1 00:01:01,686 --> 00:01:05,315 DIILHAMKAN DARIPADA KISAH BENAR 2 00:01:10,820 --> 00:01:14,032 PADA 1994, PEMBUNUHAN KAUM TUTSI BERMULA DI RWANDA, 3 00:01:14,115 --> 00:01:17,911 DAN MENGAKIBATKAN KEMATIAN LEBIH SEJUTA ORANG DALAM MASA 3 BULAN. 4 00:01:33,510 --> 00:01:36,471 IA KEMUNCAK KEGANASAN ANTARA KAUM HUTU DAN TUTSI, 5 00:01:36,554 --> 00:01:41,017 DAN DICETUSKAN OLEH PENJAJAH BELGIUM PADA AWAL 1900-AN. 6 00:01:47,816 --> 00:01:50,485 SEMASA PRESIDEN HUTU DIBUNUH PADA BULAN APRIL, 7 00:01:50,568 --> 00:01:53,446 KAUM HUTU MEMBUNUH TUTSI SECARA BERAMAI-RAMAI. 8 00:02:04,541 --> 00:02:07,502 HUTU BERFAHAMAN SEDERHANA TURUT DIPAKSA MEMBUNUH - 9 00:02:07,585 --> 00:02:11,214 JIKA ENGGAN DIBUNUH. 10 00:02:16,386 --> 00:02:19,889 Ramai percaya ia bukan kemalangan, tapi pembunuhan. 11 00:02:19,973 --> 00:02:22,559 Menurut Mejar Jeneral Juvénal Habyarimana, 12 00:02:22,642 --> 00:02:24,978 RPF sentiasa berfikir secara munasabah… 13 00:02:25,061 --> 00:02:26,855 INSTITUT PERUBATAN NEW HOPE 14 00:02:26,938 --> 00:02:29,149 Siapa yang tembak pesawat presiden 15 00:02:29,232 --> 00:02:33,069 dan bagaimanakah peristiwa ini akan mengganggu kestabilan keadaan… 16 00:02:33,153 --> 00:02:36,322 Masanya dah tiba. Tebang pokok tinggi, saudaraku. 17 00:02:40,451 --> 00:02:43,037 Kami semua dah tak datang haid. 18 00:02:47,041 --> 00:02:49,544 Kami dah tak buang air kecil. 19 00:02:52,172 --> 00:02:54,007 Aku boleh rasa rohku 20 00:02:55,258 --> 00:02:57,010 ingin tidur selama-lamanya. 21 00:03:00,763 --> 00:03:02,557 Nyawa meninggalkan jasadku. 22 00:03:04,100 --> 00:03:05,643 Tulangku makin mereput. 23 00:03:08,646 --> 00:03:11,649 Kami tak sangka akan berada di sini selama ini, 24 00:03:14,903 --> 00:03:18,865 tapi kami hanya menangguhkan nasib yang tak dapat dielak. 25 00:03:20,783 --> 00:03:24,954 Aku tulis warkah ini dengan harapan ketika mayat kami ditemui, 26 00:03:25,496 --> 00:03:28,041 mereka akan tahu tempoh kami berada di sini. 27 00:03:31,044 --> 00:03:32,712 Ada aku sebut namaku? 28 00:03:33,796 --> 00:03:36,591 Aku Annick Irakoze. 29 00:03:41,304 --> 00:03:43,806 Annick! Sayang! Ada satu lagi. 30 00:03:43,890 --> 00:03:48,770 HARI PERTAMA 31 00:03:50,230 --> 00:03:51,272 Saya akan kembali 32 00:03:51,356 --> 00:03:54,275 apabila keadaan selamat untuk awak dan dia keluar. 33 00:04:02,450 --> 00:04:03,284 Sekarang! 34 00:04:03,368 --> 00:04:04,369 Saya sayang awak. 35 00:04:17,590 --> 00:04:22,011 HARI KEDUA 36 00:04:44,284 --> 00:04:45,660 Ada lelaki Hutu 37 00:04:47,245 --> 00:04:50,039 yang menceroboh ladang kami dengan parang. 38 00:04:51,541 --> 00:04:53,293 Mereka berlumuran darah 39 00:04:54,043 --> 00:04:57,463 dan asyik kata, "Pokok tinggi." 40 00:04:58,506 --> 00:05:00,550 "Tebang pokok tinggi." 41 00:05:01,134 --> 00:05:02,885 Tak apa. Itu hanya mimpi. 42 00:05:02,969 --> 00:05:03,969 Nah. 43 00:05:04,637 --> 00:05:05,637 Air. 44 00:05:07,223 --> 00:05:08,141 Ambillah. 45 00:05:08,224 --> 00:05:09,642 Malaikat bersama kita. 46 00:05:11,185 --> 00:05:14,147 - Semua ini akan berakhir. - Semuanya okey, Mutesi. 47 00:05:14,814 --> 00:05:17,358 - Francois… - Bagaimana awak tahu nama saya? 48 00:05:18,443 --> 00:05:21,321 Awak yang beritahu semasa awak datang semalam. 49 00:05:24,615 --> 00:05:26,909 Francois jumpa awak di dalam perigi. 50 00:05:28,202 --> 00:05:31,039 Awak wanita Hutu yang hamil. 51 00:05:31,122 --> 00:05:33,666 Anak lelaki yang akan… 52 00:05:34,250 --> 00:05:36,294 Saya Jeanette. Ini Annick. 53 00:05:37,211 --> 00:05:38,254 Saya orang Hutu 54 00:05:39,130 --> 00:05:40,465 yang sederhana. 55 00:05:40,548 --> 00:05:42,383 Saya juga dalam bahaya. 56 00:05:43,051 --> 00:05:46,304 Kita di dalam rumah saya, di bawah lantai dapur saya. 57 00:05:46,387 --> 00:05:49,349 Kami bina ruang ini sendiri sebagai stor makanan. 58 00:05:49,432 --> 00:05:51,684 Kita akan selamat di sini untuk sehari dua, 59 00:05:52,393 --> 00:05:53,895 atau hingga keadaan reda. 60 00:05:54,479 --> 00:05:55,897 Tapi kita perlu senyap. 61 00:06:02,612 --> 00:06:03,612 Saya… 62 00:06:04,072 --> 00:06:07,200 - Saya cuma… - Peyton dari Amerika Syarikat. 63 00:06:08,117 --> 00:06:10,036 Dia sukarelawati di Gereja Saint Joseph. 64 00:06:27,762 --> 00:06:29,180 Di mana tandas? 65 00:06:30,139 --> 00:06:34,352 - Hari makin gelap. Kita boleh pergi. - Tidak. Risikonya terlalu tinggi. 66 00:06:34,435 --> 00:06:37,230 Jadi, bagaimana? Di mana kita boleh kencing? 67 00:06:40,024 --> 00:06:43,486 - Kami tak tahan. Kita perlu… - Kita perlukan apa lagi? 68 00:06:43,569 --> 00:06:47,198 Francois akan bawa semua keperluan kita dan ini akan berakhir. 69 00:06:52,370 --> 00:06:53,413 Maafkan saya. 70 00:06:55,081 --> 00:06:56,081 Maaf, saya… 71 00:06:56,416 --> 00:06:57,500 Ia di mana? 72 00:07:07,593 --> 00:07:09,053 Jangan takut. 73 00:07:12,765 --> 00:07:14,308 Ia dikunci dari luar. 74 00:07:17,145 --> 00:07:18,187 Benda apa? 75 00:07:21,566 --> 00:07:22,566 Bilik ini. 76 00:07:24,444 --> 00:07:25,570 Pintu itu. 77 00:07:28,531 --> 00:07:29,657 Jangan takut. 78 00:07:32,410 --> 00:07:33,786 Kita terkurung di sini? 79 00:07:35,121 --> 00:07:36,121 Mutesi. 80 00:07:36,747 --> 00:07:37,874 Mutesi! 81 00:07:38,666 --> 00:07:41,711 Bilik ini untuk barang, bukan untuk orang. 82 00:07:44,922 --> 00:07:47,133 Ia terkunci apabila pintunya ditutup. 83 00:07:50,094 --> 00:07:51,554 Kita selamat. 84 00:07:51,637 --> 00:07:53,389 Francois kata ia tak lama. 85 00:07:54,474 --> 00:07:55,558 PBB akan datang. 86 00:07:56,267 --> 00:07:57,685 Tentera Belgium dah datang. 87 00:07:59,979 --> 00:08:03,024 Fikirkan benda lain. Itulah yang saya buat sekarang. 88 00:08:04,692 --> 00:08:06,444 Bertahanlah sampai esok saja. 89 00:08:19,665 --> 00:08:20,791 Tidak. 90 00:09:07,713 --> 00:09:08,839 Mutesi. 91 00:09:10,049 --> 00:09:11,049 Tak apa. 92 00:09:11,551 --> 00:09:13,052 Tak apa. Ini cuma saya. 93 00:09:13,719 --> 00:09:16,222 Saya ada idea untuk tempat buang air kecil, 94 00:09:16,305 --> 00:09:18,724 tapi saya perlukan bantuan awak. 95 00:09:19,308 --> 00:09:21,727 Rasanya ada lubang di sini. 96 00:09:25,940 --> 00:09:27,024 Kita boleh pecahkannya. 97 00:09:30,820 --> 00:09:31,904 Lilit sekali lagi. 98 00:09:36,784 --> 00:09:37,784 Tarik. 99 00:09:49,714 --> 00:09:50,715 Awak… 100 00:09:52,341 --> 00:09:53,593 Awak kencinglah dulu. 101 00:10:01,767 --> 00:10:03,185 Lega rasanya. 102 00:10:08,524 --> 00:10:13,154 HARI KETIGA 103 00:10:22,955 --> 00:10:25,708 - Terima kasih. - Jadi, Francois suami awak? 104 00:10:25,791 --> 00:10:28,711 Dah lima tahun, tapi kami kenal semasa kecil. 105 00:10:28,794 --> 00:10:30,296 Hampir seumur hidup kami. 106 00:10:30,379 --> 00:10:31,964 Ketika di sekolah rendah, dia kata 107 00:10:32,965 --> 00:10:34,634 dia dah tuntut saya. 108 00:10:34,717 --> 00:10:35,717 Saya miliknya. 109 00:10:38,137 --> 00:10:40,681 Mujurlah awak belum ada anak. 110 00:10:41,641 --> 00:10:45,019 Kalau tidak, dia tentu sedang sembelih kawan-kawannya. 111 00:10:45,936 --> 00:10:47,730 Mungkin termasuklah awak. 112 00:10:53,319 --> 00:10:54,695 Apa kisah awak, Peyton? 113 00:10:55,237 --> 00:10:56,572 Kenapa awak di sini? 114 00:10:58,407 --> 00:11:00,284 - Projek Keamanan. - Ya. 115 00:11:00,868 --> 00:11:02,203 Ya, kami boleh nampak. 116 00:11:02,286 --> 00:11:03,621 Apa sebabnya? 117 00:11:05,331 --> 00:11:06,332 Tak ada sebab. 118 00:11:30,356 --> 00:11:33,401 Bagaimana awak boleh jadi rahib 119 00:11:33,484 --> 00:11:35,236 di dunia ini? 120 00:11:37,029 --> 00:11:38,030 Nak, 121 00:11:38,614 --> 00:11:40,324 Tuhan tak menghuni dunia ini. 122 00:11:40,908 --> 00:11:43,452 Dia penciptanya, tapi bukan penghuninya. 123 00:11:43,536 --> 00:11:48,332 Tapi kita hanya tahu benda yang kita nampak, bukan? 124 00:11:48,416 --> 00:11:50,751 Benda yang kita boleh rasa sendiri, 125 00:11:50,835 --> 00:11:53,212 dan semuanya boleh berubah sekelip mata. 126 00:11:54,714 --> 00:11:56,340 Satu peristiwa 127 00:11:58,008 --> 00:11:59,719 boleh mengubah segalanya. 128 00:12:00,302 --> 00:12:02,012 Dunia memang nampak begitu. 129 00:12:03,431 --> 00:12:05,599 Kita tak tahu masa depan. 130 00:12:06,350 --> 00:12:10,062 Apabila saja kita rasa kita tahu, sesuatu yang berbeza berlaku. 131 00:12:10,146 --> 00:12:12,356 Sebab itukah awak tak ada anak? 132 00:12:12,440 --> 00:12:14,859 Kalau ada, tentu mereka yang bersembunyi, bukan kita. 133 00:12:16,736 --> 00:12:19,321 Kami ditakdirkan tak dapat anak. 134 00:12:20,614 --> 00:12:22,283 Kami gagal mendapatkannya. 135 00:12:26,495 --> 00:12:27,747 Tapi saya akan dapat anak. 136 00:12:30,124 --> 00:12:33,252 Awak pernah keguguran? 