1
00:00:00,159 --> 00:00:20,159
SELAMAT MENONTON
Mandela - Long Walk to Freedom (2013)
2
00:00:49,160 --> 00:00:50,032
Tunggu saya
3
00:01:19,960 --> 00:01:23,032
Saya selalu bermimpi dengan mimpi yang sama
4
00:01:23,200 --> 00:01:25,589
...dari satu malam ke malam yang lain.
5
00:01:26,920 --> 00:01:31,675
Kembali ke rumah saya yang terletak di Orlando.
6
00:01:31,840 --> 00:01:34,912
Semuanya seperti biasa.
7
00:01:41,840 --> 00:01:43,512
Mereka semua ada disana.
8
00:01:44,560 --> 00:01:49,680
Semua yang sangat saya sayangi.
9
00:01:53,200 --> 00:01:58,149
Mereka kelihatan baik-baik saja, meneruskan hidup mereka.
10
00:02:01,640 --> 00:02:05,918
Tapi mereka tidak boleh melihat saya.
11
00:02:06,080 --> 00:02:07,991
Mereka tidak pernah melihat saya.
12
00:02:46,080 --> 00:02:48,091
Lelaki-lelaki dari bangsa Xhosa
13
00:02:52,080 --> 00:02:54,091
Anak-anak berlari dengan bebas
14
00:02:58,080 --> 00:02:59,591
Tapi tugasnya sudah menantinya
15
00:03:08,080 --> 00:03:09,591
Ucapkan selamat tinggal kepada anak-anak anda.
16
00:03:12,080 --> 00:03:13,591
Anda akan segera menjadi lelaki dewasa
17
00:03:22,880 --> 00:03:24,871
Masa muda anda,
18
00:03:25,040 --> 00:03:27,031
...keindahan anda,
19
00:03:27,200 --> 00:03:30,954
...kekuatan anda bukan hanya milik sendiri.
20
00:03:33,960 --> 00:03:36,758
Kalau anda sendiri maka akan merasa kecil,
21
00:03:36,920 --> 00:03:39,195
...kaum anda sangat kuat.
22
00:03:40,440 --> 00:03:42,192
Sekarang pergilah!
23
00:03:42,360 --> 00:03:44,669
Awak adalah lelaki.
24
00:03:44,840 --> 00:03:47,274
Pergi sebagai lelaki!
25
00:03:52,840 --> 00:03:55,991
Sekarang saya seorang lelaki
26
00:03:56,160 --> 00:03:58,674
...yang bertugas untuk kaum saya.
27
00:03:59,920 --> 00:04:03,356
Ayah memberi saya nama Rolihlahla...
28
00:04:03,520 --> 00:04:04,794
...pembuat masalah.
29
00:04:06,360 --> 00:04:09,318
Saya tidak ingin membuat masalah.
30
00:04:09,480 --> 00:04:13,837
Saya hanya ingin buatkan keluarga saya bangga pada saya.
31
00:04:55,180 --> 00:04:57,437
Johannesburg, Afrika Selatan 1942
32
00:05:03,120 --> 00:05:04,394
Ke tepi.
33
00:05:04,560 --> 00:05:06,630
Hentikan, Kaffir (kulit hitam).
34
00:05:06,800 --> 00:05:08,870
Lekas, Kaffir.
Baik, tuan.
35
00:05:12,800 --> 00:05:14,472
Maaf, maaf.
36
00:05:18,400 --> 00:05:19,628
Mahkamah bermula 15 minit lagi.
37
00:05:19,840 --> 00:05:20,829
Lima belas minit?
Lima belas minit.
38
00:05:21,000 --> 00:05:23,594
Encik. Mandela, anda sudah berjanji kepada kami.
Ya, ya.
39
00:05:23,800 --> 00:05:25,836
Tapi masyarakat sudah kehilangan harapan pada tanah mereka.
40
00:05:26,000 --> 00:05:28,195
Apa yang yang boleh saya bantu?
41
00:05:28,360 --> 00:05:30,351
Saya bukan pencuri.
42
00:05:32,280 --> 00:05:36,478
Pn. De Kock, pelanggan saya,
43
00:05:36,640 --> 00:05:38,870
Bekas pembantu awak sudah dituduh
44
00:05:39,040 --> 00:05:41,634
mencuri beberapa pakaian dari bilik tidur awak.
45
00:05:42,800 --> 00:05:44,791
Perlu ke saya bercakap dengan dia?
46
00:05:44,960 --> 00:05:47,394
Dia adalah pembela defendan, puan,
47
00:05:47,560 --> 00:05:50,028
tapi jika awak rasa tidak selesa,
48
00:05:50,240 --> 00:05:52,276
awak boleh berikan jawapannya kepada saya.
49
00:05:52,440 --> 00:05:54,271
Terima kasih, Yang Arif.
50
00:05:54,440 --> 00:05:56,032
Pn. De Kock, bagaimana kami boleh tahu
51
00:05:56,200 --> 00:05:59,476
kalau benda-benda ini bukan milik defendan saya sendiri?
52
00:06:00,480 --> 00:06:02,516
Saya tak faham apa yang dikatakannya?
53
00:06:02,680 --> 00:06:04,511
Maksud saya adalah
54
00:06:04,680 --> 00:06:10,603
bolehkah awak mengenalpasti barang-barang ini sebagai milik awak, Pn. De Kock?
55
00:06:11,680 --> 00:06:14,558
Awak kelihatan... tidak yakin.
56
00:06:15,320 --> 00:06:19,029
Saya tidak akan bercakap seperti ini, sangat menjijikkan.
57
00:06:19,200 --> 00:06:21,509
Kalaulah saya tahu jika akan dimalukan seperti ini,
58
00:06:21,680 --> 00:06:23,511
saya tidak akan pernah mahu datang.
59
00:06:24,120 --> 00:06:26,475
Yang Arif, saya rasa jika...
60
00:06:26,640 --> 00:06:30,269
Ya, ya. Kes dibatalkan.
61
00:06:35,400 --> 00:06:37,675
Siyabonga, awak harus membawakan beg saya ini.
62
00:06:37,840 --> 00:06:39,831
Awak sangat malas.
Madiba?
63
00:06:40,040 --> 00:06:41,951
Dengar awaklah bintangnya.
64
00:06:42,120 --> 00:06:44,111
Mungkin seharusnya saya menjual tiketnya.
65
00:06:45,160 --> 00:06:46,878
Awak tak datang pada mesyuarat kongres.
66
00:06:47,040 --> 00:06:48,314
Mengapa saya nak melakukannya?
67
00:06:48,480 --> 00:06:49,629
Apa awak tahu semuanya tentang kami?
68
00:06:49,840 --> 00:06:51,876
Awak tahu semua tentang Kongres Nasional Afrika?
69
00:06:52,040 --> 00:06:54,110
Jika saya pergi hari ini dan mengatakan, "Ikut saya,"
70
00:06:54,280 --> 00:06:56,396
maka tidak ada yang mahu mengikuti awak, jadi untuk apa?
71
00:06:56,600 --> 00:06:59,194
Awak gembira ketika Boers (kulit putih) memanggil awak "nak"?
72
00:06:59,360 --> 00:07:01,590
Ketika saya sudah lebih mampu
73
00:07:01,760 --> 00:07:04,354
dan berpakaian lebih bagus dan lebih kaya daripada mereka,
74
00:07:04,520 --> 00:07:05,999
mereka tidak akan memanggil seperti itu lagi.
75
00:07:06,160 --> 00:07:08,469
Baleka!
76
00:07:09,360 --> 00:07:12,352
Awak memang benar. Kita memerlukan dia.
77
00:07:25,360 --> 00:07:27,476
Apa yang peguam itu tahu sedangkan saya tidak mengetahuinya?
78
00:07:27,640 --> 00:07:30,154
Saya tahu jika undang-undang itu mengatakan jika awak ada mempunyai hubungan
79
00:07:30,320 --> 00:07:32,880
dengan bangsa awak sendiri.
80
00:07:33,040 --> 00:07:34,632
Adakah saya bangsa awak sendiri?
81
00:07:34,800 --> 00:07:36,392
En. Jackson.
Ujian dengan pensil.
82
00:07:36,600 --> 00:07:40,559
Jadi, ini adalah kaedah rasmi untuk mengetahui jenis bangsa.
83
00:07:40,720 --> 00:07:43,029
Jika pensilnya tetap berada di rambut saya.
84
00:07:43,200 --> 00:07:44,792
Maka saya orang kulit hitam.
85
00:07:44,960 --> 00:07:47,155
Sekarang saya?
Hm...
86
00:07:48,080 --> 00:07:50,799
Pensilnya tetap berada dirambut awak.
87
00:07:50,960 --> 00:07:54,714
Awak orang kulit hitam dan secara rasmi sama dengan saya.
88
00:08:03,160 --> 00:08:05,720
Selalu berjaya.
89
00:08:20,400 --> 00:08:23,039
Sayang, sayang.
