100
Tapi jika ada dinding,

812
00:58:41,768 --> 00:58:44,854
saya boleh merentasi dinding itu

813
00:58:45,730 --> 00:58:47,106
dan seterusnya apa?

814
00:58:50,193 --> 00:58:52,904
Einstein terbitkan
satu kajian menakjubkan.

815
00:58:52,987 --> 00:58:57,200
Dia kata, "Tidak. Alam semesta
boleh jadi terbatas

816
00:58:58,535 --> 00:59:01,746
tapi tanpa dinding,
kerana jika saya terbang satu arah,

817
00:59:01,829 --> 00:59:04,541
terus terbang dan saya kembali
dari arah lain."

818
00:59:06,251 --> 00:59:07,669
Seperti berlaku di bumi.

819
00:59:07,752 --> 00:59:10,421
Jika saya berjalan di bumi hala ke timur,

820
00:59:10,505 --> 00:59:13,216
saya terus berjalan,
adakah ada dinding? Tidak.

821
00:59:13,716 --> 00:59:17,679
Adakah Bumi tak terbatas? Tidak.
Saya kembali dari arah bertentang.

822
00:59:30,233 --> 00:59:32,318
Pada hari ini, ia sangat munasabah

823
00:59:33,403 --> 00:59:35,822
bahawa alam semesta ada bentuk ini.

824
00:59:38,199 --> 00:59:42,537
Tiada sempadan, tiada dinding
di penghujung alam semesta,

825
00:59:42,620 --> 00:59:43,871
tapi ia terbatas.

826
00:59:46,374 --> 00:59:47,917
Amat besar, tapi terbatas.

827
00:59:51,087 --> 00:59:55,425
Sebenarnya ada banyak cara
untuk jadikan alam semesta terbatas,

828
00:59:56,092 --> 01:00:00,430
secara geometrinya, guna apa saja
awak mahu secara abstrak

829
01:00:00,513 --> 01:00:02,599
berbanding jadikannya tak terbatas.

830
01:00:04,809 --> 01:00:10,148
Malah, ada cara tak terhingga
untuk jadikan alam semesta terbatas

831
01:00:10,231 --> 01:00:13,234
dan hanya ada beberapa cara
jadikannya tak terbatas.

832
01:00:18,323 --> 01:00:21,784
Kita tahu bahawa alam semesta
boleh jadi tak terbatas,

833
01:00:22,535 --> 01:00:28,207
tapi kita tiada mekanisme
untuk ukur jarak tak terhingga itu.

834
01:00:30,918 --> 01:00:34,922
Juga kerana cahaya bergerak
pada kelajuan terbatas

835
01:00:35,006 --> 01:00:37,175
dan usia alam semesta yang terbatas,

836
01:00:37,258 --> 01:00:41,471
hanya ada subset terbatas
bagi alam semesta

837
01:00:41,554 --> 01:00:43,431
yang kita boleh terokai.

838
01:00:44,432 --> 01:00:46,851
Sama ada ia terbatas atau tak di luarnya,

839
01:00:46,934 --> 01:00:49,729
kita takkan pernah tahu secara eksperimen.

840
01:00:55,777 --> 01:00:57,487
Apabila cakap soal infiniti,

841
01:00:57,570 --> 01:01:03,409
kita boleh bercakap tentang infiniti
melalui domain angkasa.

842
01:01:03,993 --> 01:01:07,413
Kita juga boleh cakap tentang infiniti
melalui domain masa.

843
01:01:07,497 --> 01:01:09,832
Jangka masa alam semesta.

844
01:01:09,916 --> 01:01:13,086
Ada kemungkinan alam semesta
akan terus berkembang

845
01:01:13,628 --> 01:01:17,090
pada masa tak terhingga
di masa hadapan.

846
01:01:17,173 --> 01:01:19,676
Itulah sebenarnya jangkaan persamaan.

847
01:01:27,058 --> 01:01:28,309
Pada tahun 1998,

848
01:01:29,644 --> 01:01:35,400
kami dapati alam semesta
bukan saja mengembang,

849
01:01:35,483 --> 01:01:39,195
tapi kadar pengembangannya juga bertambah.

850
01:01:44,617 --> 01:01:48,538
Galaksi semakin berjauhan
dari satu sama lain dengan lebih laju.