137 00:12:37,381 --> 00:12:38,381 Empat kali. 138 00:12:46,098 --> 00:12:47,224 Keguguran? 139 00:12:51,645 --> 00:12:52,645 Kali ini… 140 00:12:54,356 --> 00:12:56,025 Anak lelaki ini zuriat awak. 141 00:13:19,757 --> 00:13:21,091 Hei, sudahlah. 142 00:13:22,051 --> 00:13:25,763 - Christophe akan belasah awak nanti. - Christophe dah pergi. 143 00:13:25,846 --> 00:13:27,765 - Ayah kata selamanya. - Pergi? 144 00:13:27,848 --> 00:13:29,850 Ke mana? Kenapa? 145 00:13:29,934 --> 00:13:31,644 Kerana Christophe jahat. 146 00:13:31,727 --> 00:13:33,646 Hei! Apa kamu buat? 147 00:13:34,605 --> 00:13:36,273 Kad pengenalan! Sekarang! 148 00:13:38,818 --> 00:13:40,194 Saya tak bawa pula. 149 00:13:40,945 --> 00:13:42,905 - Sumpah, kami orang Hutu. - Diam! 150 00:13:44,615 --> 00:13:45,615 Ya. 151 00:13:46,200 --> 00:13:47,993 Ayah kamu Godefroid, bukan? 152 00:13:48,077 --> 00:13:49,161 Awak kenal dia? 153 00:13:51,872 --> 00:13:52,872 Bola sepak? 154 00:13:53,749 --> 00:13:55,417 Sekarang bukan masa bermain. 155 00:13:56,001 --> 00:13:57,753 - Kamu bangga jadi orang Hutu? - Ya. 156 00:13:57,837 --> 00:14:01,173 Tempat ini, bumi ini hak milik kamu. 157 00:14:01,257 --> 00:14:02,842 Bukan milik kutu! 158 00:14:04,009 --> 00:14:05,970 Kamu dah cukup besar. 159 00:14:07,054 --> 00:14:10,182 - Bawa kad pengenalan ke mana-mana saja! - Baik, tuan. 160 00:14:10,266 --> 00:14:12,309 Kamu tak nak jadi kaum lebih baik? 161 00:14:14,812 --> 00:14:17,231 Sekarang masa untuk pembersihan! 162 00:14:18,315 --> 00:14:19,567 Mainkan peranan kamu. 163 00:14:24,572 --> 00:14:25,823 Dendanya sebiji bola. 164 00:14:25,906 --> 00:14:26,740 Pergi! 165 00:14:26,824 --> 00:14:27,741 Ambil bola itu. 166 00:14:27,825 --> 00:14:28,909 Cepat! 167 00:14:45,009 --> 00:14:47,136 Hei! Apa kamu buat di situ? 168 00:14:53,976 --> 00:14:54,976 Cantik bola ini. 169 00:14:56,562 --> 00:14:58,606 Kamu berdua, balik sekarang. 170 00:14:58,689 --> 00:14:59,940 Kamu, ikut saya. 171 00:15:01,233 --> 00:15:02,233 Mari! 172 00:15:09,825 --> 00:15:10,825 Tepuk tangan, 173 00:15:11,911 --> 00:15:13,913 kemudian, tangan kanan bertemu, 174 00:15:14,496 --> 00:15:15,496 diikuti tangan kiri. 175 00:15:15,915 --> 00:15:18,709 - Ya. - Saya tahu permainan ini. 176 00:15:20,794 --> 00:15:22,212 Awak memang cekap. 177 00:15:26,467 --> 00:15:29,011 Saya serius. Jangan bermain sekarang. 178 00:15:29,094 --> 00:15:30,763 Tapi kami nak buat apa lagi? 179 00:15:32,765 --> 00:15:37,102 Gula-gula getah dalam piring. 180 00:15:37,186 --> 00:15:41,190 Berapa banyak yang kami saring? 181 00:15:42,024 --> 00:15:43,442 Mutesi, berapa banyak? 182 00:15:47,821 --> 00:15:48,821 Sembilan. 183 00:15:49,406 --> 00:15:52,993 Satu, dua, tiga, empat, lima, 184 00:15:53,077 --> 00:15:56,246 enam, tujuh, lapan, sembilan. 185 00:15:56,330 --> 00:15:59,541 Awak tak terpilih. 186 00:16:01,085 --> 00:16:02,419 Annick, bukan awak. 187 00:16:04,546 --> 00:16:05,756 Keluarkan satu kaki. 188 00:16:07,591 --> 00:16:10,260 Apa jadi jika kita terpilih? 189 00:16:11,011 --> 00:16:12,638 Orang itu perlu kejar… 190 00:16:14,515 --> 00:16:17,434 Orang itu perlu… 191 00:16:17,518 --> 00:16:18,769 …isytiharkan perang jari. 192 00:16:18,852 --> 00:16:22,231 Lima, enam, tujuh, lapan, tegakkan jari, tengok depan. 193 00:16:31,031 --> 00:16:32,157 Saya tewaskan awak. 194 00:17:29,256 --> 00:17:34,053 HARI KEEMPAT 195 00:17:39,767 --> 00:17:42,561 Ada wanita bersembunyi. 196 00:17:47,900 --> 00:17:50,569 Dia boleh sertai kami. Kita boleh panggil dia. 197 00:17:50,652 --> 00:17:52,738 Jangan, ia tak selamat. 198 00:17:52,821 --> 00:17:55,574 - Kita tak boleh abaikan dia. - Jangan panggil. 199 00:17:55,657 --> 00:17:58,494 Kita boleh lontar benda untuk tarik perhatiannya. 200 00:18:03,290 --> 00:18:06,126 Lantaklah jika rasanya macam air kencing, 201 00:18:06,710 --> 00:18:08,087 asalkan ia memabukkan. 202 00:18:10,547 --> 00:18:12,466 Saya kenal dia, Pascal. 203 00:18:13,092 --> 00:18:14,343 Dia ahli gereja kami. 204 00:18:14,426 --> 00:18:15,761 Pascal akan bantu dia. 205 00:18:16,470 --> 00:18:17,596 Syukurlah, Jesus. 206 00:18:17,679 --> 00:18:18,680 Dia orang Hutu? 207 00:18:19,181 --> 00:18:20,974 Ya, tapi seperti awak. 208 00:18:21,725 --> 00:18:24,686 Jangan percayakan dia, walaupun awak kenal dia. 209 00:18:24,770 --> 00:18:25,770 Tidak. 210 00:18:26,271 --> 00:18:27,356 Saya kenal dia. 211 00:18:28,649 --> 00:18:29,649 Percayalah. 212 00:18:30,317 --> 00:18:31,568 Percaya kepada Tuhan. 213 00:18:32,277 --> 00:18:34,279 - Saya nak panggil dia. - Jeanette! 214 00:18:35,072 --> 00:18:36,323 Francois akan datang. 215 00:18:36,406 --> 00:18:37,825 Tengok sini, ada kutu! 216 00:18:38,492 --> 00:18:39,576 Ada kutu. 217 00:18:41,370 --> 00:18:43,205 - Ayuh. Jalan. - Tidak! 218 00:18:44,790 --> 00:18:46,125 Bawa dia cepat. 219 00:18:46,750 --> 00:18:48,418 Mari kita selesaikannya. 220 00:18:48,502 --> 00:18:52,756 Ini takkan menyakitkan jika kau beritahu kami sekarang. 221 00:18:54,383 --> 00:18:57,511 Kau fikir kami takkan jumpa mereka? Kami dah jumpa kau. 222 00:18:57,594 --> 00:18:59,805 Aku bertanggungjawab memburu mereka. 223 00:19:00,305 --> 00:19:03,225 - Kalau kau enggan beritahu… - Kami bertempiaran. 224 00:19:03,809 --> 00:19:04,893 Macam kutu? 225 00:19:06,645 --> 00:19:09,773 Kau tentu tak mahu dikelar oleh parang ini. 226 00:19:10,983 --> 00:19:15,028 Begitu juga suami atau anak-anak kau. 227 00:19:16,446 --> 00:19:19,408 Dedahkan lokasi mereka dan mereka takkan dikelar. 228 00:19:20,701 --> 00:19:22,828 Sebaliknya, aku akan tembak mereka. 229 00:19:22,911 --> 00:19:24,830 - Sudahlah. - Tolonglah. 230 00:19:25,330 --> 00:19:27,624 - Awak boleh hentikannya. - Diam! 231 00:19:29,793 --> 00:19:31,753 Kau memang tak guna! 232 00:19:31,837 --> 00:19:32,837 Merayu. 233 00:19:33,463 --> 00:19:37,676 Budak-budak itu pula hodoh. Pandang sini! 234 00:19:39,428 --> 00:19:40,762 Kutu tak guna. 235 00:19:42,264 --> 00:19:46,685 Dia macam lembu gemuk yang akan lahirkan seekor lagi lembu. 236 00:19:46,768 --> 00:19:47,811 Kau nak ke mana? 237 00:19:47,895 --> 00:19:48,895 Kau nak ke mana? 238 00:19:50,022 --> 00:19:52,566 - Bawa dia ke situ! - Ya Tuhan, tidak! 239 00:19:53,150 --> 00:19:55,194 - Tidak! - Diam! 240 00:19:55,277 --> 00:19:57,738 - Aku akan ajar dia. - Tidak! 241 00:19:57,821 --> 00:19:59,656 Tidak! 242 00:20:01,158 --> 00:20:03,035 Tidak! 243 00:20:03,118 --> 00:20:04,578 Diam! 244 00:20:05,078 --> 00:20:06,330 Tidak! 245 00:20:08,123 --> 00:20:09,791 Tidak! 246 00:20:10,918 --> 00:20:14,588 Tidak! 247 00:20:31,188 --> 00:20:32,814 Giliran kau pula. 248 00:20:33,523 --> 00:20:34,733 Aku akan pegang dia. 249 00:20:39,571 --> 00:20:43,784 Mana kutu kau yang lain? 250 00:20:43,867 --> 00:20:46,578 Kau akan dihumban dalam neraka! Kau akan dihum… 251 00:21:36,253 --> 00:21:37,379 Anjing. 252 00:21:38,255 --> 00:21:39,255 Mereka itu… 253 00:21:45,345 --> 00:21:48,890 Dia Akimana Murenzi. 254 00:21:50,183 --> 00:21:52,561 Dia dan suami ada kedai roti. 255 00:21:53,145 --> 00:21:54,896 Dua orang yang bunuh dia itu 256 00:21:56,148 --> 00:21:58,108 masih remaja. 257 00:21:58,900 --> 00:22:01,111 Pascal penyanyi koir. 258 00:22:01,695 --> 00:22:04,990 Suaranya sangat merdu. 259 00:22:05,073 --> 00:22:06,073 Ini salah awak. 260 00:22:06,825 --> 00:22:08,368 Awak tak mahu dia di sini. 261 00:22:08,452 --> 00:22:10,329 Dia mati disebabkan awak. 262 00:22:10,412 --> 00:22:13,665 - Tidak, kita hidup disebabkan dia. - Dia… 263 00:22:15,292 --> 00:22:16,877 Dia hamil. 264 00:22:17,377 --> 00:22:19,629 Kenapa awak tak cakap dia hamil? 265 00:22:19,713 --> 00:22:23,717 Apa bezanya? Wanita hamil sajakah yang penting? 266 00:22:24,343 --> 00:22:27,095 - Wanita lain tak perlu dikasihani? - Dia baik terhadap kita. 267 00:22:27,179 --> 00:22:28,889 Tuhan mengasihani kita. 268 00:22:28,972 --> 00:22:31,808 - Bukan ada… - Jangan sentuh saya! 269 00:22:32,517 --> 00:22:34,436 Kita cuma dengar cakapnya. 270 00:22:35,145 --> 00:22:36,688 Kita dengar saja. 271 00:22:38,440 --> 00:22:40,567 Mereka takkan bunuh orang Amerika. 272 00:22:40,650 --> 00:22:42,569 Akimana sepatutnya berada di sini. 273 00:22:42,652 --> 00:22:45,947 - Bukan itu kehendak Tuhan. - Francois akan bantu kita. 274 00:22:46,031 --> 00:22:50,660 - Ia memang sukar. - Awak gila atau bodoh? 275 00:22:51,370 --> 00:22:53,997 Suami awak tentu dah mati. 276 00:22:54,790 --> 00:22:57,250 Kita perlu yakin dan berdoa. 277 00:22:57,334 --> 00:22:58,710 Berdoa kepada siapa? 