90
00:08:23,200 --> 00:08:25,191
Awak harus memakai jaket saya.
91
00:08:25,400 --> 00:08:27,834
Sehingga saya boleh mencium.
92
00:08:28,000 --> 00:08:29,877
Ya, ya, awak yang ingin saya temui!
93
00:08:30,040 --> 00:08:31,598
Awak?
Ya, jumpa lagi, kawan.
94
00:08:31,760 --> 00:08:33,591
Yang ini, hantar dia ke rumahnya. Dia sangat cantik.
95
00:08:33,760 --> 00:08:35,557
Awak akan baik-baik saja, ya?
96
00:08:35,720 --> 00:08:37,915
Tentu.
Jarinya ada berapa?
97
00:08:39,960 --> 00:08:41,473
Ah!
98
00:08:41,640 --> 00:08:43,119
Dah!
99
00:08:46,600 --> 00:08:48,113
Hey, awak!
100
00:08:48,280 --> 00:08:49,190
Saya kata awak!
101
00:08:49,360 --> 00:08:51,555
Hey? Dimana tiket awak, eh?
102
00:08:52,440 --> 00:08:53,759
Ah... Oh.
103
00:08:53,920 --> 00:08:56,388
Tertinggal dirumah, bos.
Tidak, tidak.
104
00:08:56,560 --> 00:08:57,675
Awak akan ikut dengan saya, lekas.
105
00:08:57,840 --> 00:08:59,956
Hey, jangan melawan. Ikut saya.
106
00:09:02,760 --> 00:09:05,149
Kemari, nak.
Baik. Marilah.
107
00:09:09,960 --> 00:09:12,599
Orang ini tidak ada tiket, jadi kami akan menahannya.
108
00:09:12,760 --> 00:09:15,399
Lekas
Lekas, kaffir.
109
00:09:15,560 --> 00:09:16,709
Bangun, bangun.
Bangun!
110
00:09:16,880 --> 00:09:17,790
Bangun.
111
00:09:19,320 --> 00:09:20,753
Itu kasut saya!
Tendang dia.
112
00:09:26,040 --> 00:09:27,951
Baiklah, bangun. Bangunkan dia.
113
00:09:31,320 --> 00:09:32,992
Jackson Glada.
114
00:09:33,160 --> 00:09:35,071
Sudah ditanya di Stesen Jeppe.
115
00:09:35,240 --> 00:09:36,514
Ya.
Tidak ada.
116
00:09:36,720 --> 00:09:39,393
Punca kematian, penyakit sipilis.
117
00:09:39,560 --> 00:09:41,278
Semuanya sudah ada disini.
118
00:09:41,440 --> 00:09:44,432
Tidak, dia mati kerana dipukul di Stesen Jeppe.
119
00:09:44,640 --> 00:09:47,234
Saya ada rekod perubatan tentang luka-lukanya.
120
00:09:47,440 --> 00:09:49,556
Awak menuduh yang pihak polis berbohong?
121
00:09:49,720 --> 00:09:51,199
Saya ada catatan perubatannya.
122
00:09:51,400 --> 00:09:55,757
Saya sarankan awak mula tunjukkan rasa hormat awak kepada undang-undang, nak.
123
00:09:55,920 --> 00:09:58,832
Dan saya ada banyak kerja. Selamat tengah hari.
124
00:10:01,320 --> 00:10:02,912
Itu bukan undang-undang.
125
00:10:03,120 --> 00:10:04,553
Tidak ada undang-undang untuk kami.
126
00:10:05,720 --> 00:10:07,438
Siapa yang pernah disakiti oleh Jackson?
127
00:10:07,600 --> 00:10:09,989
Maksud saya, apa yang sudah dia lakukan sehingga dia layak diperlakukan seperti itu?
128
00:10:10,160 --> 00:10:11,229
Terima kasih.
129
00:10:11,400 --> 00:10:12,719
Dan tidak ada yang peduli.
130
00:10:12,920 --> 00:10:14,194
Tidak ada yang ambil peduli.
131
00:10:15,320 --> 00:10:16,548
Mengapa awak beritahu saya?
132
00:10:16,760 --> 00:10:18,910
Sesuatu harus berubah.
133
00:10:19,080 --> 00:10:24,438
Dan bagaimana itu boleh terjadi?
Pendidikan, kerja keras, kebanggaan.
134
00:10:24,640 --> 00:10:27,837
Tidak, Nelson, awak tidak boleh melakukannya sendirian.
135
00:10:28,480 --> 00:10:29,879
Tidak akan ada yang boleh.
136
00:10:30,640 --> 00:10:33,677
Itu saya, dan itu awak,
137
00:10:33,840 --> 00:10:35,671
dan itu Oliver...
138
00:10:36,720 --> 00:10:38,551
...dan itu Kathy.
139
00:10:38,720 --> 00:10:41,837
Dan setiap daripada kita terlalu kecil untuk melakukannya.
140
00:10:42,000 --> 00:10:43,797
Tapi jika bersama-sama...
141
00:10:44,880 --> 00:10:46,029
...kita akan ada kekuatan.
142
00:10:59,000 --> 00:11:00,069
Rokok?
143
00:11:01,280 --> 00:11:02,998
Saya tidak merokok.
144
00:11:09,880 --> 00:11:12,314
Awak fikir saya harus bergabung dengan ANC?
145
00:11:15,520 --> 00:11:17,556
Nampaknya mereka suka bercakap saja.
146
00:11:23,480 --> 00:11:27,029
Dan bagaimana dengan awak?
Apa yang ingin awak lakukan?
147
00:11:42,200 --> 00:11:43,519
Walter.
148
00:12:05,640 --> 00:12:07,153
Tidak ada sebelum kita berkahwin.
Mm-hm.
149
00:12:13,720 --> 00:12:15,551
Jab, jab. Satu, dua, ja.
150
00:12:16,560 --> 00:12:17,913
Satu, dua.
151
00:12:20,840 --> 00:12:22,796
Ya, begitu, bagus.
152
00:12:22,960 --> 00:12:23,915
Mari, encik.
153
00:12:25,200 --> 00:12:26,315
Satu, dua, satu, dua.
154
00:12:26,480 --> 00:12:28,072
Mana jabnya? Mana jabnya?
155
00:12:36,680 --> 00:12:40,559
Baik. Baiklah.
156
00:12:44,440 --> 00:12:45,839
Walter.
157
00:12:46,640 --> 00:12:47,755
Nelson.
158
00:12:48,920 --> 00:12:50,148
Saya nampak awak sudah bekerja dengan keras.
159
00:12:50,320 --> 00:12:51,833
Ya. Harus tetap berjuang.
160
00:12:54,040 --> 00:12:57,157
Esok pagi.
Apanya?
161
00:12:57,320 --> 00:12:59,117
Pemboikotan bas?
162
00:12:59,280 --> 00:13:01,350
Ya, awak sudah bercakap tentang kemerdekaan
163
00:13:01,520 --> 00:13:04,239
dan keadilan, tetapi mereka tidak mhau dengar,
164
00:13:04,400 --> 00:13:08,712
tapi dengan sedikit wang, baru mereka memperdulikannya.
165
00:13:09,720 --> 00:13:11,950
Tolong saya.
166
00:13:12,120 --> 00:13:13,269
Pelatih?
167
00:13:16,600 --> 00:13:19,751
Biar saya lihat.
Baiklah.
168
00:13:22,280 --> 00:13:24,669
Bawa isteri.
169
00:13:39,400 --> 00:13:41,118
Nelson, awak tidak boleh bekerja semalaman.
170
00:13:43,160 --> 00:13:45,037
Saya akan tidur sekarang.
171
00:13:47,400 --> 00:13:50,995
Saya akan menyusul awak nanti.
Awak perlu berehat.
172
00:13:52,280 --> 00:13:53,793
Awak tidak boleh melakukan semuanya.
173
00:13:54,880 --> 00:13:56,074
Biarkan Tuhan yang melakukannya untuk awak.
174
00:13:57,080 --> 00:13:59,230
Apa Tuhan awak ingin anak-anak awak lapar?
175
00:14:00,280 --> 00:14:01,190
Nelson...
176
00:14:01,400 --> 00:14:03,960
Saya tak melihat Tuhan awak peduli dengan kaum kita.
177
00:14:05,720 --> 00:14:07,915
Nampaknya Dia lebih peduli kepada kaum Boers.
178
00:14:08,080 --> 00:14:09,513
Nelson...
179
00:14:09,680 --> 00:14:11,113
Evelyn, tidurlah.
180
00:14:12,720 --> 00:14:13,869
Tidurlah.
181
00:14:30,200 --> 00:14:33,237
Biarkan basnya kosong!
182
00:14:33,400 --> 00:14:35,516
Jangan membayar!
183
00:14:35,680 --> 00:14:38,319
Kami tidak akan membayar lagi!
184
00:14:38,520 --> 00:14:40,590
Kami tidak boleh membayar lagi!
185
00:14:40,760 --> 00:14:41,875
Tembak mereka.