851
01:01:54,001 --> 01:01:57,046
Ini bermakna,

852
01:01:57,130 --> 01:02:01,926
lama-kelamaan, kita akan terpisah

853
01:02:02,969 --> 01:02:04,721
daripada galaksi lain.

854
01:02:13,813 --> 01:02:19,694
Jadi, apabila bintang
dalam galaksi kita terpadam,

855
01:02:22,321 --> 01:02:23,531
seperti sepatutnya,

856
01:02:24,490 --> 01:02:27,785
kerana bintang ini
ada jumlah nuklear yang terhad…

857
01:02:31,330 --> 01:02:37,003
akhirnya tiada lagi sumber tenaga baru
dalam galaksi kita.

858
01:03:11,370 --> 01:03:16,334
Memandangkan kita akan terpisah
dari galaksi-galaksi lain,

859
01:03:16,417 --> 01:03:19,253
mungkin kira-kira 100 bilion tahun
dari sekarang…

860
01:03:22,256 --> 01:03:25,426
tidak akan ada lagi sumber tenaga

861
01:03:27,094 --> 01:03:31,015
dan kehidupan akan…

862
01:03:33,142 --> 01:03:34,142
berakhir.

863
01:03:39,148 --> 01:03:43,236
Jadi, kira-kira 100 bilion tahun
dari sekarang…

864
01:03:45,655 --> 01:03:47,365
kehidupan akan berakhir.

865
01:03:52,703 --> 01:03:56,666
Jika kita teruskan sepanjang
garis masa kosmologi,

866
01:03:57,834 --> 01:03:59,961
galaksi, planet, lohong hitam,

867
01:04:00,044 --> 01:04:03,381
semua yang kita tahu,
semuanya akan hancur.

868
01:04:10,888 --> 01:04:14,433
Apa yang tinggal pada masa itu

869
01:04:14,517 --> 01:04:19,105
hanyalah zarah-zarah
beralun dalam kegelapan.

870
01:04:35,288 --> 01:04:39,417
Jika alam semesta wujud
untuk masa yang tak terhingga,

871
01:04:39,500 --> 01:04:41,377
seperti yang kami jangka kini,

872
01:04:43,129 --> 01:04:48,217
era kehidupan amatlah singkat

873
01:04:48,301 --> 01:04:52,805
jika awak lihat perkembangan penuh
alam semesta dan masa.

874
01:04:59,562 --> 01:05:02,982
Walaupun 100 bilion tahun
terasa seperti masa yang lama…

875
01:05:05,651 --> 01:05:07,904
ia sangat singkat berbanding infiniti.

876
01:05:22,168 --> 01:05:27,840
Walaupun jika manusia berjaya
melepasi krisis ini,

877
01:05:27,924 --> 01:05:30,760
atau makhluk hidup yang lain muncul,

878
01:05:32,470 --> 01:05:34,764
akan sentiasa ada makhluk terakhir.

879
01:05:34,847 --> 01:05:37,058
Akan ada hidupan terakhir.

880
01:05:40,311 --> 01:05:42,438
Walaupun jika alam ini tak terbatas,

881
01:05:43,856 --> 01:05:46,192
akan ada pemikiran terakhir.

882
01:06:11,884 --> 01:06:17,598
Ramai orang ada perasaan cemas
tentang keadaan tidak lagi wujud.

883
01:06:20,351 --> 01:06:21,894
Tapi saya tak rasa begitu.

884
01:06:21,978 --> 01:06:25,022
Saya pernah tak wujud, sebelum saya lahir.

885
01:06:25,523 --> 01:06:29,694
Akan tiba masa saya tak wujud lagi
kerana saya akan mati.

886
01:06:33,739 --> 01:06:35,950
Hal yang sama juga untuk spesis kita.

887
01:06:40,246 --> 01:06:41,497
Serta semua hidupan.

888
01:07:05,521 --> 01:07:09,608
Ahli fizik juga ada perasaan.

889
01:07:10,443 --> 01:07:12,987
Kami boleh tanya, apa awak rasa?

890
01:07:13,070 --> 01:07:16,741
Sebagai ahli fizik,
awak rasa ia menggentarkan?

891
01:07:16,824 --> 01:07:20,077
Adakah ia krisis kewujudan?

892
01:07:20,161 --> 01:07:22,329
Saya tak pernah…

893
01:07:22,413 --> 01:07:24,165
Reaksi saya selalu berbeza,

894
01:07:24,248 --> 01:07:28,044
walaupun untuk ramalan
malapetaka yang dahsyat

895
01:07:28,127 --> 01:07:29,587
tentang masa depan alam.