278 00:22:59,878 --> 00:23:01,129 Siapa yang mendengar? 279 00:23:01,213 --> 00:23:03,298 Jesus sentiasa mendengar. 280 00:23:03,382 --> 00:23:06,718 Orang disembelih macam khinzir. Ia untuk apa? 281 00:23:06,802 --> 00:23:08,970 Tuhan mendengar doa kita semua. 282 00:23:09,054 --> 00:23:10,931 Dia mungkin tak beri jawapan… 283 00:23:11,014 --> 00:23:13,683 Macam khinzir di tepi jalan! 284 00:23:15,560 --> 00:23:16,812 Jangan bermimpi lagi. 285 00:23:16,895 --> 00:23:19,648 Pembunuh akan menerima balasannya 286 00:23:19,731 --> 00:23:21,108 pada Hari Pembalasan. 287 00:23:21,191 --> 00:23:23,610 Ini pembalasan mereka. 288 00:23:24,694 --> 00:23:25,694 Sekarang. 289 00:23:26,029 --> 00:23:27,322 Perbuatan mereka, 290 00:23:27,406 --> 00:23:28,949 tiada wanita… 291 00:23:30,951 --> 00:23:35,414 patut menderita seperti itu. 292 00:23:43,672 --> 00:23:48,468 Pada waktu malam, pak cik saya… 293 00:23:59,521 --> 00:24:00,564 Saya bersimpati. 294 00:24:01,523 --> 00:24:03,024 Saya faham keadaannya. 295 00:24:04,568 --> 00:24:06,319 Ayah saya… 296 00:24:10,615 --> 00:24:13,201 Kadangkala, dia sakiti ibu saya seperti itu. 297 00:24:15,370 --> 00:24:18,957 Dia perkosa ibu saya. 298 00:24:23,128 --> 00:24:24,671 Saya akan bunuh semua bangsat itu. 299 00:24:25,255 --> 00:24:26,798 Ini angkara orang awak. 300 00:24:27,674 --> 00:24:30,385 Orang putih datang dan buat kad pengenalan. 301 00:24:30,469 --> 00:24:33,805 Katanya, "Hutu dapat ini, Tutsi dapat itu." 302 00:24:39,352 --> 00:24:40,352 Diam! 303 00:24:49,196 --> 00:24:50,780 Pandang mata saya 304 00:24:51,490 --> 00:24:55,535 dan kata yang budak-budak itu tak patut dihumban ke dalam neraka. 305 00:24:56,953 --> 00:24:57,954 Pandanglah. 306 00:24:58,038 --> 00:24:59,038 Pandanglah. 307 00:24:59,414 --> 00:25:01,333 Kutuklah budak-budak celaka itu. 308 00:25:01,917 --> 00:25:03,960 Saya takkan menghukum sesiapa. 309 00:25:04,044 --> 00:25:05,212 Kenapa? 310 00:25:05,295 --> 00:25:08,632 Kerana itu bermakna ayah awak pun sama kerana dia jahat? 311 00:25:10,634 --> 00:25:13,053 Mungkin Akimana sepatutnya berada di sini 312 00:25:13,678 --> 00:25:15,096 dan awak berada di luar. 313 00:25:25,190 --> 00:25:26,399 Cukup. 314 00:25:29,194 --> 00:25:30,904 Akimana dah bersama Tuhan. 315 00:25:33,323 --> 00:25:34,323 Mari berdoa. 316 00:25:35,450 --> 00:25:36,493 Ya Tuhan, 317 00:25:37,661 --> 00:25:40,080 kami mendoakan roh Akimana Murenzi. 318 00:25:41,790 --> 00:25:43,333 Lindungilah dia, ya Tuhan. 319 00:25:44,626 --> 00:25:45,627 Lindungilah dia. 320 00:26:01,017 --> 00:26:02,686 Lelaki-lelaki itu kenal dia. 321 00:26:05,313 --> 00:26:07,399 Mereka tahu anak-anaknya tiada. 322 00:26:07,983 --> 00:26:08,983 Disembunyikan. 323 00:26:10,277 --> 00:26:11,987 Kenapa awak sembunyikan kami? 324 00:26:12,779 --> 00:26:14,489 Apabila keganasan tercetus, 325 00:26:14,573 --> 00:26:16,575 pihak militia mula menjarah rumah. 326 00:26:17,075 --> 00:26:19,160 Francois kata mereka ada senarai. 327 00:26:19,869 --> 00:26:22,163 Senarai nama Tutsi dan Hutu sederhana. 328 00:26:23,331 --> 00:26:27,961 Francois guru di sekolah untuk pelajar Tutsi dan Hutu. 329 00:26:29,754 --> 00:26:32,299 Kami tak percaya yang Tutsi lebih bagus, 330 00:26:33,425 --> 00:26:35,635 walaupun dengan segala prejudis 331 00:26:35,719 --> 00:26:38,263 atau kisah yang kami dengar semasa kecil. 332 00:26:39,264 --> 00:26:41,891 Semua manusia sama saja. 333 00:26:44,102 --> 00:26:47,188 Jika kita sayang diri sendiri, barulah kita mampu sayang orang lain. 334 00:26:50,609 --> 00:26:53,445 Awak tentu budak kecil yang kesunyian. 335 00:26:58,742 --> 00:27:00,410 Awak ingat awak pandai. 336 00:27:03,747 --> 00:27:06,833 Awak hanya menghukum dan tak mendengar. 337 00:27:08,251 --> 00:27:11,296 Ya, betul. Saya kesunyian semasa kecil. 338 00:27:13,131 --> 00:27:14,132 Tapi saya nampak… 339 00:27:16,635 --> 00:27:17,886 Awak masih kesunyian. 340 00:27:39,407 --> 00:27:44,079 HARI KELIMA 341 00:28:26,329 --> 00:28:28,623 - Apa awak buat? - Apa ini? 342 00:28:29,457 --> 00:28:32,836 Awak sorok makanan dan awak makan seorang. 343 00:28:32,919 --> 00:28:34,337 - Tidak! - Apa lagi? 344 00:28:37,507 --> 00:28:38,717 Mutesi! 345 00:28:38,800 --> 00:28:41,469 Berhenti! Dia bekalkan makanan untuk orang Afrika. 346 00:28:41,553 --> 00:28:42,929 Saya pengajar. 347 00:28:43,596 --> 00:28:44,931 Mutesi, awak tak berhak… 348 00:28:45,014 --> 00:28:46,433 Berhenti. Ia bukan… 349 00:28:46,516 --> 00:28:49,394 - Dia sorok makanan. - Saya simpan kalau… 350 00:28:50,478 --> 00:28:54,315 Kalau-kalau kita lama di sini. Saya memang nak kongsi makanan itu. 351 00:28:54,399 --> 00:28:55,275 Betul. 352 00:28:55,358 --> 00:28:57,235 Tidak, awak sembunyikannya. 353 00:28:57,318 --> 00:28:59,612 Saya tak perlukan makanan jijik awak. 354 00:29:06,953 --> 00:29:07,953 Masalahnya, 355 00:29:08,788 --> 00:29:12,208 kita tak tahu sama ada Francois akan kembali. 356 00:29:12,292 --> 00:29:14,919 Jika ini saja yang kita ada, maka… 357 00:29:20,633 --> 00:29:22,427 Kita semua kelaparan. 358 00:29:22,927 --> 00:29:24,512 Makanlah. Nah. 359 00:29:36,941 --> 00:29:39,402 Ya Tuhan, berkatilah makanan ini. Ampunkan dosa kami… 360 00:29:52,165 --> 00:29:53,165 Buka. 361 00:29:56,294 --> 00:29:57,294 Bangun… 362 00:29:58,254 --> 00:29:59,254 Caleb. 363 00:30:01,090 --> 00:30:02,090 Bangun… 364 00:30:09,682 --> 00:30:11,100 Kenapa awak tak tidur? 365 00:30:13,353 --> 00:30:14,896 Boleh saya buat pengakuan? 366 00:30:15,396 --> 00:30:16,856 Saya bukan paderi. 367 00:30:21,319 --> 00:30:22,319 Ya. 368 00:30:23,947 --> 00:30:25,031 Buatlah pengakuan. 369 00:30:31,621 --> 00:30:32,621 Saya takut. 370 00:30:33,998 --> 00:30:35,166 Kita semua takut. 371 00:30:36,209 --> 00:30:37,544 Kita perlu yakin. 372 00:30:38,795 --> 00:30:40,463 Dia dah lima bulan hari ini, 373 00:30:41,631 --> 00:30:42,631 dan saya rasa… 374 00:30:46,928 --> 00:30:48,555 Ini saja yang saya mahukan, 375 00:30:49,556 --> 00:30:50,765 menjadi seorang ibu, 376 00:30:52,141 --> 00:30:53,184 berkeluarga. 377 00:30:54,310 --> 00:30:56,771 Yakinlah yang Tuhan akan memakbulkan permintaan awak. 378 00:30:56,855 --> 00:30:58,022 Ya, saya tahu, 379 00:30:58,106 --> 00:31:01,109 tapi saya hairan kerana Francois masih belum datang. 380 00:31:05,280 --> 00:31:09,576 Walau di mana dia berada, dia tentu teringatkan awak dan anak itu 381 00:31:10,785 --> 00:31:14,080 dan berusaha sedaya upaya untuk kembali. 382 00:31:16,749 --> 00:31:17,876 Lima malam. 383 00:31:22,797 --> 00:31:24,465 Lima malam. 384 00:31:42,275 --> 00:31:43,526 Sebentar tadi, 385 00:31:44,819 --> 00:31:46,654 dia bergerak buat kali pertama. 386 00:31:46,738 --> 00:31:47,738 Betul! 387 00:31:57,373 --> 00:31:59,500 Tuhan kurniakan awak bayi yang kuat. 388 00:32:02,921 --> 00:32:05,924 Tapi sekarang, awak perlu tidur. 389 00:32:06,591 --> 00:32:07,592 Berehatlah. 390 00:32:22,899 --> 00:32:23,899 Terima kasih. 391 00:32:24,859 --> 00:32:26,027 Tutuplah mata. 392 00:32:37,121 --> 00:32:41,918 HARI KEENAM 393 00:32:45,380 --> 00:32:47,173 Awak suka buku itu, Peyton? 394 00:32:48,841 --> 00:32:49,968 Buku ini? Ya. 395 00:32:50,677 --> 00:32:52,178 Ia buku klasik. 396 00:32:52,762 --> 00:32:55,390 Boleh bacakannya kepada kami? 397 00:32:55,473 --> 00:32:57,725 Saya tak pandai baca kuat-kuat. 398 00:32:58,434 --> 00:32:59,602 BENIH CINTA POHON KEAMANAN 399 00:32:59,686 --> 00:33:00,937 Tapi awak bacalah. 400 00:33:04,315 --> 00:33:07,068 Saya dah lama tak baca buku bahasa Inggeris, 401 00:33:07,151 --> 00:33:09,028 dah hampir sepuluh tahun. 402 00:33:09,529 --> 00:33:14,117 - Saya tak boleh baca dengan baik. - Tapi awak boleh bercakap dengan baik. 403 00:33:14,200 --> 00:33:15,368 Macamlah bahasa Perancis. 404 00:33:15,451 --> 00:33:18,830 Kebanyakan orang Rwanda fasih, tapi kami tak tahu baca dalam bahasa itu. 405 00:33:18,913 --> 00:33:19,913 Ya. 406 00:33:21,124 --> 00:33:22,124 Saya tahu. 407 00:33:23,584 --> 00:33:25,461 Adakah kerana awak orang Tutsi? 408 00:33:25,545 --> 00:33:27,005 Jeanette orang Tutsi. 409 00:33:27,088 --> 00:33:29,799 Ia tiada kaitan langsung, setidaknya bagi saya. 410 00:33:29,882 --> 00:33:32,969 Saya dan keluarga saya menternak kambing. 411 00:33:33,469 --> 00:33:35,430 Kami sama saja macam orang Hutu. 412 00:33:36,347 --> 00:33:38,141 Saya nak tahu bahasa itu. 413 00:33:38,850 --> 00:33:40,476 Jadi, saya belajar sendiri. 414 00:33:49,986 --> 00:33:51,237 Terima kasih, Peyton. 415 00:33:51,988 --> 00:33:52,988 Ya. 416 00:33:55,533 --> 00:33:58,578 "Benih Cinta, Pohon Keamanan 417 00:33:59,328 --> 00:34:01,122 karya Susan Elijah Kern." 418 00:34:03,166 --> 00:34:06,335 "Benih cinta disemai di seluruh dunia. 