186
00:14:42,040 --> 00:14:43,189
Naiklah ke bas-bas ini!
187
00:14:44,080 --> 00:14:47,868
Ini adalah peluang terakhir untuk boleh naik bas!
188
00:14:48,040 --> 00:14:50,998
Basnya akan bertolak lima minit lagi!
189
00:14:51,200 --> 00:14:54,954
Jangan bayar! Biarkan basnya kosong!
190
00:14:55,160 --> 00:14:56,388
Jangan dengarkan orang ini!
191
00:14:56,560 --> 00:14:59,711
Jika kita berjuang bersama-sama, kita boleh mengalahkan mereka.
192
00:14:59,880 --> 00:15:00,995
Orang ini adalah selalu bermasalah!
193
00:15:01,160 --> 00:15:03,515
Kami tidak akan membayar lagi!
194
00:15:03,680 --> 00:15:05,477
Tidak payah membayar!
195
00:15:05,640 --> 00:15:07,551
Mari kita berjalan ke Johannesburg!
196
00:15:10,400 --> 00:15:12,630
Afrika!
Mayibuye!
197
00:15:22,680 --> 00:15:25,035
Akan ada masalah besar. Saya ingin pulang ke rumah.
198
00:15:38,880 --> 00:15:43,874
Saya akan bersama mereka. Mereka tidak melanggar undang-undang.
199
00:15:44,040 --> 00:15:46,190
Tapi saya harus ikut dengan mereka.
Nelson...
200
00:15:47,200 --> 00:15:48,519
Awak akan baik-baik saja.
201
00:15:56,800 --> 00:15:58,552
Ah...
202
00:16:25,800 --> 00:16:28,598
Bandar Orlando, Soweto 1948
Parti Nasionalis dari Perdana Menteri Daniel F. Malan
203
00:16:28,800 --> 00:16:30,916
telah kembali berkuasa dalam pilihan raya baru-baru ini...
204
00:16:31,080 --> 00:16:33,435
...kerajaan sedang mengusahakan adanya pemisahan secara goegrafis...
205
00:16:33,600 --> 00:16:36,751
...pada kaum kulit hitam terhadap kaum kulit putih. Pemisahan secara total.
206
00:16:36,920 --> 00:16:38,751
Kabinet yang baru telah menjanjikan adanya dasar...
207
00:16:38,920 --> 00:16:40,751
...tentang ketuanan kulit putih yang tanpa kompromi.
208
00:16:48,720 --> 00:16:51,109
Ah, Thembi, ini rumah baru awak.
209
00:16:51,320 --> 00:16:53,436
Kami menyebutnya kebebasan untuk bergerak.
Tidak, tidak.
210
00:16:54,040 --> 00:16:57,589
Setiap sukarelawan kempen akan memilih tempat terlarang untuk masuk.
211
00:16:57,760 --> 00:17:00,513
Pejabat pos dan tandas khas kulit putih.
212
00:17:00,680 --> 00:17:02,511
Dan di bandar,...
213
00:17:02,680 --> 00:17:07,037
...kita tak boleh bertolak ansur lagi penindasan dari pihak tentera.
214
00:17:07,200 --> 00:17:08,633
Kemarilah, Thembi.
215
00:17:12,160 --> 00:17:14,833
Mengapa kita perlu mematuhi undang-undang mereka?
216
00:17:15,000 --> 00:17:16,831
Kita tak ada hak bersuara.
217
00:17:17,000 --> 00:17:18,877
Ini bukan kerajaan pilihan kita.
218
00:17:19,040 --> 00:17:22,635
Mereka sedang berpesta dan kita tidak diundang.
219
00:17:23,880 --> 00:17:26,553
Mari kita tentang hukum mereka yang tidak adil itu.
220
00:17:26,720 --> 00:17:29,439
Apa yang akan mereka lakukan, menyumbat kita ke penjara?
221
00:17:29,600 --> 00:17:31,158
Tidak.
Biarkan saja.
222
00:17:31,360 --> 00:17:35,114
Ketika kita semua ada di penjara, biarkan mereka melombong emas mereka sendiri,...
223
00:17:35,320 --> 00:17:37,709
...membersihkan rumah mereka sendiri...
224
00:17:37,880 --> 00:17:40,155
...mencuci baju mereka sendiri.
225
00:17:41,000 --> 00:17:42,399
Terima kasih sebab sudi mendengar.
226
00:17:42,840 --> 00:17:45,752
Terima kasih. Terima kasih. Terima kasih.
227
00:17:49,000 --> 00:17:50,911
Jangan pergi ke penjara dulu, Nelson.
228
00:18:15,400 --> 00:18:16,799
Sayang.
229
00:18:23,200 --> 00:18:26,272
Awak fikir saya tidak tahu?
Tahu apa?
230
00:18:29,440 --> 00:18:32,159
Evelyn, itu kempen cabaran.
231
00:18:32,920 --> 00:18:34,273
Saya melakukannya untuk kita semua.
232
00:18:34,440 --> 00:18:37,159
Ya, awak peduli dengan semua anak-anak di Afika Selatan kecuali dengan anak awak sendiri.
233
00:18:37,320 --> 00:18:38,309
Hey, hey...
234
00:18:38,480 --> 00:18:39,879
Awak sudah bertemu wanita lain untuk mereka?
235
00:18:40,040 --> 00:18:41,155
Awak sudah bertemu dengan pelacur awak untuk mereka?!
236
00:18:41,320 --> 00:18:42,719
Sebab saya tahu, Nelson!
Evelyn...
237
00:18:42,880 --> 00:18:44,552
Dan saya sudah tidak tahan lagi!
Evelyn, hentikan!
238
00:18:44,720 --> 00:18:48,315
Awak akan terbakar di neraka!
Tutup mulut!
239
00:18:48,520 --> 00:18:49,839
Tutup mulut.
240
00:18:51,080 --> 00:18:53,913
Tutup mulut yang bodoh itu.
241
00:18:57,480 --> 00:18:59,948
Thembi, tidurlah.
242
00:19:02,480 --> 00:19:05,677
Kita tidak boleh seperti ini. Maafkan saya.
243
00:19:08,360 --> 00:19:10,316
Thulani. Thulani.
244
00:19:11,320 --> 00:19:14,118
Kaum Boers mengatakan jika Sophiatown adalah kawasan yang kotor.
245
00:19:15,360 --> 00:19:19,512
Semua orang yang ada rumah di sana sudah diusir secara paksa.
246
00:19:21,920 --> 00:19:26,232
Sophiatown akan diusir sehingga mereka boleh membina penempatan mewah.
247
00:19:29,840 --> 00:19:32,115
Biarkan mereka cuba.
248
00:19:32,280 --> 00:19:34,669
Kita akan cakap, "Langkahi mayat kami dulu."
249
00:19:36,640 --> 00:19:38,437
Biarkan mereka membawa buldozernya.
250
00:19:39,000 --> 00:19:42,993
Biarkan mereka membawa pasukan mereka. Kita akan berjuang untuk rumah kita!
251
00:19:44,760 --> 00:19:47,274
Kita akan berjuang untuk kebebasan kita!
252
00:19:49,200 --> 00:19:51,873
Jika mereka mahukan perang...
253
00:19:52,080 --> 00:19:54,594
...kita akan memberikan perang untuk mereka.
254
00:19:57,400 --> 00:19:59,436
Mayibuye!
Afrika!
255
00:19:59,600 --> 00:20:01,158
Afrika!
Mayibuye!
256
00:20:01,320 --> 00:20:03,197
Mayibuye!
Afrika!
257
00:20:03,360 --> 00:20:05,078
Afrika!
Mayibuye!
258
00:20:06,920 --> 00:20:09,673
Arah sini! Bersama-sama!
259
00:20:09,840 --> 00:20:12,229
Ikut Madiba!
Khusus kulit putih!
260
00:20:15,840 --> 00:20:17,239
Semua bersama-sama, lekas!
261
00:20:37,520 --> 00:20:39,158
Sana. Mereka datang!
262
00:20:39,320 --> 00:20:40,799
Tangkap mereka!
Mari!
263
00:20:42,000 --> 00:20:44,116
Mereka datang, mereka datang.
264
00:20:44,280 --> 00:20:46,236
Mereka ada dimana? Mereka ada di mana?
265
00:20:46,400 --> 00:20:47,389
Fikir apa yang sedang awak lakukan?
266
00:20:47,600 --> 00:20:49,750
Lihatlah, Puan, sangat tidak sopan.
Cepat! Bangun!
267
00:20:49,920 --> 00:20:53,117
Cepat! Lepaskan tangan awak.
268
00:20:53,280 --> 00:20:54,918
Maaf semuanya.
269
00:20:57,240 --> 00:20:59,470
Dengan bersama-sama kita akan mengalahkan mereka!
270
00:20:59,640 --> 00:21:02,677
Dengan bersama-sama kita mempunyai kekuatan!