896
01:07:29,670 --> 01:07:35,092
Ia beri saya makna dan perkaitan

897
01:07:35,176 --> 01:07:39,221
untuk menghargai yang awak
sebahagian gambaran hebat ini.

898
01:07:39,305 --> 01:07:42,767
Tiada apa yang kekal.

899
01:07:42,850 --> 01:07:46,395
Bagi saya, itu buat saya rasa bebas.

900
01:07:47,063 --> 01:07:49,940
Ia membebaskan kita
daripada fokus tentang kekal

901
01:07:50,024 --> 01:07:52,610
sebagai tempat terletaknya nilai,

902
01:07:53,319 --> 01:07:58,324
kepada fokus untuk masa singkat
yang kita ada

903
01:07:58,407 --> 01:08:02,495
untuk memahami sesuatu
dan cipta keindahan

904
01:08:03,079 --> 01:08:08,584
dan merasai keajaiban dunia
walaupun pengalaman itu amat singkat.

905
01:08:08,667 --> 01:08:12,379
Alam semesta sendiri
ada jangka masa hidupnya,

906
01:08:12,463 --> 01:08:15,883
jangka masa ketika sedar,
keindahan dan cinta,

907
01:08:15,966 --> 01:08:17,843
dan kemudian, hilang.

908
01:08:19,386 --> 01:08:22,431
Seolah-olah alam semesta
hidup seperti kita.

909
01:08:23,891 --> 01:08:27,103
Kita di sini sekejap saja,
berbanding infiniti.

910
01:08:27,978 --> 01:08:30,106
Bagi saya itu pemikiran yang suci.

911
01:08:30,189 --> 01:08:33,859
Setakat itu saja kepercayaan saya.

912
01:08:33,943 --> 01:08:38,114
Rezeki untuk berkeadaan sedar
dalam masa yang singkat awak di sini.

913
01:08:59,009 --> 01:09:02,012
Apa saya cuba cakap?
Saya terfikir sesuatu tadi.

914
01:09:05,057 --> 01:09:06,809
KESIMPULAN

915
01:09:06,892 --> 01:09:09,687
KITA IBARAT KUCING

916
01:09:16,485 --> 01:09:19,321
Ada konsep menarik
dalam matematik abstrak

917
01:09:19,405 --> 01:09:24,243
yang mana awak boleh ambil sesuatu
yang ada satu sifat,

918
01:09:24,326 --> 01:09:27,788
tapi boleh letak di dalam
atau di sekeliling benda lain

919
01:09:27,872 --> 01:09:30,791
dan ia akan nampak berbeza
dari sudut pandang itu.

920
01:09:30,875 --> 01:09:34,920
Pada satu sudut, saya rasa alam semesta

921
01:09:35,796 --> 01:09:40,885
adalah tidak terbatas
berbanding hidup kita,

922
01:09:40,968 --> 01:09:42,636
kerana kita takkan ada.

923
01:09:42,720 --> 01:09:44,513
Kita tak ada untuk melihatnya.

924
01:09:45,681 --> 01:09:48,017
Sama ada ia tak terbatas atau terbatas,

925
01:09:48,517 --> 01:09:50,603
saya tak tahu dan itu indah sekali.

926
01:09:53,564 --> 01:09:55,482
Tak tahu tak buat saya sedih.

927
01:09:57,526 --> 01:10:00,779
Sebagai saintis, bagi saya,
tidak tahu itu mengujakan.

928
01:10:01,989 --> 01:10:05,910
Ada perkara saya percaya
minda kita tak boleh tahu,

929
01:10:05,993 --> 01:10:07,953
tapi ia benar dan wujud.

930
01:10:09,914 --> 01:10:13,125
Jika nak gelarnya infiniti, semangat,

931
01:10:13,209 --> 01:10:16,503
nak gelarnya Tuhan,
atau apa saja awak mahu panggil.

932
01:10:16,587 --> 01:10:21,759
Saya percaya ia benar, tapi tak diketahui.

933
01:10:24,303 --> 01:10:26,388
Infiniti amat besar, terlalu besar.

934
01:10:28,849 --> 01:10:34,355
Bagi saya, infiniti ialah satu emosi
yang kita rasai di depan alam semula jadi.