419 00:34:06,919 --> 00:34:09,380 Ia berpusing dan berpusar, 420 00:34:09,464 --> 00:34:11,591 bergulung dan mekar. 421 00:34:13,676 --> 00:34:15,053 Ditanam di sini 422 00:34:16,054 --> 00:34:17,180 dan di sana. 423 00:34:18,139 --> 00:34:19,139 Di tanah tinggi, 424 00:34:19,807 --> 00:34:20,807 tanah rendah 425 00:34:21,225 --> 00:34:22,435 dan di merata-rata. 426 00:34:23,936 --> 00:34:26,731 Benih cinta disemai setiap hari. 427 00:34:27,315 --> 00:34:30,109 Ia sebahagian daripada kehidupan ini. 428 00:34:30,610 --> 00:34:33,362 Benih bunga, benih kambing. 429 00:34:33,905 --> 00:34:35,031 Yang orang makan, 430 00:34:35,698 --> 00:34:37,033 ia dipanggil bijirin." 431 00:35:04,936 --> 00:35:05,936 Sayang. 432 00:35:10,441 --> 00:35:12,693 Saya takut jangan-jangan awak… 433 00:35:15,321 --> 00:35:18,241 - Awak pergi terlalu lama. - Maafkan saya, sayang. 434 00:35:19,283 --> 00:35:22,286 Saya takkan sesekali meninggalkan awak. 435 00:35:24,247 --> 00:35:26,541 Jangan keluar. Sembunyi di sini. 436 00:35:28,709 --> 00:35:29,709 Dia bagaimana? 437 00:35:30,878 --> 00:35:31,963 Kuat tendangannya. 438 00:35:32,588 --> 00:35:33,673 Dia kuat. 439 00:35:34,298 --> 00:35:35,758 Macam ayahnya, bukan? 440 00:35:41,973 --> 00:35:43,307 Kenapa awak lambat pulang? 441 00:35:46,853 --> 00:35:49,772 Keadaan agak huru-hara. 442 00:35:50,898 --> 00:35:54,735 Tapi saya teringat awak dah ada makanan Peyton dan air. 443 00:35:55,653 --> 00:35:59,657 Saya cuba bawa lagi makanan, tapi ia mustahil. 444 00:36:00,449 --> 00:36:02,285 Mari. Kita perlu pergi. 445 00:36:02,368 --> 00:36:03,870 PBB akan bawa awak pergi. 446 00:36:05,454 --> 00:36:06,581 Bukan semua sekali. 447 00:36:07,331 --> 00:36:09,167 Peyton saja. 448 00:36:10,084 --> 00:36:11,669 Mereka cari orang kulit putih saja. 449 00:36:13,254 --> 00:36:15,923 Maaf, sayang, tapi masa kita akan tiba. 450 00:36:16,007 --> 00:36:18,384 Ayuh. Kita perlu pergi cepat. 451 00:36:18,467 --> 00:36:21,846 - Kenapa orang kulit putih saja? - PBB akan selamatkan kami nanti. 452 00:36:21,929 --> 00:36:24,599 - Saya tak faham… - Kita perlu pergi sekarang. 453 00:36:24,682 --> 00:36:26,434 Jangan buang masa. 454 00:36:26,934 --> 00:36:29,687 - Kita perlu pergi cepat. - Tidak! 455 00:36:31,731 --> 00:36:32,732 Peyton. 456 00:36:35,026 --> 00:36:37,111 Saya tak layak. 457 00:36:39,113 --> 00:36:40,781 Ayuh. Mari kita pergi. 458 00:36:40,865 --> 00:36:42,116 Saya tak layak. 459 00:36:42,200 --> 00:36:43,993 - Militia dah sampai. - Tidak. 460 00:36:44,577 --> 00:36:46,120 Ini peluang terakhir awak. 461 00:36:49,874 --> 00:36:51,042 Sekarang dah terlambat. 462 00:36:51,125 --> 00:36:53,252 - Saya sayang awak. - Saya pun sama. 463 00:36:53,794 --> 00:36:55,087 Saya akan bawa lagi makanan. 464 00:37:18,152 --> 00:37:19,862 Kanak-kanak patut selamat di rumah. 465 00:37:20,780 --> 00:37:21,948 Kenapa awak tak pergi? 466 00:37:23,574 --> 00:37:25,284 Saya bukan kanak-kanak. 467 00:37:25,368 --> 00:37:26,744 Tapi awak masih muda. 468 00:37:26,827 --> 00:37:28,955 Awak patut dilindungi. 469 00:37:29,038 --> 00:37:31,749 - Bagaimana jika awak tak selamat di sini? - PBB dah tiba. 470 00:37:32,375 --> 00:37:35,795 - Mereka akan selamatkan kita esok. - Ibu awak tentu risau. 471 00:37:35,878 --> 00:37:38,381 Dah lama ibu bapa saya tak pedulikan saya. 472 00:37:38,464 --> 00:37:42,385 Dia sepatutnya pergi. Makanan kita kurang kerananya. 473 00:37:42,468 --> 00:37:44,887 Kita tentu dah kebuluran kalau tanpanya. 474 00:37:44,971 --> 00:37:50,142 Peyton, kasih sayang ibu bapa tiada tandingannya. 475 00:37:53,646 --> 00:37:58,734 Alangkah indahnya kalau itu benar bagi semua kanak-kanak, tapi… 476 00:38:01,320 --> 00:38:05,741 Sesetengah budak buat silap besar dan tak diberi peluang kedua. 477 00:38:06,367 --> 00:38:08,577 Seolah-olah kasih sayang tiada lagi untuk mereka. 478 00:38:12,373 --> 00:38:14,625 - Kasih sayang ibu awak… - Saya bunuh adik saya. 479 00:38:19,046 --> 00:38:20,214 Empat tahun lepas. 480 00:38:24,927 --> 00:38:27,471 Ibu bapa saya hadiri jamuan pejabat dan… 481 00:38:29,140 --> 00:38:30,140 Caleb… 482 00:38:33,060 --> 00:38:35,187 Dia nak tonton Ghostbusters. 483 00:38:35,688 --> 00:38:38,607 Jadi, saya janji akan bawa dia ke kedai video 484 00:38:38,691 --> 00:38:40,484 kalau dia kemas semak yang saya buat. 485 00:38:41,485 --> 00:38:44,280 Buang botol bir saya di dalam tong sampah jiran. 486 00:38:46,574 --> 00:38:47,575 Dia pun buat. 487 00:38:50,036 --> 00:38:55,082 Dia buat kerana dia tak mahu saya didenda lagi. 488 00:39:00,338 --> 00:39:02,131 Saya tak sepatutnya memandu. 489 00:39:03,132 --> 00:39:05,343 Saya tak sedar yang saya mabuk teruk, 490 00:39:05,968 --> 00:39:06,968 dan… 491 00:39:08,763 --> 00:39:12,558 semua orang setuju bahawa Caleb yang sepatutnya hidup. 492 00:39:15,936 --> 00:39:17,188 Saya dah cuba 493 00:39:18,272 --> 00:39:20,191 beberapa kali untuk… 494 00:39:21,942 --> 00:39:25,237 bunuh diri, tapi… 495 00:39:28,115 --> 00:39:30,493 Saya masih hidup. 496 00:39:35,790 --> 00:39:36,874 Saya dah agak. 497 00:39:38,334 --> 00:39:40,252 Sebab itulah awak di Rwanda. 498 00:39:41,253 --> 00:39:42,838 Awak cuba tebus kesilapan. 499 00:39:44,632 --> 00:39:46,050 Parut itu, 500 00:39:46,550 --> 00:39:48,677 awak dapat ketika cuba bunuh diri? 501 00:39:51,514 --> 00:39:52,890 Kenapa ia gagal? 502 00:39:52,973 --> 00:39:54,475 Sudahlah, Mutesi. 503 00:39:54,558 --> 00:39:55,935 Dia membebankan mereka. 504 00:39:56,018 --> 00:39:58,270 Sekarang, dia membebankan kita, jadi… 505 00:39:58,354 --> 00:39:59,354 Cukup. 506 00:39:59,730 --> 00:40:01,857 Awak ingat awak pandai 507 00:40:02,441 --> 00:40:05,277 dan kerana awak faham orang, awak berhak berlaku kejam? 508 00:40:07,154 --> 00:40:08,531 Saya mungkin akan tanya 509 00:40:09,657 --> 00:40:12,785 sebab awak sakiti kami semua, tapi jawapannya jelas. 510 00:40:14,328 --> 00:40:16,580 Awak pernah dicabul dengan amat teruk, 511 00:40:16,664 --> 00:40:19,667 tapi tak bermakna awak berhak menyakiti orang lain. 512 00:40:19,750 --> 00:40:22,169 Jadi, tolong jangan sakiti kami lagi. 513 00:40:22,670 --> 00:40:25,381 Boleh, kalau awak tak kurung kami di sini. 514 00:40:30,302 --> 00:40:31,762 Ia tak cukup dalam. 515 00:40:31,846 --> 00:40:35,724 Kita tak perlu tekan kuat untuk kerat arteri radius. 516 00:40:36,475 --> 00:40:38,144 Saya saja yang tak berani. 517 00:40:44,775 --> 00:40:45,775 Akhirnya, 518 00:40:46,444 --> 00:40:48,112 dia menghukum. 519 00:40:51,073 --> 00:40:53,951 Kerja sukarela sebanyak mana pun takkan dapat menebus dosa awak. 520 00:40:55,035 --> 00:40:58,581 Bunuh diri ialah dosa terbesar. 521 00:40:59,623 --> 00:41:02,209 Tuhan saja boleh mengampunkan awak. 522 00:41:09,216 --> 00:41:13,721 Awak kata awak jadi rahib kerana ayah awak paderi. 523 00:41:15,598 --> 00:41:17,308 Dia perogol. 524 00:41:22,605 --> 00:41:23,605 Puas hati? 525 00:41:24,648 --> 00:41:26,150 Atau awak nak kami terseksa lagi? 526 00:41:27,026 --> 00:41:29,236 Awak tak tahu erti penderitaan. 527 00:41:29,820 --> 00:41:33,073 Bayangkan diri awak dilupakan akibat penderitaan awak. 528 00:41:33,908 --> 00:41:36,368 Kerana semua orang buntu. 529 00:41:36,952 --> 00:41:39,663 Mereka pandang kita seolah-olah kita tak wujud. 530 00:41:39,747 --> 00:41:41,540 Ya, saya berjalan… 531 00:41:59,433 --> 00:42:03,270 Empat bayi dah hidup dan mati dalam kandungan saya. 532 00:42:05,105 --> 00:42:08,192 Adakah itu bererti saya berhak jadi kejam macam awak? 533 00:42:12,446 --> 00:42:15,658 Apabila Francois pulang, awak boleh pergi. 534 00:42:17,034 --> 00:42:18,577 Saya takkan halang awak. 535 00:42:30,506 --> 00:42:31,757 Sudahlah, bodoh! 536 00:42:31,840 --> 00:42:33,842 HARI KESEPULUH 537 00:42:33,926 --> 00:42:36,512 Jangan ganggu saya kencing. 538 00:42:40,266 --> 00:42:41,350 Bir banyak sangat. 539 00:42:44,186 --> 00:42:47,648 Terlalu banyak bir. 540 00:42:51,068 --> 00:42:54,446 Bodoh, siapa orang seterusnya dalam senarai? 541 00:42:54,530 --> 00:42:55,530 Cepatlah. 542 00:42:56,574 --> 00:42:58,576 - Ayuh. - Kita jumpa di sana. 543 00:43:16,218 --> 00:43:17,469 Saya boleh baca lagi. 544 00:43:23,559 --> 00:43:25,603 Okey, minta pengampunan Tuhan. 545 00:43:26,979 --> 00:43:28,314 Saya dah cuba. 546 00:43:29,023 --> 00:43:30,023 Ia gagal. 547 00:43:36,447 --> 00:43:38,574 Saya boleh cuba. 548 00:43:38,657 --> 00:43:40,909 Saya dah kata, saya dah lama tak cuba. 549 00:43:42,411 --> 00:43:44,079 Awak masih boleh belajar 550 00:43:44,663 --> 00:43:46,123 dan ajar anak awak kelak. 