271
00:21:02,840 --> 00:21:05,195
Mayibuye!
Afrika!
272
00:21:05,360 --> 00:21:07,828
Afrika!
Mayibuye!
273
00:21:08,000 --> 00:21:10,912
Mayibuye!
Afrika!
274
00:21:11,120 --> 00:21:14,590
Afrika!
Mayibuye!
275
00:21:48,520 --> 00:21:52,672
Awak disini sendirian?
Ya.
276
00:21:54,240 --> 00:21:56,310
Mak tidak tahu saya ada disini.
277
00:22:01,280 --> 00:22:04,477
Mak cakap yang kami tidak akan tinggal bersama mak lagi.
278
00:22:05,000 --> 00:22:08,436
Thembi, saya tahu kalau saya sering melancong.
279
00:22:10,920 --> 00:22:13,639
Sering kali.
280
00:22:13,800 --> 00:22:17,190
Tapi... saya melakukannya untuk kita semua.
281
00:22:18,200 --> 00:22:20,794
Saya ingin awak mempercayainya.
282
00:23:03,640 --> 00:23:05,949
Pergi. Pergi.
283
00:23:06,120 --> 00:23:09,271
Madiba. Ibu.
284
00:23:26,020 --> 00:23:27,871
Mereka cakap isteri awak sudah meninggalkan awak
285
00:23:29,120 --> 00:23:31,271
dan mereka akan menghantar awak ke penjara
286
00:23:36,120 --> 00:23:38,271
Bukan ini kehidupan yang diinginkan oleh Ayah awak
287
00:23:39,120 --> 00:23:40,271
Mak, tolong dengarkan saya
288
00:23:41,120 --> 00:23:44,071
Kami sudah bangga pada awak
289
00:23:45,120 --> 00:23:48,271
Dan awak sudah melupakan kami
290
00:23:51,120 --> 00:23:54,271
Mengapa mereka ingin menangkap awak?
291
00:23:57,120 --> 00:23:59,271
Mak, Fahamilah yang undang-undang sudah tidak adil
292
00:24:00,120 --> 00:24:02,271
Tidak hairan isteri awak meninggalkan awak
293
00:24:04,120 --> 00:24:04,971
Ketika awak ada dipenjara
294
00:24:04,971 --> 00:24:07,271
Siapa yang akan melakukan tugas awak sebagai lelaki?
295
00:24:13,120 --> 00:24:14,271
Ketika awak dipenjara
296
00:24:15,120 --> 00:24:17,271
Siapa yang akan menjaga keluarga?
297
00:25:03,800 --> 00:25:05,199
Perlu tumpangan?
298
00:25:06,720 --> 00:25:09,632
Baik.
Baiklah.
299
00:25:11,560 --> 00:25:14,791
Adakah awak selalu menerima tumpangan dari orang asing?
300
00:25:14,960 --> 00:25:18,350
Awak bukan orang asing.
301
00:25:18,520 --> 00:25:20,715
Awak adalah Nelson Mandela.
302
00:25:20,880 --> 00:25:23,678
Dan awak ialah Winnie Madikizela.
303
00:25:23,840 --> 00:25:27,276
Bagaimana awak boleh tahu?
Saya sudah tahu tentang diri awak.
304
00:25:27,440 --> 00:25:29,715
Dan apa lagi yang awak tahu?
305
00:25:29,920 --> 00:25:32,388
Jika awak bekerja di Hospital Baragwanath,...
306
00:25:32,560 --> 00:25:36,269
...awak adalah pekerja sosial pertama yang berkulit hitam yang mereka miliki,
307
00:25:36,440 --> 00:25:39,318
...dan awak adalah wanita tercantik yang pernah saya temui.
308
00:25:49,800 --> 00:25:51,518
Di sini saja.
309
00:25:55,000 --> 00:25:56,399
Terima kasih.
310
00:25:59,000 --> 00:26:00,228
Awak habis pukul berapa?
311
00:26:02,600 --> 00:26:05,990
Pukul 6:00.
Saya akan di sini.
312
00:26:15,920 --> 00:26:20,232
Awak tahu, saya juga sudah tahu tentang diri awak.
313
00:26:20,400 --> 00:26:21,992
Ya?
Mm-hm.
314
00:26:22,160 --> 00:26:24,674
Dan apa yang awak tahu?
315
00:26:24,840 --> 00:26:26,558
Isteri awak sudah meninggalkan awak.
316
00:26:29,440 --> 00:26:31,271
Saya sangat hampa.
317
00:26:32,600 --> 00:26:34,795
Tidak pernah ada masa.
318
00:26:34,960 --> 00:26:37,269
Tidak ada masa lagi.
319
00:26:37,440 --> 00:26:38,919
Hanya masa ini.
Hanya masa ini?
320
00:26:39,080 --> 00:26:43,232
Ya.
Apa maksud awak?
321
00:26:43,400 --> 00:26:46,358
Ketika saya masih berumur tujuh tahun,...
322
00:26:46,520 --> 00:26:50,433
...adik saya mula batuk berdarah.
323
00:26:50,600 --> 00:26:52,875
Dan mak saya, dia...
324
00:26:53,040 --> 00:26:55,508
Dia sudah memohon kepada Tuhan untuk menyelamatkan dia.
325
00:26:57,120 --> 00:27:00,351
Tapi dia tetap mati.
326
00:27:00,520 --> 00:27:03,114
Dan sejak saat itu, saya sedar...
327
00:27:03,280 --> 00:27:06,750
...jika kita harus menyelamatkan diri kita sendiri,
328
00:27:06,920 --> 00:27:09,798
...dan harus hidup selama kita masih mampu.
329
00:27:33,520 --> 00:27:36,034
Winnie, Winnie.
330
00:27:43,760 --> 00:27:46,672
Saya sudah dengar yang awak ada banyak teman wanita.
331
00:27:48,800 --> 00:27:50,552
Saya berbeza.
332
00:28:47,800 --> 00:28:51,395
Saya dah berfikir, saya tahu seorang pembuat pakaian yang hebat.
333
00:28:51,560 --> 00:28:53,357
Harganya berpatutan.
334
00:28:53,520 --> 00:28:55,988
Mungkin awak perlu ke sana dan menemuinya.
335
00:28:57,560 --> 00:28:59,516
Mungkin sudah semestinya.
336
00:28:59,680 --> 00:29:02,752
Mungkin awak kena pergi ke Bizana dan bercakap dengan ayah awak.
337
00:29:04,920 --> 00:29:06,797
Mungkin sudah semestinya.
338
00:29:09,120 --> 00:29:11,554
Apa itu lamaran?
339
00:29:13,200 --> 00:29:15,111
Kalau memang awak sukakannya.
340
00:29:17,880 --> 00:29:19,677
Apa itu yang awak suka?
341
00:29:19,840 --> 00:29:22,400
Lebih dari apapun di dunia ini.
342
00:29:33,320 --> 00:29:35,754
Apa itu "ya"?
Ya.
343
00:30:33,600 --> 00:30:34,953
Suami awak.
344
00:31:33,600 --> 00:31:36,637
Di Sharpeville, sebuah bandar industri, ribuan orang sudah berkumpul diluar...
345
00:31:36,800 --> 00:31:39,872
...pejabat polis untuk memprotes adanya dasar baru yang memerlukan...
346
00:31:40,080 --> 00:31:42,548
...semua orang kulit hitam untuk membawa kad identiti setiap masa.
347
00:31:48,480 --> 00:31:50,516
Golongan tak guna itu dah mengendahkannya.
348
00:31:50,720 --> 00:31:53,188
Tidak, mereka langsung tak takut.
Mereka sudah melambai kepada saya...
349
00:31:53,360 --> 00:31:56,352
Mereka sedang memecahkan pagarnya.
350
00:31:59,280 --> 00:32:01,236
Dengar, saya sedang cuba...
351
00:32:02,680 --> 00:32:04,079
...penjaranya penuh.
352
00:32:04,240 --> 00:32:05,719
Perlu masa berapa lama lagi?
353
00:32:19,040 --> 00:32:21,315
Ke tepi. Tepi.
354
00:32:23,720 --> 00:32:25,597
Pienaar!
355
00:32:36,760 --> 00:32:39,274
Bubar dan kembali ke stadium!
356
00:32:39,440 --> 00:32:41,476
Ini peringatan terakhir awak!
357
00:33:05,400 --> 00:33:06,719
Jangan menembak!
358
00:33:11,320 --> 00:33:14,676
Awak sudah cari senjata?
Lebih baik awak yang cari senjata itu, Pienaar.
359
00:33:14,840 --> 00:33:17,877
Awak dah jumpa senjatanya?
Cari senjata itu, Pienaar.
360
00:33:18,040 --> 00:33:20,998
Sekitar 50 dan 100 yang terbunuh dan beratus-ratus yang tercedera.
361
00:33:21,160 --> 00:33:23,469
...polis sudah membunuh 69 orang kulit hitam di bandar...