935
01:10:36,649 --> 01:10:38,484
Kita makhluk yang sangat kecil.

936
01:10:39,485 --> 01:10:42,696
Kita belajar sains. Bagus.
Saya suka belajar sains.

937
01:10:42,780 --> 01:10:45,366
Cuba selesaikan kuantum sifat graviti,

938
01:10:45,449 --> 01:10:47,826
cuba selesaikan bentuk alam semesta.

939
01:10:48,327 --> 01:10:49,787
Tapi realitinya,

940
01:10:51,372 --> 01:10:55,626
kita seperti kucing yang cuba
memahami kuantum mekanik.

941
01:10:56,794 --> 01:11:01,173
Kucing tak akan faham kuantum mekanik
kerana otak yang ia ada.

942
01:11:01,257 --> 01:11:04,426
Insan seperti saya takkan faham
segalanya tentang alam

943
01:11:04,510 --> 01:11:06,720
kerana otak lemah yang saya ada.

944
01:11:14,728 --> 01:11:18,941
Jumlah sel saraf dalam otak kita
setanding jumlah bintang dalam galaksi.

945
01:11:19,024 --> 01:11:20,067
Ia besar.

946
01:11:23,237 --> 01:11:27,700
Bermakna ruang pemikiran
yang tak terfikir oleh kita

947
01:11:27,783 --> 01:11:30,786
adalah amat besar.

948
01:11:30,869 --> 01:11:33,831
Ia satu diikuti berbilion angka.

949
01:11:34,581 --> 01:11:36,667
Nombornya sangat besar.

950
01:11:37,668 --> 01:11:40,170
Lebih besar daripada
apa kita pernah temui.

951
01:11:42,089 --> 01:11:44,717
Tapi, otak kita,

952
01:11:44,800 --> 01:11:47,052
hanya satu kilogram daging

953
01:11:47,803 --> 01:11:51,515
yang boleh ada dalam satu tatarajah
atau satu lagi. Itu saja.

954
01:11:52,266 --> 01:11:54,268
Boleh disenaraikan dalam prinsip.

955
01:11:55,477 --> 01:11:58,105
Sekali lagi, tiada infiniti di sini,

956
01:11:59,189 --> 01:12:03,193
dan kita perlu berdepan
keadaan terbatas yang asas,

957
01:12:03,277 --> 01:12:05,612
bukan alam semula jadi, tapi diri kita.

958
01:12:05,696 --> 01:12:11,160
Satu, dua, tiga, empat, lima.

959
01:12:11,243 --> 01:12:14,121
Awak rasa kemampuan manusia tak terbatas?

960
01:12:14,788 --> 01:12:17,958
Lapan, sembilan, sepuluh,

961
01:12:18,500 --> 01:12:21,503
sebelas, dua belas, tiga belas.

962
01:12:21,587 --> 01:12:24,048
Saya segan dengan pendapat itu.

963
01:12:24,131 --> 01:12:26,884
Saya tak tahu. Aduhai, saya…

964
01:12:28,010 --> 01:12:31,430
Saya tak tahu sama ada kita tak terbatas.

965
01:12:55,662 --> 01:12:59,124
Entah kenapa, memikirkan tentang
manusia jadi tak terbatas

966
01:12:59,208 --> 01:13:00,751
terasa tak kena bagi saya.

967
01:13:01,794 --> 01:13:03,962
Kita rasa terikat, bagi saya.

968
01:13:04,046 --> 01:13:07,674
Terikat dengan kerasionalan,
terikat dengan kreativiti.

969
01:13:07,758 --> 01:13:09,176
Sembilan puluh sembilan.

970
01:13:15,224 --> 01:13:18,977
Ya, saya tak tahu bagaimana
menggambarkan infiniti.

971
01:13:21,355 --> 01:13:23,148
Boleh saya bayangkan seribu?

972
01:13:23,232 --> 01:13:25,150
Satu, lima, enam.

973
01:13:25,234 --> 01:13:28,737
Nombor itu pun dah cukup besar
untuk saya gambarkan.

974
01:13:33,325 --> 01:13:38,205
Sukar untuk saya gambarkan
nombor lebih daripada sepuluh.

975
01:16:59,031 --> 01:17:03,118
CERES
HENTIAN TERAKHIR SEBELUM MUSYTARI

976
01:18:10,102 --> 01:18:15,107
Terjemahan sari kata oleh:
Ezzatil Abdul Latib