551 00:43:46,624 --> 00:43:49,918 Kita bukan ada kerja lain selain menerima tempias air kencing lelaki. 552 00:43:53,547 --> 00:43:54,923 "Benih… 553 00:44:00,137 --> 00:44:01,137 Cinta… 554 00:44:02,765 --> 00:44:03,932 Pohon 555 00:44:05,392 --> 00:44:06,393 Keamanan. 556 00:44:07,186 --> 00:44:10,522 Karya Su… 557 00:44:12,775 --> 00:44:14,652 - Su…" - Susan. 558 00:44:18,155 --> 00:44:19,155 "Susan 559 00:44:19,615 --> 00:44:21,784 Eli…" 560 00:44:25,037 --> 00:44:26,037 Elijah. 561 00:44:30,292 --> 00:44:31,292 "Elijah… 562 00:44:34,296 --> 00:44:35,296 Kern?" 563 00:44:35,631 --> 00:44:36,631 Ya. 564 00:44:37,049 --> 00:44:38,926 Bagus. Betul, "Kern." 565 00:44:45,849 --> 00:44:46,849 "Benih… 566 00:44:49,311 --> 00:44:50,479 cin 567 00:44:51,397 --> 00:44:52,481 ta…" 568 00:44:53,065 --> 00:44:55,067 Maaf kerana lambat pulang. 569 00:44:55,651 --> 00:44:57,861 Hujan menjadikan keadaan tak selamat. 570 00:44:57,945 --> 00:44:58,946 HARI KE-15 571 00:44:59,029 --> 00:45:00,864 Tentera Hutu selalu meronda. 572 00:45:01,490 --> 00:45:02,658 Nah, minum. 573 00:45:04,868 --> 00:45:06,120 Bagus. 574 00:45:09,957 --> 00:45:11,291 Bagaimana dengan PBB? 575 00:45:12,251 --> 00:45:13,252 Berapa lama lagi? 576 00:45:15,295 --> 00:45:16,295 Mereka… 577 00:45:17,840 --> 00:45:18,966 PBB dah pergi. 578 00:45:20,551 --> 00:45:21,552 Mereka dah pergi. 579 00:45:22,052 --> 00:45:23,052 Apa? 580 00:45:23,929 --> 00:45:25,431 Bila mereka akan kembali? 581 00:45:27,599 --> 00:45:30,227 Awak nak keluar? Inilah peluang awak. 582 00:45:34,273 --> 00:45:35,858 Francois Irakoze? 583 00:45:36,442 --> 00:45:37,818 Kami ada nama awak. 584 00:45:39,653 --> 00:45:41,697 Ini bakinya. Ambillah. 585 00:45:42,239 --> 00:45:44,158 Jangan bercakap atau bergerak. 586 00:45:44,992 --> 00:45:46,326 Saya perlu pergi. 587 00:45:46,410 --> 00:45:48,704 - Turunlah. - Tidak, nanti mereka jumpa kita semua. 588 00:45:48,787 --> 00:45:50,289 Sudahlah. Lepaskan saya. 589 00:45:51,540 --> 00:45:52,958 Francois Irakoze? 590 00:45:53,041 --> 00:45:55,794 Ya. Tolong tunggu sebentar. 591 00:46:07,431 --> 00:46:08,849 Helo, komander. 592 00:46:08,932 --> 00:46:11,310 Kami ada nama awak, Francois. Tengoklah. 593 00:46:11,977 --> 00:46:13,687 Ya. Ini… 594 00:46:14,646 --> 00:46:17,858 - Ini satu kesilapan, tuan. - Jadi, jiran awak penipu? 595 00:46:18,567 --> 00:46:19,567 Jiran? 596 00:46:19,610 --> 00:46:21,737 Mereka setia dengan perjuangan kita. 597 00:46:21,820 --> 00:46:23,530 Mereka kata awak tak setia. 598 00:46:24,782 --> 00:46:26,867 Ada orang lain di rumah awak? 599 00:46:26,950 --> 00:46:29,411 Kamu tunggu di sini dan cuba kesan kutu. 600 00:46:30,120 --> 00:46:32,247 Saya saja di sini. Tak ada kutu pun. 601 00:46:32,331 --> 00:46:34,333 - Wanita dalam gambar itu isteri awak? - Ya. 602 00:46:34,416 --> 00:46:35,416 Dia orang Hutu. 603 00:46:35,459 --> 00:46:37,711 Dia bersama ibunya di Gitarama. 604 00:46:39,296 --> 00:46:40,339 Ini apa? 605 00:46:40,923 --> 00:46:42,299 Awak menang anugerah? 606 00:46:42,925 --> 00:46:44,176 Tidak. Ya, tuan. 607 00:46:44,676 --> 00:46:46,094 - Kenapa? - Saya cikgu. 608 00:46:46,595 --> 00:46:49,640 Plak ini tanda pengiktirafan pentauliahan sekolah saya. 609 00:46:49,723 --> 00:46:50,723 New Hope. 610 00:46:51,266 --> 00:46:52,266 Baguslah. 611 00:46:53,268 --> 00:46:55,896 - Tak pernah dengar pun. - Ia masih baru. 612 00:46:56,980 --> 00:46:58,357 Ia sekolah sains. 613 00:46:59,691 --> 00:47:01,068 Awak ajar budak-budak Tutsi? 614 00:47:01,151 --> 00:47:02,151 Tidak. 615 00:47:03,987 --> 00:47:04,987 Tidak. 616 00:47:05,364 --> 00:47:06,907 Saya didik anak-anak Hutu. 617 00:47:07,908 --> 00:47:08,951 Hutu saja. 618 00:47:12,162 --> 00:47:13,539 Berani awak tipu saya? 619 00:47:19,044 --> 00:47:20,044 Tidak, tuan. 620 00:47:23,465 --> 00:47:24,800 Baguslah untuk awak. 621 00:47:25,509 --> 00:47:26,927 Anak pertama, ya? 622 00:47:27,010 --> 00:47:28,178 Budak lelaki pula? 623 00:47:28,720 --> 00:47:30,556 Anak lelaki Hutu yang kuat, ya? 624 00:47:31,473 --> 00:47:32,558 Ya, tuan. 625 00:47:32,641 --> 00:47:35,018 Dibesarkan di dunia tanpa Tutsi. 626 00:47:35,894 --> 00:47:36,728 Bagus. 627 00:47:36,812 --> 00:47:37,646 Ayuh, kawan! 628 00:47:37,729 --> 00:47:38,564 Ayuh, kawan! 629 00:47:38,647 --> 00:47:41,358 Biar dia cat bilik anaknya. 630 00:47:41,441 --> 00:47:43,569 Awak boleh sertai kami apabila dah selesai. 631 00:47:44,403 --> 00:47:47,656 Membunuh kutu amat memuaskan hati. 632 00:47:47,739 --> 00:47:49,992 Kami akan datang semula, Francois. 633 00:47:50,075 --> 00:47:52,160 Saya teringin jumpa isteri awak. 634 00:48:06,049 --> 00:48:08,969 Tunggu, kita perlu catu air! Berhenti! Kami semua kelaparan! 635 00:48:09,970 --> 00:48:11,513 Annick hamil! 636 00:48:12,973 --> 00:48:14,308 Awak bazirkannya! 637 00:48:17,394 --> 00:48:19,813 Apa masalah awak? Awak sama macam mereka! 638 00:48:19,897 --> 00:48:22,316 Saya sanggup bunuh awak demi nasi itu. 639 00:48:34,202 --> 00:48:35,202 Ini neraka! 640 00:48:37,039 --> 00:48:38,707 Awak langsung tak bersyukur! 641 00:48:38,790 --> 00:48:41,335 Bencinya saya tengok muka awak! 642 00:48:44,004 --> 00:48:45,005 Jeanette. 643 00:48:46,798 --> 00:48:49,134 Jeanette, sudahlah! 644 00:49:06,234 --> 00:49:08,028 Kita akan mati di sini. 645 00:49:10,280 --> 00:49:14,159 Dua minggu dah berlaku tapi Belgium masih belum membantu. 646 00:49:15,994 --> 00:49:18,080 Siapa akan tamatkan semua ini? 647 00:49:19,748 --> 00:49:23,585 Awak bodoh. 648 00:49:24,628 --> 00:49:25,921 Wanita Hutu… 649 00:49:28,256 --> 00:49:29,925 boleh tinggalkan neraka ini. 650 00:49:34,137 --> 00:49:35,847 Tapi kenapa awak di sini? 651 00:49:39,101 --> 00:49:40,769 Saya tak bebas sama seperti awak. 652 00:50:14,094 --> 00:50:16,013 Laparnya. 653 00:50:26,690 --> 00:50:29,359 Ayah saya kata ibu mati dalam keadaan berdosa. 654 00:50:33,864 --> 00:50:35,032 Dosa paling besar. 655 00:50:36,950 --> 00:50:37,951 Ibu saya… 656 00:50:39,327 --> 00:50:41,246 Saya tak berani tanya Tuhan 657 00:50:42,622 --> 00:50:44,416 tempat rohnya bersemadi. 658 00:50:46,501 --> 00:50:49,046 Adalah saya cukup baik untuk memohon pemaafan untuknya? 659 00:50:52,924 --> 00:50:54,760 Saya sangat lapar. 660 00:50:57,220 --> 00:50:58,847 Maafkan saya. 661 00:51:39,471 --> 00:51:40,722 "Di 662 00:51:41,807 --> 00:51:43,225 seluruh dunia." 663 00:51:43,308 --> 00:51:44,810 "Di seluruh dunia. 664 00:51:44,893 --> 00:51:46,269 Mereka…" 665 00:51:46,353 --> 00:51:47,354 HARI KE-25 666 00:51:47,437 --> 00:51:49,397 Apa benda kecil yang di atas itu? 667 00:51:50,649 --> 00:51:51,649 Benda apa? 668 00:51:52,734 --> 00:51:56,071 Itu koma atas. Ia digunakan apabila ada huruf yang tiada. 669 00:51:56,988 --> 00:51:58,698 Apabila ada huruf yang tiada? 670 00:51:59,950 --> 00:52:02,452 Kenapa mereka tak masukkan saja huruf itu? 671 00:52:03,453 --> 00:52:05,997 Ia dibuang untuk membantu kita menyebutnya. 672 00:52:06,081 --> 00:52:07,791 Macam cara pintas. 673 00:52:08,291 --> 00:52:09,709 Ia dipanggil pemendekan. 674 00:52:10,502 --> 00:52:11,502 Pemendekan. 675 00:52:14,422 --> 00:52:15,507 Saya tak faham. 676 00:52:16,925 --> 00:52:18,135 Entahlah. 677 00:52:21,388 --> 00:52:23,473 Kenapa awak nak cakap dengan cepat? 678 00:52:25,100 --> 00:52:27,018 Kenapa tak cakap lebih perlahan? 679 00:52:28,019 --> 00:52:30,438 Tengoklah. Awak pun kata "tak". 680 00:52:30,939 --> 00:52:33,942 Itu pemendekan, daripada perkataan "tidak". 681 00:52:35,360 --> 00:52:36,360 Tengok sini. 682 00:52:40,157 --> 00:52:41,157 Dinding itu. 683 00:52:49,416 --> 00:52:52,627 MEREKA 684 00:52:59,217 --> 00:53:03,680 HARI KE-27 685 00:53:04,764 --> 00:53:06,057 O… 686 00:53:09,811 --> 00:53:10,811 Rang. 687 00:53:15,692 --> 00:53:16,735 Tiga kali ini. 688 00:53:19,613 --> 00:53:21,531 "Ia 689 00:53:22,032 --> 00:53:24,326 dipanggil 690 00:53:25,035 --> 00:53:26,828 bijirin." 691 00:53:29,873 --> 00:53:31,041 Sebenarnya, ia… 692 00:53:31,124 --> 00:53:32,834 Jangan beritahu saya. 693 00:53:34,878 --> 00:53:36,504 I-A. 694 00:53:37,714 --> 00:53:39,716 Nah. Tulislah. 695 00:53:47,015 --> 00:53:48,015 Tak nak. 696 00:53:49,392 --> 00:53:50,727 Jelas sekali awak nak. 697 00:53:50,810 --> 00:53:53,104 Kalau nak sertai kami, cakap saja. 698 00:54:12,290 --> 00:54:13,416 Bagaimana keadaan saya? 699 00:54:14,876 --> 00:54:16,086 Bagus. 700 00:54:19,965 --> 00:54:21,591 Yang ini separa penuh. 701 00:54:24,219 --> 00:54:28,473 HARI KE-34 702 00:54:56,001 --> 00:54:57,252 Apa yang awak tulis? 