362
00:33:23,640 --> 00:33:25,596
...dan kebanyakan mangsa ditembak dari belakang.
363
00:33:25,760 --> 00:33:27,955
...laki-laki, wanita, dan anak-anak terbunuh atau cedera.
364
00:33:28,120 --> 00:33:30,236
...akibat tragis dari usaha yang penuh dengan kekecewaan
365
00:33:30,440 --> 00:33:31,998
...untuk mempertahankan ketuanan kulit putih.
366
00:33:32,160 --> 00:33:34,913
...reaksi secara histeria kepada suatu peristiwa yang telah mengejutkan dunia.
367
00:33:45,760 --> 00:33:50,117
Kita tidak lagi menerima pemerintahan dari negara...
368
00:33:50,280 --> 00:33:52,475
...yang memerangi rakyatnya sendiri.
369
00:34:23,200 --> 00:34:26,590
Oliver sudah keluar negeri untuk menjalankan pergerakkan dari pengasingan.
370
00:34:29,000 --> 00:34:30,638
Saya akan melalui bawah tanah.
371
00:34:36,440 --> 00:34:41,195
Pergerakkan selalu tidak menggunakan kekerasan.
372
00:34:41,360 --> 00:34:43,157
Tanpa kekerasan.
373
00:34:45,320 --> 00:34:46,719
Tapi tidak lagi.
374
00:35:43,020 --> 00:35:44,919
Kem Latihan ANC, Afrika Utara
375
00:36:07,160 --> 00:36:09,833
Bagaimana keadaan Miriam?
Dia ok.
376
00:36:10,000 --> 00:36:11,319
Baik, tak apa-apa.
377
00:36:21,320 --> 00:36:25,552
Dia sangat menarik, tapi awak kena berikan saya Sophia Loren setiap hari.
378
00:36:27,760 --> 00:36:30,115
Kekuasaan!
379
00:36:30,280 --> 00:36:33,317
Tombak negara.
Ya!
380
00:36:33,480 --> 00:36:36,995
Kita adalah rakyat dari negara ini.
Ya.
381
00:36:37,160 --> 00:36:40,197
Tapi kita tidak ada kekuatan.
Ya.
382
00:36:40,360 --> 00:36:41,554
Kita tidak ada hak.
383
00:36:41,760 --> 00:36:43,352
Ya.
Kita tak dapat hak keadilan.
384
00:36:43,520 --> 00:36:44,430
Ya.
385
00:36:44,600 --> 00:36:47,239
Afrika Selatan sudah menjadi negara yang dikuasai oleh senjata.
386
00:36:47,400 --> 00:36:49,197
Ya.
387
00:36:49,360 --> 00:36:53,797
Akan tiba saatnya pada kehidupan di setiap negara...
388
00:36:53,960 --> 00:36:56,679
...dimana tinggal ada dua pilihan.
389
00:36:56,840 --> 00:36:58,193
Menyerah...
390
00:36:58,400 --> 00:37:00,391
Takkan! Takkan!
391
00:37:01,600 --> 00:37:04,068
...atau berjuang!
392
00:37:05,480 --> 00:37:08,392
Kita perlu berjuang.
393
00:37:08,560 --> 00:37:11,711
Berjuang! Berjuang! Berjuang! Berjuang!
394
00:37:11,880 --> 00:37:16,715
Berjuang! Berjuang! Berjuang! Berjuang! Berjuang! Berjuang! Berjuang!
395
00:37:19,000 --> 00:37:22,595
Jangan bimbang, kita akan mencari dia dan menggantungnya.
396
00:37:22,800 --> 00:37:26,395
Dan awak akan memerlukan seorang lelaki baru untuk menghangatkan awak setiap malam, kan?
397
00:37:33,000 --> 00:37:34,695
Pertanian Liliesleaf - Rumah Persembunyian ANC
398
00:37:38,760 --> 00:37:41,115
Amos, ini David.
399
00:37:41,760 --> 00:37:43,716
Bolehkah awak membawanya ke tempat tinggal domestik?
400
00:37:43,880 --> 00:37:45,711
Baik, bos.
401
00:37:45,880 --> 00:37:47,029
Selamat pagi, tata.
402
00:37:55,880 --> 00:37:58,519
Tabung dalam sebuah mata bola.
403
00:37:58,680 --> 00:38:00,875
Semakin tebal pelekatnya, makin banyak masa yang awak dapat.
404
00:38:01,640 --> 00:38:04,518
Besi aluminum yang dicampur dengan kalium permanganat.
405
00:38:04,680 --> 00:38:07,274
Awak boleh mendapatkannya untuk mencuci salad.
406
00:38:08,920 --> 00:38:12,435
Ketika asam sudah tercampur, akan menjadi pemangkin...
407
00:38:13,840 --> 00:38:15,671
...dan awak akan mendapatkan...
408
00:38:43,920 --> 00:38:47,196
Kathy, ini Nelson.
409
00:38:47,360 --> 00:38:49,510
Mereka menggelar saya pengganas.
410
00:38:49,720 --> 00:38:51,915
Saya nak membalas mereka.
411
00:38:52,080 --> 00:38:54,640
Sekarang, carilah wartawan asing.
412
00:38:54,800 --> 00:38:55,710
Mari.
413
00:38:55,880 --> 00:38:57,871
Saya nak dunia tahu.
414
00:38:58,040 --> 00:39:02,033
Baik, saya sudah dituduh melarikan diri dan tidak mempertahankan apa yang awak percayai.
415
00:39:02,200 --> 00:39:05,590
Sekarang, katakan kepada mereka yang saya tak akan menyerah diri...
416
00:39:05,760 --> 00:39:08,149
...kepada pemerintahan yang saya tak kenal.
417
00:39:08,360 --> 00:39:11,750
Kami sudah dipaksa untuk mempertahankan diri dengan senjata.
418
00:39:11,920 --> 00:39:17,711
Keputusan tersebut tidak diambil dengan mudah oleh saya dan pihak ANC.
419
00:39:24,520 --> 00:39:25,873
Brian Widlake, ITN News.
420
00:39:27,840 --> 00:39:30,593
Saya ada beberapa soalan untuk anda.
Encik Mandela,...
421
00:39:30,800 --> 00:39:32,313
...kalau tak mahu menerima konsesi...
422
00:39:32,480 --> 00:39:37,190
...yang anda inginkan, adakah akan terjadi kekerasan?
Kekerasan sudah terjadi.
423
00:39:37,360 --> 00:39:41,035
Selama 50 tahun, kita sudah bercakap tentang perdamaian dan tanpa kekerasan.
424
00:39:41,200 --> 00:39:44,749
Tapi jawapan dari kerajaan adalah kekerasan, serangan bersenjata...
425
00:39:44,920 --> 00:39:47,718
...kepada rakyat yang tidak bersenjata dan tidak berdaya.
426
00:39:47,880 --> 00:39:50,314
Jika anda menjadi kami, apa yang akan anda buat?
427
00:39:50,480 --> 00:39:54,189
Encik Mandela, apa yang sebenarnya anda mahu?
428
00:39:54,360 --> 00:39:55,998
Saya mahukan kebebasan.
429
00:39:56,200 --> 00:40:01,149
Saya ada anak yang cantik, isteri yang cantik.
430
00:40:01,320 --> 00:40:03,788
Saya ingin mereka boleh bebas di tanah mereka sendiri.
431
00:40:06,520 --> 00:40:08,795
Madiba, kita kena pergi.
432
00:40:16,840 --> 00:40:19,877
Hey, itu Ayah.
433
00:40:20,560 --> 00:40:22,471
Hey! Hey, hey, hey, hey, hey,
434
00:40:22,640 --> 00:40:25,074
hey, hey, hey, hey, hey.
435
00:40:25,240 --> 00:40:26,639
Lihatlah diri awak, lihat diri awak.
436
00:40:29,280 --> 00:40:32,397
Tak apa-apa.
Oh, itu ayah.
437
00:40:34,160 --> 00:40:37,197
Tengok, itu ayah.
438
00:40:37,840 --> 00:40:41,150
Awak tersenyum untuk ayah?
Awak nak berlari bersama ayah?
439
00:40:41,320 --> 00:40:44,437
Kemari, kemari, lekas. Kemari. Kemari, Zeni.
440
00:40:47,880 --> 00:40:50,838
Apa khabar?
Saya ok.
441
00:40:51,000 --> 00:40:53,150
Saya sudah kehilangan pekerjaan.
442
00:40:54,080 --> 00:40:58,471
Nampaknya awak perlukan bantuan.
Tidak, saya akan ok.
443
00:40:59,640 --> 00:41:01,517
Saya tahu macam mana rasanya.
444
00:41:03,920 --> 00:41:06,388
Lawan mereka.
445
00:41:06,560 --> 00:41:08,630
Saya sangat membenci mereka.
446
00:41:40,360 --> 00:41:42,191
Petrus tak selamat.
447
00:41:44,200 --> 00:41:45,952
Apa yang telah terjadi?
448
00:41:46,120 --> 00:41:48,315
Detonatornya terpicu terlalu cepat.
449
00:41:49,400 --> 00:41:51,436
Maafkan saya, Madiba.
450
00:41:51,600 --> 00:41:53,556
Disini sudah tak selamat lagi.
451
00:41:53,720 --> 00:41:55,438
Sudah tiba masanya untuk pergi.
452
00:42:27,640 --> 00:42:29,437
Awak berada ditempat yang salah.
453
00:42:29,600 --> 00:42:30,635
Polis!
454
00:42:31,920 --> 00:42:32,909
Pergi, pergi, pergi!
455
00:42:33,080 --> 00:42:35,230
Lari, lari!
Awak berdua keluar bangunan...
456
00:42:35,400 --> 00:42:36,958
...dan kami akan ke ladang.
457
00:42:37,120 --> 00:42:38,712
Meniarap!
458
00:42:40,040 --> 00:42:41,996
Masuk ke sana! Masuk ke sana!
459
00:42:42,200 --> 00:42:43,952
Geledah mereka!
Kemarilah!
460
00:42:44,160 --> 00:42:46,833
Meniarap! Cepat!
461
00:42:47,040 --> 00:42:49,190
Hati-hati, ada satu dibelakang.
462
00:42:49,360 --> 00:42:50,679
Tembak dia! Tembak dia!
463
00:42:50,880 --> 00:42:52,074
Jangan bergerak!
464
00:43:05,880 --> 00:43:06,869
Jangan bergerak!
465
00:43:27,000 --> 00:43:29,639
Ada sesiapa mahukan saya?
466
00:43:54,680 --> 00:43:56,830
Winnie! Winnie!
467
00:43:59,720 --> 00:44:02,678
Mereka menangkapnya.
468
00:44:06,020 --> 00:44:09,078
Bangunan Keadilan, Pretoria 1963
469
00:44:09,920 --> 00:44:11,478
Mandela!
470
00:44:11,640 --> 00:44:15,679
Mandela!
471
00:44:15,880 --> 00:44:18,838
Sisulu!
472
00:44:19,760 --> 00:44:21,478
Kathrada!
473
00:44:29,640 --> 00:44:31,517
Tidak boleh. Awak tak boleh membawa mereka masuk.
474
00:44:31,680 --> 00:44:33,079
Jangan sentuh saya.
475
00:44:33,240 --> 00:44:35,629
Jangan sentuh saya.
476
00:44:42,840 --> 00:44:45,832
Ibu akan kembali lagi, ya? Ya?
477
00:44:47,320 --> 00:44:51,791
Sekarang, tunggulah bersama Sisi, ya?
478
00:44:58,240 --> 00:44:59,275
Mandela!
479
00:45:00,000 --> 00:45:04,039
Mandela! Mandela!
480
00:45:39,920 --> 00:45:41,558
Diam!
481
00:45:41,720 --> 00:45:43,597
Diam!
482
00:45:48,960 --> 00:45:51,030
Tenang! Tenang!
483
00:46:01,560 --> 00:46:05,314
Yang Arif, Sidang untuk kes negara melawan Komando Tertinggi Nasional...
484
00:46:05,480 --> 00:46:09,598
...dari Umkhonto we Sizwe, sayap tentera dari Kongres Nasional Afrika.
485
00:46:10,800 --> 00:46:14,839
Negara menuduh adanya tindakan sabotaj...
486
00:46:15,040 --> 00:46:17,494
...dalam rangka memudahkan
revolusi dengan kekerasan...
487
00:46:17,520 --> 00:46:19,695
...dan pencerobohan bersenjata
terhadap negara ini
488
00:46:19,880 --> 00:46:23,316
...dengan tujuan untuk menggulingkan kerajaan.
489
00:46:25,960 --> 00:46:28,952
Defendan pertama, Nelson Mandela.
490
00:46:29,120 --> 00:46:32,157
Adakah anda bersalah atau tidak bersalah?
491
00:46:32,320 --> 00:46:34,550
Yang Arif, itu bukan saya...
492
00:46:34,720 --> 00:46:37,792
...tetapi kerajaan yang sepatutnya bertanggungjawab.
493
00:46:37,960 --> 00:46:40,428
Saya menyatakan tidak bersalah.
494
00:46:43,560 --> 00:46:46,711
Negara secara formal akan menyarankan...
495
00:46:46,880 --> 00:46:49,519
...yang mereka akan meminta hukuman maksimum
496
00:46:49,680 --> 00:46:51,671
...yang ditetapkan oleh undang-undang.
497
00:46:52,880 --> 00:46:54,552
Iaitu hukuman mati.
498
00:46:55,840 --> 00:46:59,071
Peluang yang kita ada hanyalah menyerang kredibiliti tuntutannya.
499
00:46:59,240 --> 00:47:02,630
Kita membantah semua pembohongan, kita mencabar semua tuntutan.
500
00:47:04,840 --> 00:47:06,671
Nampaknya mereka akan memutuskan bersalah,
501
00:47:06,880 --> 00:47:09,872
...tapi kita boleh terhindar dari hukuman mati.
502
00:47:14,040 --> 00:47:16,508
Setuju?
Setuju.
503
00:47:16,680 --> 00:47:18,033
Setuju.
504
00:47:19,040 --> 00:47:20,837
Jadi semuanya senang.
505
00:47:21,000 --> 00:47:22,877
Tersenyum.
506
00:47:23,040 --> 00:47:27,113
Ini akan jadi yang terbesar yang pernah kita buat untuk kaum kita.
507
00:47:30,560 --> 00:47:33,711
Mandela! Mandela!
508
00:47:48,200 --> 00:47:50,475
Nama saya Nelson Mandela.
509
00:47:50,680 --> 00:47:52,318
Saya adalah defendan pertama.
510
00:47:54,480 --> 00:47:59,235
Saya tidak menafikan yang saya sudah merancang sabotaj.
511
00:47:59,400 --> 00:48:02,039
Saya tidak merancangnya...
512
00:48:02,200 --> 00:48:04,475
...dengan dendam...
513
00:48:04,640 --> 00:48:07,996
...atau juga kerana saya menyukai kekerasan.
514
00:48:08,960 --> 00:48:13,636
Faktanya adalah jika selama 50 tahun tanpa adanya kekerasan...
515
00:48:13,800 --> 00:48:16,314
...tidak memberikan apa-apa terhadap rakyat Afrika...
516
00:48:16,480 --> 00:48:20,155
...selain perundangan yang berat sebelah...
517
00:48:20,320 --> 00:48:22,709
...dan berkurangnya hak-hak kami.
518
00:48:24,120 --> 00:48:26,429
Orang Afrika menginginkan...
519
00:48:26,600 --> 00:48:29,831
...kesaksamaan diseluruh Afrika Selatan.
520
00:48:30,000 --> 00:48:32,719
Kami ingin hak politik yang sama,...
521
00:48:32,880 --> 00:48:35,792
...satu orang, satu suara.
522
00:48:35,960 --> 00:48:39,919
Saya sudah memdedikasikan diri saya untuk perlawanan rakyat Afrika ini.
523
00:48:40,080 --> 00:48:44,278
Saya sudah berjuang melawan dominasi kulit putih.
524
00:48:44,480 --> 00:48:47,552
Saya sudah berjuang melawan dominasi kulit hitam.
525
00:48:48,440 --> 00:48:51,352
Saya menghargai semua idea tentang kebebasan,
526
00:48:51,520 --> 00:48:53,988
...masyarakat demokratik di mana semua orang
527
00:48:54,200 --> 00:48:58,159
...hidup bersama-sama dalam harmoni dengan peluang yang sama.
528
00:48:58,920 --> 00:49:02,799
Ini adalah perkara yang saya harapkan
529
00:49:03,000 --> 00:49:04,638
...dan saya capai,
530
00:49:04,800 --> 00:49:08,509
...tapi jika memang,
531
00:49:08,680 --> 00:49:10,910
...hal ini memang sudah seharusnya berlaku
532
00:49:11,080 --> 00:49:14,356
...maka saya sudah bersedia untuk mati.
533
00:49:22,720 --> 00:49:26,190
Kekuasaan!
Bersiaplah!
534
00:49:26,800 --> 00:49:30,554
Kekuasaan!
Bersiaplah!
535
00:49:55,600 --> 00:49:58,353
Sebelum hakim memutuskan hukuman maksimum,
536
00:49:58,520 --> 00:50:00,875
...masih ada satu langkah lagi.
537
00:50:01,040 --> 00:50:05,397
Dia akan bertanya defendan pertama, Nelson, "Awak ada alasan...
538
00:50:05,600 --> 00:50:07,556
...jika hukumannya tidak akan dilakukan?"
539
00:50:07,720 --> 00:50:10,757
Lalu awak cakap...
Saya tak akan berkata apa-apa lagi.
540
00:50:10,920 --> 00:50:12,638
Itu tidak akan membantu rayuan awak.
541
00:50:14,840 --> 00:50:16,831
Tak akan ada rayuan.