703 00:54:59,796 --> 00:55:01,131 Surat untuk anak saya. 704 00:55:04,009 --> 00:55:05,552 Awak bacalah kepadanya nanti. 705 00:55:09,222 --> 00:55:10,307 Apa kandungannya? 706 00:55:12,309 --> 00:55:14,311 Ini baru surat kedua saya. 707 00:55:16,980 --> 00:55:18,064 "Anak kesayangan ibu. 708 00:55:19,232 --> 00:55:20,232 Hari ini, 709 00:55:21,067 --> 00:55:23,361 kami tulis di dinding untuk menandakan hari ke-34. 710 00:55:26,781 --> 00:55:29,242 Rasanya seperti sudah terlalu lama kami berada di sini. 711 00:55:30,243 --> 00:55:32,245 Ibu dah lupa bau bunga, 712 00:55:33,830 --> 00:55:36,666 atau rasa air mandian yang menyentuh kulit. 713 00:55:38,043 --> 00:55:41,087 Tapi ibu belajar benda baru. 714 00:55:44,466 --> 00:55:45,800 Seorang gadis Amerika 715 00:55:46,885 --> 00:55:50,138 yang ibu sangka ada kehidupan yang sempurna, 716 00:55:52,432 --> 00:55:54,392 pernah cuba menamatkan nyawanya. 717 00:55:58,146 --> 00:55:59,564 Seorang wanita warak, 718 00:56:01,024 --> 00:56:02,108 dan hamba Tuhan, 719 00:56:02,192 --> 00:56:06,237 memikul beban dan enggan berserah kepada Tuhan. 720 00:56:10,033 --> 00:56:11,242 Seorang gadis Tutsi… 721 00:56:13,828 --> 00:56:15,121 sangat cantik, 722 00:56:17,123 --> 00:56:18,291 sangat pintar, 723 00:56:20,293 --> 00:56:23,755 tapi menjadikan kemarahan sebahagian daripada dirinya, 724 00:56:26,299 --> 00:56:27,299 dan ibu. 725 00:56:29,511 --> 00:56:30,720 Ibu tahu penderitaan ibu. 726 00:56:32,097 --> 00:56:33,097 Buah hati ibu, 727 00:56:35,558 --> 00:56:37,644 kamulah orang yang paling menggembirakan ibu. 728 00:56:42,190 --> 00:56:44,359 Ibu tulis semua ini untuk kamu… 729 00:56:46,361 --> 00:56:49,989 supaya kamu tahu kebenaran yang mungkin terselindung." 730 00:56:57,288 --> 00:56:58,873 Itu saja setakat ini. 731 00:57:09,259 --> 00:57:11,678 Saya tak mahu mati dengan kemarahan ini. 732 00:57:16,433 --> 00:57:17,892 Boleh saya tulis nama saya? 733 00:57:25,442 --> 00:57:28,820 Ladang keluarga kami agak kecil, 734 00:57:30,029 --> 00:57:32,699 tapi saya teringin mengubah segalanya. 735 00:57:35,076 --> 00:57:36,202 Semasa saya… 736 00:57:39,456 --> 00:57:40,915 Semasa pak cik saya… 737 00:57:44,085 --> 00:57:47,797 Wanita-wanita di kampung saya tak buat apa-apa. 738 00:57:48,590 --> 00:57:52,010 Saya anggap mereka seperti ibu saya sendiri, 739 00:57:52,594 --> 00:57:54,387 yang lelaki seperti ayah saya, 740 00:57:55,638 --> 00:57:58,433 ayah dan ibu saya sendiri, 741 00:57:59,517 --> 00:58:00,894 mereka tak buat apa-apa 742 00:58:01,686 --> 00:58:03,646 kerana rasa takut dan malu. 743 00:58:08,776 --> 00:58:11,279 Ia buat saya sangat marah. 744 00:58:28,463 --> 00:58:31,716 Saya bersama ibu saya ketika pembunuhan itu bermula. 745 00:58:33,468 --> 00:58:36,137 Saya berpeluang melindunginya, 746 00:58:37,055 --> 00:58:38,223 tapi saya lari. 747 00:58:43,937 --> 00:58:45,647 Saya nampak penderitaan kamu, 748 00:58:46,564 --> 00:58:47,564 kamu semua. 749 00:58:49,150 --> 00:58:53,071 Saya merasainya juga. 750 00:58:56,699 --> 00:59:01,162 Kalau saya tak buat apa-apa, bermakna saya juga sama seperti 751 00:59:01,663 --> 00:59:04,082 wanita-wanita yang tak membantu saya itu. 752 00:59:11,297 --> 00:59:12,423 Kita… 753 00:59:13,675 --> 00:59:14,717 bersatu. 754 00:59:33,361 --> 00:59:34,821 Awak cikgu yang bagus. 755 00:59:42,203 --> 00:59:43,746 Tulislah nama anak awak. 756 00:59:45,290 --> 00:59:46,708 Saya belum tahu lagi. 757 00:59:49,335 --> 00:59:50,837 Kita patut beri dia nama. 758 00:59:52,880 --> 00:59:53,880 Elijah? 759 00:59:57,927 --> 00:59:58,927 Elijah. 760 01:00:13,610 --> 01:00:14,819 HARI KE-47 761 01:00:14,902 --> 01:00:19,157 "Manusia berasal daripada benih ibu dan bapa 762 01:00:20,992 --> 01:00:23,828 yang menghasilkan anak lelaki atau perempuan 763 01:00:24,537 --> 01:00:26,914 dalam sebarang keadaan cuaca. 764 01:00:27,957 --> 01:00:31,669 Menghasilkan anak menggembirakan kita 765 01:00:31,753 --> 01:00:35,381 dan menghasilkan bakal ibu dan bapa." 766 01:00:42,055 --> 01:00:43,056 Benih… 767 01:00:45,767 --> 01:00:48,144 kambing. 768 01:00:48,227 --> 01:00:49,437 Kambing. 769 01:00:49,979 --> 01:00:54,233 Benih kambing dan semua haiwan 770 01:00:55,735 --> 01:00:59,906 disemai menurut cara yang sama. 771 01:01:03,159 --> 01:01:04,159 Apa? 772 01:01:04,661 --> 01:01:05,661 Lampu itu. 773 01:01:07,789 --> 01:01:09,832 - Boleh awak membaikinya? - Saya memang cuba. 774 01:01:10,583 --> 01:01:12,543 - Berikan kepada saya. - Jeanette. 775 01:01:13,836 --> 01:01:15,338 Awak akan merosakkannya. 776 01:01:15,880 --> 01:01:18,341 - Biar saya cuba! - Jeanette, berhenti! 777 01:01:18,841 --> 01:01:20,968 Tuhan akan mengembalikan cahaya! 778 01:01:21,719 --> 01:01:23,304 Jeanette, sudahlah! 779 01:01:23,388 --> 01:01:26,015 - Ia akan rosak. - Kasihanilah keluarga saya. 780 01:01:26,099 --> 01:01:27,099 Jeanette. 781 01:01:44,450 --> 01:01:45,450 Kenapa? 782 01:01:46,869 --> 01:01:48,496 Kenapa dia belum pulang? 783 01:01:51,457 --> 01:01:52,959 Sepuluh hari dah berlalu. 784 01:01:54,627 --> 01:01:56,379 Makanan kita akan habis. 785 01:02:04,721 --> 01:02:06,347 Dia di tempat yang selamat. 786 01:02:09,350 --> 01:02:11,436 Mereka selamat di New Hope. 787 01:02:11,978 --> 01:02:13,938 Dia tak boleh berada di New Hope. 788 01:02:15,064 --> 01:02:18,776 Mereka bunuh semua orang Tutsi dan Hutu sederhana. 789 01:02:19,819 --> 01:02:21,195 Mereka akan cari dia. 790 01:02:22,280 --> 01:02:24,282 Dia perlu menyorok di tempat lain. 791 01:02:51,768 --> 01:02:56,397 HARI KE-56 792 01:03:02,737 --> 01:03:03,737 Sayang. 793 01:03:05,907 --> 01:03:06,907 Sayang. 794 01:03:09,535 --> 01:03:10,828 Tak apa. Ini saya. 795 01:03:11,329 --> 01:03:12,413 Jangan takut. 796 01:03:13,748 --> 01:03:14,957 Jangan takut. 797 01:03:33,851 --> 01:03:35,937 - Mereka dah sampai? - Sayang. 798 01:03:37,939 --> 01:03:39,732 Maaf kerana mengecewakan awak. 799 01:03:41,692 --> 01:03:43,528 Awak tak kecewakan sesiapa. 800 01:03:45,196 --> 01:03:47,198 Awak cikgu terbaik di Kigali. 801 01:03:47,782 --> 01:03:49,450 Kita akan cari buku baru. 802 01:03:50,910 --> 01:03:51,910 Kita perlu. 803 01:03:52,578 --> 01:03:53,578 Apa? 804 01:03:55,623 --> 01:03:59,168 Sayang, itu cerita dulu. 805 01:04:01,337 --> 01:04:04,382 Kita dah lama dapatkan buku baru. 806 01:04:09,011 --> 01:04:10,011 Awak makan tak? 807 01:04:10,847 --> 01:04:12,181 Awak nampak tak sihat. 808 01:04:13,099 --> 01:04:14,433 Bagaimana anak kita? 809 01:04:15,017 --> 01:04:17,436 Dia menendang. Dia lebih kerap berehat. 810 01:04:18,229 --> 01:04:19,229 Nah. 811 01:04:25,862 --> 01:04:27,113 Makanlah. 812 01:04:35,454 --> 01:04:36,330 - Nah. - Tidak. 813 01:04:36,414 --> 01:04:37,957 Ini untuk awak dan dia. 814 01:04:38,040 --> 01:04:40,126 - Ia tak cukup. - Ia untuk awak. 815 01:04:40,918 --> 01:04:41,918 Tolonglah. 816 01:04:44,547 --> 01:04:47,008 Terima kasih, sayang. Terima kasih. 817 01:04:50,636 --> 01:04:52,597 Semua orang yang kita kenal… 818 01:04:54,056 --> 01:04:57,143 Pembunuhan makin menjadi-jadi setiap hari. 819 01:04:58,102 --> 01:05:01,022 Mereka kata ratusan ribu, sayang, 820 01:05:01,856 --> 01:05:04,066 dan tiada orang cuba menghentikannya. 821 01:05:04,942 --> 01:05:05,942 Sayang, 822 01:05:07,320 --> 01:05:08,863 tiada sesiapa akan datang. 823 01:05:14,619 --> 01:05:19,165 Mereka kata Hôtel des Mille Collines saja tempat selamat untuk pelarian, 824 01:05:19,248 --> 01:05:20,666 tapi sekatan jalan… 825 01:05:20,750 --> 01:05:22,501 Tiada cara untuk ke sana. 826 01:05:23,127 --> 01:05:26,505 Sayang, saya tak tahu jika saya dapat kembali. 827 01:05:28,716 --> 01:05:31,677 Kalau mereka jumpa kita, entah apa… 828 01:05:31,761 --> 01:05:32,761 Tidak. 829 01:05:34,221 --> 01:05:35,598 Awak perlu bersembunyi. 830 01:05:45,483 --> 01:05:48,110 - Saya sayang awak. - Tidak. Jangan pergi. 831 01:05:48,694 --> 01:05:51,572 - Awak selamat kalau berada di sini. - Tak boleh. 832 01:05:52,156 --> 01:05:54,075 Ada orang lain yang perlukan bantuan. 833 01:05:54,867 --> 01:05:55,867 Orang lain? 834 01:05:56,953 --> 01:05:57,953 Siapa? 835 01:05:59,664 --> 01:06:00,665 Jiran-jiran kita. 836 01:06:02,166 --> 01:06:04,377 Samira, bayinya, Nafia. 837 01:06:04,460 --> 01:06:07,755 Mereka bersembunyi, tanpa makanan dan air. 838 01:06:08,297 --> 01:06:09,548 Saya tak boleh lama. 839 01:06:09,632 --> 01:06:12,093 - Saya nak ikut awak. - Jangan, tolonglah. 840 01:06:12,176 --> 01:06:13,928 Tolonglah, tunggu di sini. 841 01:06:14,011 --> 01:06:16,722 Jangan buat saya terbiar sementara awak bantu mereka. 