542
00:50:17,880 --> 00:50:19,199
Tidak ada rayuan?
543
00:50:19,360 --> 00:50:21,999
Kita sudah membincangkan perkara itu.
Kita sudah sedia.
544
00:50:25,080 --> 00:50:26,593
Semuanya berdiri.
545
00:50:39,560 --> 00:50:41,596
Saya sudah putuskan.
546
00:50:42,160 --> 00:50:44,151
Terdakwa sila berdiri.
547
00:50:47,720 --> 00:50:51,030
Terdakwa terbukti bersalah.
548
00:50:54,640 --> 00:50:58,474
Terdakwa sudah menuntut adanya moral yang tinggi pada aksi-aksi mereka.
549
00:50:58,640 --> 00:51:02,110
Maksudnya, mereka akan diadili
550
00:51:02,280 --> 00:51:05,670
...ditangan apa yang mereka sebut dengan "penindas mereka."
551
00:51:05,840 --> 00:51:11,119
Tapi saya tak akan memberikan mereka kepuasan itu.
552
00:51:11,280 --> 00:51:12,474
Biar kita tunjukkan kepada mereka
553
00:51:12,640 --> 00:51:16,189
jika kita adalah negara berundang-undang...
554
00:51:16,360 --> 00:51:17,509
...dan di mana-mana,
555
00:51:17,720 --> 00:51:20,792
...kita harus tetap adil.
556
00:51:20,960 --> 00:51:25,829
Saya sudah memutuskan untuk tidak menjatuhkan hukuman maksimum.
557
00:51:29,800 --> 00:51:33,952
Hukuman untuk semua defendan...
558
00:51:35,120 --> 00:51:37,111
...adalah hukuman seumur hidup.
559
00:53:05,080 --> 00:53:08,074
Pulau Robben, 13 Jun 1964
560
00:53:24,080 --> 00:53:25,274
Baiklah, keluar kaffir.
561
00:53:26,840 --> 00:53:28,319
Berbaris.
Baiklah.
562
00:53:29,440 --> 00:53:32,318
Jalan, jalan, kemari.
Sekarang berbaris.
563
00:53:33,320 --> 00:53:34,275
Baiklah, dengarkan kami.
564
00:53:34,480 --> 00:53:35,549
Kemari.
Jalan.
565
00:53:35,720 --> 00:53:37,153
Bentuk barisan, cepat.
566
00:53:38,680 --> 00:53:40,989
Awak tidak lagi berada di Johannesburg.
567
00:53:41,160 --> 00:53:45,517
Awak tidak berada di Pretoria. Awak ada di pulau.
568
00:53:45,680 --> 00:53:47,671
Di mana awak tak akan pernah tinggalkan.
569
00:53:48,800 --> 00:53:51,678
Awak tidak akan pernah menyentuh isteri dan anak awak lagi.
570
00:53:51,840 --> 00:53:53,831
Awak akan mati di sini.
571
00:53:54,880 --> 00:53:56,836
Jika awak ada penyesalan,...
572
00:53:57,040 --> 00:53:58,473
...sayang sekali...
573
00:53:58,640 --> 00:54:01,200
...kerana tak ada seseorang pun di pulau ini yang akan peduli,
574
00:54:01,360 --> 00:54:05,353
...dan tak ada seorang pun di dunia ini yang akan mengetahuinya.
575
00:54:05,960 --> 00:54:08,235
Sayang sekali mereka tidak menggantung awak.
576
00:54:09,240 --> 00:54:11,595
Saya akan memastikan awak akan berharap mereka sudah melakukannya.
577
00:54:14,040 --> 00:54:15,029
Jalan!
578
00:54:26,320 --> 00:54:28,959
Yang dari India mendapatkan seluar dan stoking.
579
00:54:30,240 --> 00:54:31,673
Yang lain mendapatkan seluar pendek.
580
00:54:32,800 --> 00:54:34,153
Duduk, duduk!
581
00:54:39,120 --> 00:54:41,953
Baiklah, Kathy, nampaknya awak harus menjadi ayahnya.
582
00:54:44,120 --> 00:54:45,348
Jalan! Jalan, jalan, jalan!
583
00:54:45,520 --> 00:54:47,715
Mari, tanggalkan semua pakaian awak di kotaknya.
584
00:54:48,480 --> 00:54:49,469
Cepat!
585
00:54:52,440 --> 00:54:54,635
Saya mengawasi awak.
Cepat!
586
00:54:56,200 --> 00:54:57,553
Lekas, lekas! Cepat!
587
00:54:57,720 --> 00:54:58,948
Cepat!
588
00:55:02,600 --> 00:55:04,158
Motsoaledi.
589
00:55:04,360 --> 00:55:05,395
Motsoaledi.
590
00:55:08,960 --> 00:55:10,871
Kathrada.
Kathrada!
591
00:55:12,240 --> 00:55:13,912
Kathrada, cepat!
592
00:55:14,960 --> 00:55:16,234
Masuk! Cepat, Coolie!
593
00:55:16,400 --> 00:55:18,595
Sisulu?
Sisulu!
594
00:55:18,760 --> 00:55:20,910
Maju, lekas! Cepat, cepat, cepat!
595
00:55:25,000 --> 00:55:26,877
Mandela.
Mandela.
596
00:55:34,760 --> 00:55:35,954
Lekas!
597
00:55:43,160 --> 00:55:45,355
Inilah dia... rumah,
598
00:55:45,520 --> 00:55:47,351
...selama hidup awak.
599
00:55:47,520 --> 00:55:49,078
Mlangeni, lekas, cepat.
600
00:55:51,520 --> 00:55:52,669
Mlangeni.
Jalan.
601
00:55:52,840 --> 00:55:55,593
Mlangeni...
602
00:56:09,880 --> 00:56:11,871
Kekuasaan!
603
00:57:10,440 --> 00:57:13,955
Pemeriksaan rutin.
Keluar!
604
00:57:14,120 --> 00:57:15,678
Jangan bergerak!
605
00:57:16,480 --> 00:57:20,314
Keluar dari bilik tidur saya!
Keluar!
606
00:57:20,480 --> 00:57:21,833
Hey, hey, hey.
607
00:57:22,040 --> 00:57:25,919
Keluar! Keluar! Keluar!
608
00:57:26,080 --> 00:57:27,672
Keluar!
609
00:58:24,080 --> 00:58:26,514
Bangun, pemalas!
Masa untuk bekerja!
610
00:58:26,680 --> 00:58:30,514
Bangun, kaffir!
611
00:58:33,600 --> 00:58:35,477
Lekas, lekas, lekas! Jalan!
612
00:58:35,640 --> 00:58:37,631
Setiap pagi saya harus mencium bau kotoran awak.
613
00:58:37,800 --> 00:58:38,994
Cepat. Jalan!
614
00:58:39,200 --> 00:58:40,713
Kembali ke barisan!
615
00:58:40,880 --> 00:58:44,316
Dengar, kita akan mula membuat tuntutan,...
616
00:58:44,480 --> 00:58:49,190
...dan tuntutan pertama adalah seluar panjang.
617
00:58:50,440 --> 00:58:53,716
Kita kena membuat mereka menghargai kita, dan harus,...
618
00:58:53,920 --> 00:58:55,592
...tapi itu perlukan masa,
619
00:58:55,800 --> 00:58:59,395
...tapi kita ada banyak masa, jadi kita akan mulai dari hal yang kecil.
620
00:59:13,760 --> 00:59:16,638
Lebih cepat, lebih cepat!
Jalan, jalan, kaffir!
621
00:59:18,400 --> 00:59:19,674
Jalan, jalan!
622
00:59:27,480 --> 00:59:28,515
Pemalas.
623
00:59:28,680 --> 00:59:30,796
Kerja. Jangan berhenti. Awak, kerja.
624
00:59:33,360 --> 00:59:35,316
Saya sudah mendengar tentang isteri awak, nak.
625
00:59:35,480 --> 00:59:38,313
Wanita yang gila. Pelacur.
626
00:59:38,480 --> 00:59:40,357
Winnie...
Hey, hey, hey!
627
00:59:40,520 --> 00:59:42,988
Hey, kita tidak bergaduh.
Lakukan saja, nak.
628
00:59:43,160 --> 00:59:44,878
Lakukanlah.
Madiba.
629
00:59:45,040 --> 00:59:48,191
Ada masalah apa disini?
Tidak ada.
630
00:59:48,360 --> 00:59:51,079
Tidak ada, Sarjan. Tidak ada apa-apa.
631
00:59:51,240 --> 00:59:52,673
Lekas kerja lagi.
632
00:59:52,840 --> 00:59:55,593
Lekas, lekas, lekas. Jalan, jalan, jalan.
633
00:59:56,480 --> 00:59:58,948
Setiap saat mereka buatkan kita marah, mereka akan menang.
634
01:00:00,280 --> 01:00:02,919
Jangan pernah mereka melihat awak marah, Madiba.