842 01:06:17,640 --> 01:06:19,183 Tergamak awak buat begitu? 843 01:06:20,810 --> 01:06:23,229 Awak bantu mereka padahal kami kebuluran! 844 01:06:23,729 --> 01:06:25,231 Annick, mereka akan mati. 845 01:06:25,314 --> 01:06:27,066 Anak kita akan mati! 846 01:06:29,151 --> 01:06:30,151 Mari. 847 01:06:32,738 --> 01:06:33,948 Saya sayang awak. 848 01:06:34,031 --> 01:06:36,242 Tidak, Francois. Jangan. 849 01:06:36,325 --> 01:06:38,369 Annick. 850 01:06:38,452 --> 01:06:41,163 Dengar sini. 851 01:06:41,664 --> 01:06:43,165 Awak sentiasa milik saya, 852 01:06:44,250 --> 01:06:45,459 dan saya milik awak. 853 01:06:46,293 --> 01:06:48,212 Mereka takkan dapat mengubahnya. 854 01:06:50,131 --> 01:06:51,340 Saya sayang awak. 855 01:07:02,560 --> 01:07:03,936 HARI KE-57 856 01:07:04,020 --> 01:07:05,104 HARI KE-58 857 01:07:05,187 --> 01:07:06,230 HARI KE-59 858 01:07:06,313 --> 01:07:07,857 HARI KE-60 - HARI KE-61 859 01:07:07,940 --> 01:07:09,483 HARI KE-62 - HARI KE-63 860 01:07:09,567 --> 01:07:10,568 HARI KE-64 861 01:07:10,651 --> 01:07:11,819 HARI KE-65 862 01:07:11,902 --> 01:07:13,029 HARI KE-66 863 01:07:13,112 --> 01:07:14,405 HARI KE-67 864 01:07:14,488 --> 01:07:15,990 HARI KE-68 865 01:07:16,073 --> 01:07:17,992 HARI KE-69 866 01:07:18,075 --> 01:07:20,369 HARI KE-70 867 01:09:49,393 --> 01:09:50,561 Ia hanya mimpi. 868 01:09:58,777 --> 01:10:00,571 Alamak. Dia akan bersalin. 869 01:10:06,410 --> 01:10:07,620 Apa kita patut buat? 870 01:10:08,162 --> 01:10:10,080 Saya selalu uruskan kelahiran anak kambing. 871 01:10:10,164 --> 01:10:12,625 Perlahankan nadinya supaya darahnya tak banyak keluar. 872 01:10:13,250 --> 01:10:14,250 Bawakan air. 873 01:10:23,552 --> 01:10:26,722 Annick, jangan bising. 874 01:10:26,805 --> 01:10:28,474 Tarik nafas dengan kami, ya? 875 01:10:35,689 --> 01:10:38,776 Bagus, Annick. Awak lagi bagus daripada kambing. 876 01:10:42,071 --> 01:10:44,823 Elijah dah nak keluar. Kepalanya hampir keluar. 877 01:10:45,407 --> 01:10:46,450 Teran. 878 01:10:46,533 --> 01:10:47,533 Teran lagi. 879 01:10:49,662 --> 01:10:50,913 Dia perlu diam! 880 01:10:56,043 --> 01:10:57,628 Teran kuat-kuat. 881 01:10:57,711 --> 01:10:58,963 Teranlah untuk anak awak. 882 01:10:59,046 --> 01:11:00,631 Teran sekuat hati. 883 01:11:49,054 --> 01:11:54,351 HARI KE-73 884 01:12:10,743 --> 01:12:12,703 "Tujuh puluh tiga hari. 885 01:12:14,413 --> 01:12:16,373 Kami semua dah tak datang haid. 886 01:12:18,250 --> 01:12:20,336 Kami dah tak buang air kecil. 887 01:12:22,254 --> 01:12:25,341 Aku boleh rasa rohku ingin tidur selama-lamanya. 888 01:12:26,342 --> 01:12:28,344 Nyawa meninggalkan jasadku. 889 01:12:28,427 --> 01:12:30,346 Tulang saya makin mereput. 890 01:12:30,429 --> 01:12:32,973 Kami tak sangka akan berada di sini selama ini, 891 01:12:33,057 --> 01:12:37,269 tapi kami hanya menangguhkan nasib yang tak dapat dielak. 892 01:12:38,312 --> 01:12:40,272 Mereka telah rampas segalanya. 893 01:12:40,856 --> 01:12:44,234 Elijah, kamu sudah tidak bergerak lagi. 894 01:12:44,985 --> 01:12:47,071 Kamu dah bersama Tuhan, sayang? 895 01:12:49,073 --> 01:12:50,741 Mungkin ya. 896 01:12:52,201 --> 01:12:54,787 Francois, kenapa kau lambat sangat? 897 01:12:57,748 --> 01:13:00,876 Di luar, aku nampak lelaki, 898 01:13:00,959 --> 01:13:03,128 wanita, kanak-kanak, 899 01:13:03,712 --> 01:13:06,215 bertimbun di kawasan yang umpama kubur. 900 01:13:08,717 --> 01:13:11,136 Aku berharap aku dalam kalangan mereka, 901 01:13:11,220 --> 01:13:15,015 agar aku dapat berehat di bawah lindungan langit 902 01:13:15,808 --> 01:13:18,894 dengan titisan air hujan yang menyucikan kulitku. 903 01:13:20,020 --> 01:13:24,441 Juga agar lumpur yang makin banyak akan mendakapku. 904 01:13:25,275 --> 01:13:28,153 Agar akhirnya, 905 01:13:28,737 --> 01:13:29,947 aku berasa… 906 01:13:31,532 --> 01:13:32,532 tenang." 907 01:13:35,494 --> 01:13:36,495 Annick. 908 01:13:36,578 --> 01:13:38,163 Giliran awak membaca pula. 909 01:13:39,581 --> 01:13:40,749 Mari bangun, duduk. 910 01:13:41,250 --> 01:13:43,335 Cara sebutan awak masih teruk. 911 01:13:53,095 --> 01:13:54,095 Peyton! 912 01:14:00,894 --> 01:14:01,894 Peyton! 913 01:14:04,314 --> 01:14:05,314 Peyton! 914 01:14:12,072 --> 01:14:13,072 Peyton! 915 01:14:22,207 --> 01:14:23,375 Peyton, tolonglah! 916 01:14:25,627 --> 01:14:28,380 Peyton, tolonglah. 917 01:14:28,964 --> 01:14:29,964 Bangun. 918 01:14:31,300 --> 01:14:32,300 Bangun. 919 01:14:44,480 --> 01:14:45,731 Bagaimana keadaannya? 920 01:14:57,576 --> 01:15:03,373 HARI KE-77 921 01:15:22,017 --> 01:15:23,017 Sayang? 922 01:15:25,729 --> 01:15:26,729 Sayang? 923 01:15:28,649 --> 01:15:29,649 Ya Tuhan. 924 01:15:31,109 --> 01:15:32,736 Tolonglah bangun. 925 01:15:38,283 --> 01:15:40,202 Sayang? 926 01:15:42,246 --> 01:15:44,414 Tak apa. Ini saya. 927 01:15:45,499 --> 01:15:46,499 Bagus. 928 01:15:47,209 --> 01:15:48,794 Awak malaikat? 929 01:15:49,670 --> 01:15:50,796 Tidak, sayang. 930 01:15:52,214 --> 01:15:53,298 Awak masih hidup. 931 01:15:55,133 --> 01:15:56,133 Makan benda ini. 932 01:15:57,010 --> 01:15:58,010 Makan benda ini. 933 01:15:58,595 --> 01:16:00,013 Pulihkan semula tenaga. 934 01:16:07,104 --> 01:16:08,104 Anak kita… 935 01:16:14,903 --> 01:16:17,531 Saya nampak malaikat apabila saya tutup mata. 936 01:16:19,741 --> 01:16:21,660 Mereka akan bawa dia pergi. 937 01:16:23,996 --> 01:16:26,206 - Bersama saya. - Tidak, bertahanlah. 938 01:16:26,790 --> 01:16:29,001 Kita perlu berjuang. 939 01:16:29,876 --> 01:16:31,169 Kita masih hidup. 940 01:16:35,799 --> 01:16:38,719 Sayang, dengar sini baik-baik. 941 01:16:39,720 --> 01:16:41,096 Nafia dah mati. 942 01:16:50,147 --> 01:16:51,982 Dia belum lagi dua tahun. 943 01:16:54,401 --> 01:16:56,653 Saya dukung dia semasa dia dilahirkan. 944 01:17:06,079 --> 01:17:07,079 Samira pula? 945 01:17:11,752 --> 01:17:13,378 Dia dah putus harapan. 946 01:17:15,005 --> 01:17:17,049 Sebab itu kita perlu berjuang. 947 01:17:18,383 --> 01:17:19,551 Kita perlu hidup. 948 01:17:35,525 --> 01:17:40,280 Sayang, tentera pemberontak sedang berjuang dan bakal menang. 949 01:17:40,364 --> 01:17:42,324 Orang Hutu dah mula lari. 950 01:17:43,784 --> 01:17:46,036 Hampir semua sekatan jalan dah tiada. 951 01:17:47,287 --> 01:17:49,414 Kita boleh pergi ke Hôtel des Mille Collines 952 01:17:49,498 --> 01:17:50,832 pada waktu malam. 953 01:17:56,880 --> 01:17:58,006 Suruh mereka makan. 954 01:17:59,841 --> 01:18:03,428 Pemberontak dah datang. 955 01:18:03,512 --> 01:18:05,097 Nah, makan. 956 01:18:06,932 --> 01:18:08,475 - Pemberontak. - Ya. 957 01:18:08,558 --> 01:18:10,268 - Baguskah kalau begitu? - Ya. 958 01:18:13,021 --> 01:18:14,021 Mutesi. 959 01:18:14,606 --> 01:18:15,649 Mutesi. 960 01:18:15,732 --> 01:18:16,732 Makan. 961 01:18:17,234 --> 01:18:18,234 Jeanette. 962 01:18:20,862 --> 01:18:21,862 Jeanette. 963 01:18:24,282 --> 01:18:25,282 Jeanette? 964 01:18:27,828 --> 01:18:28,828 Jeanette? 965 01:18:35,377 --> 01:18:37,212 Nah, makan, minum, 966 01:18:38,839 --> 01:18:40,882 cuba bergerak, kuatkan badan. 967 01:18:40,966 --> 01:18:43,552 Awak cuma perlu bertahan sehari lagi. 968 01:18:44,386 --> 01:18:46,847 - Sehari saja? - Ya, sayang. 969 01:18:47,347 --> 01:18:48,557 Sehari saja lagi. 970 01:19:08,577 --> 01:19:11,830 "Nektar itu amat menyenangkan hati 971 01:19:12,664 --> 01:19:16,918 apabila lebah menjadikan madu manis sekali." 972 01:19:17,002 --> 01:19:20,714 HARI KE-78 973 01:19:20,797 --> 01:19:24,134 "Benih semua haiwan 974 01:19:24,926 --> 01:19:27,471 disemai menurut cara yang sama, 975 01:19:29,181 --> 01:19:32,851 dan menghasilkan anak kambing dan haiwan lain, 976 01:19:33,477 --> 01:19:35,228 yang bebas dan…" 977 01:19:40,442 --> 01:19:41,860 Keluar! Semua sekali! 978 01:19:42,527 --> 01:19:44,112 Peter, ayuh. Keluar. 979 01:19:47,741 --> 01:19:49,993 Pergi masuk dan bawa Francois keluar. 980 01:19:51,203 --> 01:19:54,498 Seba… Tuan, murid saya… 981 01:19:54,581 --> 01:19:56,041 Peter, buat perkara yang betul. 982 01:19:56,124 --> 01:19:57,042 Buatlah, Peter! 983 01:19:57,125 --> 01:20:00,003 Jika tidak, murid awak akan mati. 984 01:20:00,086 --> 01:20:01,087 Mereka kanak-kanak. 985 01:20:01,838 --> 01:20:04,424 Francois tiada di sini. 986 01:20:05,300 --> 01:20:06,718 Awak tahu dia tiada di sini. 987 01:20:07,302 --> 01:20:08,845 Awak tentu tahu lokasinya. 988 01:20:08,929 --> 01:20:10,472 Saya tak tahu. 989 01:20:10,555 --> 01:20:11,555 Penipu! 990 01:20:12,057 --> 01:20:14,810 Dapatkan semula pengiktirafan orang Hutu. 991 01:20:14,893 --> 01:20:17,020 Beritahu kami lokasi Francois, 992 01:20:17,896 --> 01:20:20,690 jika tidak, bunuh semua kutu ini. 993 01:20:21,483 --> 01:20:24,319 Kalau awak tak buat, saya akan bunuh mereka, 994 01:20:24,945 --> 01:20:26,363 awak dan isteri awak. 995 01:20:28,532 --> 01:20:30,367 Buat, kalau awak tak mahu mati. 996 01:20:34,704 --> 01:20:35,704 Maafkan saya! 997 01:20:36,873 --> 01:20:38,458 Tolong maafkan saya! 998 01:20:51,137 --> 01:20:54,474 SIAPA - APA - BILA 999 01:20:55,058 --> 01:20:57,143 Cukup! 1000 01:20:58,103 --> 01:21:00,522 Saya tak mampu bunuh semuanya, tolonglah! 1001 01:21:01,565 --> 01:21:05,694 Beritahu saya tempat persembunyian Francois dan yang lain, 1002 01:21:05,777 --> 01:21:08,488 kemudian, barulah saya biar dua bayi itu hidup. 1003 01:21:09,155 --> 01:21:10,490 Saya janji. 1004 01:21:11,616 --> 01:21:13,869 Tak apa, sayang. Jangan menangis. 1005 01:21:16,413 --> 01:21:18,331 Okey! Cukup! 1006 01:21:18,415 --> 01:21:20,542 Tolong jangan cederakan dia! 1007 01:21:21,126 --> 01:21:24,254 Mereka bersembunyi di sebuah sekolah kecil. 1008 01:21:24,337 --> 01:21:27,757 Ia sekolah baru, beberapa kilometer dari Kigali. 1009 01:21:28,383 --> 01:21:29,384 New Hope. 1010 01:21:29,467 --> 01:21:31,511 Sekolah Sains New Hope. 1011 01:21:35,765 --> 01:21:36,765 Mari kita pergi! 1012 01:21:58,914 --> 01:22:00,123 Saya tak mahu mati. 1013 01:22:10,091 --> 01:22:12,177 Francois, dia… 1014 01:22:14,971 --> 01:22:16,556 Dia kata sehari saja. 1015 01:22:18,558 --> 01:22:19,558 Hari ini. 1016 01:22:21,561 --> 01:22:23,313 Kita perlu keluar dari sini. 1017 01:22:25,023 --> 01:22:27,943 Satu, dua, tiga. 1018 01:22:31,780 --> 01:22:33,323 Kita perlu cuba lagi. 1019 01:22:33,406 --> 01:22:35,325 Ia akan terbuka. Tolak lagi. 1020 01:22:35,408 --> 01:22:36,785 Kita dah kepenatan. 1021 01:22:37,285 --> 01:22:38,912 Selaknya terlalu ketat. 1022 01:22:39,412 --> 01:22:40,497 Kunci pun tiada. 1023 01:22:46,795 --> 01:22:48,588 Itu Francoiskah? 1024 01:22:52,759 --> 01:22:54,135 Cari di merata tempat. 1025 01:22:55,804 --> 01:22:58,181 Awak pun nampak mereka boleh muat dalam lubang kecil. 1026 01:23:02,560 --> 01:23:03,687 Annick Irakoze. 1027 01:23:04,354 --> 01:23:06,982 Kau dan suami kau pengkhianat bangsa. 1028 01:23:08,024 --> 01:23:09,150 Cari lotengnya. 1029 01:23:10,652 --> 01:23:13,822 Annick, kalau kau serah diri, kami mungkin tak bunuh kau. 1030 01:23:18,368 --> 01:23:19,368 Keluar sekarang! 1031 01:23:21,121 --> 01:23:22,789 Aku tahu kau di atas sana. 1032 01:23:26,334 --> 01:23:27,669 Francois dah mengaku. 1033 01:23:30,880 --> 01:23:33,383 Seba, rasanya aku terdengar suara mereka. 1034 01:23:34,551 --> 01:23:35,844 Aku dengar juga. 1035 01:23:38,054 --> 01:23:40,306 Beritahu dia cara kita seksa suaminya. 1036 01:23:41,808 --> 01:23:44,310 Kami jumpa dia bersembunyi di sekolah itu. 1037 01:23:45,395 --> 01:23:47,355 Dia takut sampai terkincit. 1038 01:23:47,439 --> 01:23:50,900 Mula-mula, kami kerat kakinya supaya dia tak boleh lari. 1039 01:23:50,984 --> 01:23:53,236 Tapi dia masih enggan beritahu apa-apa 1040 01:23:53,737 --> 01:23:55,655 sehinggalah kami kembirikan dia. 1041 01:23:56,531 --> 01:23:59,284 Dia beritahu kami segalanya. 1042 01:23:59,367 --> 01:24:03,371 Tapi dia dalam kesakitan, jadi kami tunjuk belas kasihan. 1043 01:24:03,955 --> 01:24:07,083 Kami tawarkan satu peluru pada harga 7,000 franc. 1044 01:24:07,667 --> 01:24:08,793 Itu dah kira murah. 1045 01:24:09,377 --> 01:24:10,587 Tapi dia tiada duit. 1046 01:24:11,796 --> 01:24:14,132 Jadi, aku kelar lehernya. 1047 01:24:23,975 --> 01:24:26,352 Seba, komander cari kau. 1048 01:24:26,436 --> 01:24:27,312 Nantilah! 1049 01:24:27,395 --> 01:24:28,229 Sekarang. 1050 01:24:28,313 --> 01:24:29,313 Baiklah! 1051 01:24:29,689 --> 01:24:30,689 Ayuh. 1052 01:24:30,732 --> 01:24:34,110 Kita akan cari mereka semula siang nanti. 1053 01:24:48,333 --> 01:24:49,709 Mereka akan kembali. 1054 01:24:50,960 --> 01:24:53,171 Ribut itu cukup kuat untuk meredamkan suara kita. 1055 01:24:54,214 --> 01:24:55,632 Siapa yang akan bawa kita? 1056 01:24:56,174 --> 01:24:58,384 - Mereka dah bunuh Francois. - Diam. 1057 01:25:01,888 --> 01:25:06,184 Jika kita boleh keluar dari sini, kita boleh pergi ke Mille Collines. 1058 01:25:07,435 --> 01:25:08,561 Saya tahu jalannya. 1059 01:25:10,396 --> 01:25:12,273 Ada banyak mayat di luar. 1060 01:25:15,693 --> 01:25:17,195 Kita pergi tak lama lagi. 1061 01:25:19,030 --> 01:25:20,406 - Mari. - Tidak. 1062 01:25:22,784 --> 01:25:24,035 Tinggalkan saya. 1063 01:25:25,745 --> 01:25:28,665 Kalau awak tak mahu pergi, kami pun tak nak juga. 1064 01:25:29,999 --> 01:25:34,337 Saya lebih rela mati daripada disakiti lagi oleh lelaki. 1065 01:25:35,839 --> 01:25:36,881 Sekarang, bangun. 1066 01:25:37,382 --> 01:25:38,675 Kuatkan semangat. 1067 01:25:39,551 --> 01:25:41,469 Elijah mungkin masih hidup. 1068 01:25:42,053 --> 01:25:45,682 Dia akan kuat kalau ibunya kuat, 1069 01:25:46,724 --> 01:25:47,724 dan kami 1070 01:25:48,852 --> 01:25:52,230 saudara yang awak tak pernah minta. 1071 01:25:55,400 --> 01:25:56,568 Mereka akan tangkap kamu. 1072 01:25:58,903 --> 01:26:00,280 Mereka akan jumpa kita. 1073 01:26:01,865 --> 01:26:03,324 Pada masa itu… 1074 01:26:03,408 --> 01:26:05,034 Sebab itu kita perlu pergi. 1075 01:26:15,336 --> 01:26:16,337 Tolonglah saya! 1076 01:26:18,882 --> 01:26:19,882 Sedia? 1077 01:26:21,509 --> 01:26:22,510 Tolak. 1078 01:26:25,138 --> 01:26:26,138 Tolonglah kami! 1079 01:26:27,557 --> 01:26:28,641 Annick! 1080 01:26:39,777 --> 01:26:44,282 HARI KE-81 1081 01:27:18,775 --> 01:27:19,775 Kunci. 1082 01:27:35,792 --> 01:27:36,918 Dia menendang. 1083 01:27:38,378 --> 01:27:39,378 Dia menendang. 1084 01:29:41,459 --> 01:29:44,295 Dia kata mereka di dapur. Pergi cepat. 1085 01:29:58,351 --> 01:29:59,560 Mereka masih hidup. 1086 01:30:05,233 --> 01:30:06,484 Sayang, saya di sini. 1087 01:30:10,113 --> 01:30:11,280 Saya di sini. 1088 01:30:13,199 --> 01:30:14,492 Kita dah selamat. 1089 01:30:14,575 --> 01:30:17,286 Kita selamat. Orang-orang ini RPF. 1090 01:30:21,999 --> 01:30:23,626 Mereka jumpa sekolah itu, 1091 01:30:25,795 --> 01:30:27,588 dan bunuh orang beramai-ramai. 1092 01:30:28,381 --> 01:30:29,799 Tapi saya tiada di sana. 1093 01:30:30,633 --> 01:30:34,429 Saya keluar sekejap untuk kebumikan Nafia. Apabila saya pulang… 1094 01:30:36,347 --> 01:30:37,640 Semua orang dah mati. 1095 01:30:40,476 --> 01:30:42,478 Bayi itu telah melindungi saya. 1096 01:30:43,062 --> 01:30:44,313 Begitu juga Elijah. 1097 01:30:49,193 --> 01:30:54,323 Kami bertahan selama 81 hari di bilik itu. 1098 01:30:57,410 --> 01:30:58,411 Mari kita pergi. 1099 01:30:59,328 --> 01:31:00,328 Mari kita pergi. 1100 01:31:02,165 --> 01:31:04,125 Kami seperti sudah hilang segalanya. 1101 01:31:05,126 --> 01:31:09,505 Namun, kami jumpa perkara paling penting yang kami tak cari, 1102 01:31:11,048 --> 01:31:12,048 satu sama lain. 1103 01:31:13,426 --> 01:31:15,011 Mereka kata aku selamatkan mereka, 1104 01:31:15,094 --> 01:31:18,222 tapi hakikatnya, mereka yang selamatkan aku. 1105 01:31:18,848 --> 01:31:20,349 Mereka selamatkan Elijah. 1106 01:31:22,268 --> 01:31:23,436 Saudara-saudaraku. 1107 01:31:25,146 --> 01:31:26,272 Kini, bersama-sama, 1108 01:31:27,690 --> 01:31:29,317 kami akan pulih. 1109 01:31:30,735 --> 01:31:32,278 Kami akan tuntut 1110 01:31:32,945 --> 01:31:33,945 keamanan. 1111 01:31:42,205 --> 01:31:45,917 LEBIH SEJUTA ORANG TERKORBAN DALAM PEMBUNUHAN KAUM ITU. 1112 01:31:46,000 --> 01:31:49,837 DALAM TAHUN-TAHUN BERIKUTNYA, MANGSA-MANGSA WANITA YANG TERSELAMAT 1113 01:31:49,921 --> 01:31:55,134 MENERAJUI GERAKAN POLITIK YANG MENANGANI PEMULIHAN DAN PEMAAFAN. 1114 01:31:56,427 --> 01:31:59,430 LANTARAN USAHA MEREKA, 1115 01:31:59,514 --> 01:32:04,435 KINI RWANDA MEMILIKI JUMLAH PERATUSAN WANITA TERTINGGI 1116 01:32:04,519 --> 01:32:09,023 YANG DILANTIK SEBAGAI WAKIL KERAJAAN BERBANDING MANA-MANA NEGARA DI DUNIA. 1117 01:32:10,483 --> 01:32:14,445 PENJENAYAH UTAMA PERANG TELAH DIBICARAKAN, 1118 01:32:14,529 --> 01:32:17,949 DAN HAMPIR DUA JUTA PESALAH 1119 01:32:18,032 --> 01:32:21,702 TELAH DITERIMA OLEH KOMUNITI - GACACA - MAHKAMAH. 1120 01:32:24,830 --> 01:32:27,500 HASIL DARIPADA INISIATIF GACACA ITU, 1121 01:32:27,583 --> 01:32:29,835 RIBUAN MANGSA YANG TERSELAMAT 1122 01:32:29,919 --> 01:32:33,798 TELAH MEMAAFKAN ORANG YANG MENYAKITI MEREKA 1123 01:32:33,881 --> 01:32:39,679 DAN HIDUP BERJIRAN SECARA AMAN DAN DAMAI. 1124 01:37:08,030 --> 01:37:10,616 Terjemahan sari kata oleh Noorsalwati Nordin