635
01:00:03,120 --> 01:00:04,553
Jangan pernah.
Hey, awak tengah tengok apa?
636
01:00:04,720 --> 01:00:05,789
Pusing belakang!
637
01:01:36,760 --> 01:01:40,150
Nombor.
31159.
638
01:01:46,720 --> 01:01:49,951
Nombor.
46664.
639
01:01:50,960 --> 01:01:53,269
Itu kategori D.
640
01:01:53,480 --> 01:01:55,869
Itu surat awak untuk enam bulan ke depan.
641
01:02:02,640 --> 01:02:04,471
Nombor.
642
01:03:26,200 --> 01:03:27,679
Bawa mereka keluar dari sini.
643
01:03:30,600 --> 01:03:32,670
Keluar.
Keluar, awak...
644
01:03:32,840 --> 01:03:34,239
Awak, awak, jalan!
645
01:03:34,400 --> 01:03:36,356
Ya, begitulah. Itu bagus, bagus.
646
01:03:36,520 --> 01:03:37,794
Di dalam hujan, kan.
647
01:03:38,000 --> 01:03:39,115
Keluarkan pakaiannya.
Telanjang!
648
01:03:39,280 --> 01:03:43,478
Keluarkan pakaiannya.
Telanjang! Telanjang! Telanjang!
649
01:03:43,640 --> 01:03:45,119
Telanjang!
650
01:03:45,280 --> 01:03:47,191
Telanjang!
Awak sangat bau!
651
01:03:47,360 --> 01:03:50,670
Mari kita hilangkan baunya!
Awak bukan sesiapa!
652
01:03:57,880 --> 01:03:59,313
Ketika mereka ingat di pagi hari,
653
01:03:59,520 --> 01:04:01,317
...mereka akan mengira yang mereka sudah mengotori diri mereka sendiri!
654
01:04:02,000 --> 01:04:04,753
Malam didalam hujan, huh? Kaffir tidak berguna.
655
01:04:04,920 --> 01:04:06,433
Faham?
656
01:04:06,600 --> 01:04:08,591
Awak akan di sini semalaman!
657
01:04:08,760 --> 01:04:09,795
Dasar monyet!
658
01:04:09,960 --> 01:04:12,315
Awak tak pakai pakaian ketika memanjat pokok, kan?
659
01:04:12,480 --> 01:04:14,038
Dasar monyet hitam!
660
01:04:14,240 --> 01:04:16,356
Tetap di barisan. Kaffir yang tidak berguna.
661
01:04:16,520 --> 01:04:18,238
Berdiri. Bangun, bangun, bangun!
662
01:04:18,400 --> 01:04:21,119
Berdiri! Berdiri!
663
01:04:21,280 --> 01:04:23,635
Awak katakan kepada Komandan awak yang saya akan mengadu...
664
01:04:23,800 --> 01:04:25,870
ke Ketua Penjara di Pretoria.
665
01:04:26,040 --> 01:04:28,156
Kau katakan saja sendiri!
666
01:05:03,360 --> 01:05:05,237
Bangun.
667
01:05:10,000 --> 01:05:12,389
Kau mau mengadu ke Pretoria?
668
01:05:12,560 --> 01:05:13,595
Ya, Kolonel.
669
01:05:14,800 --> 01:05:18,156
Penjara ini sudah diluar kawalan, dan pangawal itu hanyalah
670
01:05:18,320 --> 01:05:20,276
...pemabuk.
671
01:05:20,440 --> 01:05:23,557
Apa hak mereka untuk menindas kami?
672
01:05:23,720 --> 01:05:29,158
Sekarang, awak ini bahagian dari sistem keadilan atau gangster yang berpakaian seragam?
673
01:05:29,360 --> 01:05:31,999
Fikir awak boleh buat saya takut dengan aduan awak ke Pretoria?
674
01:05:32,160 --> 01:05:34,037
Jika mereka tak suka dengan apa yang awak lakukan,...
675
01:05:34,240 --> 01:05:37,550
...terpulang. Saya tak perlu kerja dari mereka.
676
01:05:37,720 --> 01:05:39,711
Keluarga saya ada lima jenis ladang.
677
01:05:39,880 --> 01:05:42,394
Saya ada banyak wang. Dan saya boleh buat apa saja.
678
01:05:46,920 --> 01:05:49,673
Ada hal lain yang awak nak sampaikan pada saya?
679
01:05:49,880 --> 01:05:51,757
Ya.
680
01:05:51,920 --> 01:05:55,037
Saya sudah meminta seluar panjang.
681
01:05:55,200 --> 01:05:57,430
Seluar dalam panjang.
682
01:06:00,280 --> 01:06:02,032
Dia menginginkan seluar panjang.
683
01:06:10,440 --> 01:06:12,749
Mandela, ikut saya.
684
01:06:23,880 --> 01:06:27,236
Hanya bercakap bahasa Inggeris. Urusan keluarga saja.
685
01:06:27,400 --> 01:06:31,029
Ada pembicaraan politik, dan saya akan menghentikannya. Duduk.
686
01:06:42,760 --> 01:06:44,716
Awak ok?
687
01:06:45,760 --> 01:06:48,672
Ya, saya tak apa-apa.
688
01:06:48,840 --> 01:06:50,876
Ceritakan tentang diri awak.
689
01:06:52,440 --> 01:06:54,715
Saya sedang dihukum.
690
01:06:56,760 --> 01:06:58,512
Tapi jangan bimbang.
691
01:06:59,680 --> 01:07:01,432
Kawan-kawan kita sudah menolong saya.
692
01:07:04,960 --> 01:07:06,951
Anak-anak menghantar salam mereka.
693
01:07:08,200 --> 01:07:10,270
Mereka mahu bertemu dengan awak.
694
01:07:10,440 --> 01:07:12,192
Saya memikirkan mereka setiap hari.
695
01:07:14,680 --> 01:07:16,636
Awak beritahu mereka yang saya sayang mereka.
696
01:07:18,800 --> 01:07:21,997
Mereka tak boleh datang melawat hingga umur 16.
697
01:07:24,560 --> 01:07:26,710
Zindzi pun belum masuk lima tahun.
698
01:07:29,560 --> 01:07:33,678
Ceritakan pada saya tentang penahanannya.
699
01:07:34,720 --> 01:07:37,598
Tidak ada yang tidak boleh saya hadapi.
700
01:07:37,760 --> 01:07:41,719
Mereka suka bercakap dengan saya.
701
01:07:43,240 --> 01:07:46,437
Biasanya mereka menunggu hingga anak-anak belum pulang sekolah
702
01:07:46,600 --> 01:07:48,113
...untuk membawa saya.
703
01:07:50,200 --> 01:07:52,395
Sehingga mereka akan mencari rumah yang kosong.
704
01:07:55,880 --> 01:07:58,713
Mereka memikirkan hal ini, ya.
705
01:08:00,560 --> 01:08:03,836
Mereka sangat memikirkan saya.
706
01:08:09,120 --> 01:08:12,715
Bagaimana awak boleh menahannya?
Dengan membenci mereka.
707
01:08:12,880 --> 01:08:15,110
Dan jangan katakan yang saya salah, malah itu buat saya kuat.
708
01:08:15,320 --> 01:08:17,914
Hey. Hanya urusan keluarga saja.
709
01:08:19,440 --> 01:08:22,159
Mak awak, Madiba,...
710
01:08:22,320 --> 01:08:24,197
Dia sedang sakit.
711
01:08:26,000 --> 01:08:28,116
Mereka cakap tak lama lagi dia akan mati.
712
01:08:36,720 --> 01:08:38,517
Saya sudah mengecewakan dia.
713
01:08:38,680 --> 01:08:40,033
Tidak.
714
01:08:41,400 --> 01:08:43,356
Dia faham.
715
01:08:44,640 --> 01:08:46,198
Dan dia sangat bangga pada awak.
716
01:08:47,200 --> 01:08:49,191
Betul ke itu?
717
01:08:49,360 --> 01:08:51,590
Dia sendiri yang mengatakannya kepada saya.
718
01:09:01,800 --> 01:09:03,552
Mandela, lekas.
719
01:09:34,560 --> 01:09:36,471
Jangan sentuh anak-anak saya!
720
01:09:36,640 --> 01:09:38,471
Jangan sentuh anak-anak saya!
Masuk!
721
01:09:38,640 --> 01:09:41,279
Jangan... sentuh anak-anak saya!
Mak!
722
01:09:41,440 --> 01:09:43,670
Jangan pernah awak sentuh anak-anak saya!
723
01:09:43,840 --> 01:09:46,195
Mak! Mak!
724
01:09:46,360 --> 01:09:48,828
Mak akan segera kembali. Tetaplah dirumah.
725
01:09:49,000 --> 01:09:50,592
Mak akan segera kembali. Tetaplah di...
726
01:09:50,760 --> 01:09:55,550
Masuk, kaffir. Mak! mak!
727
01:09:58,200 --> 01:09:59,872
Mak!
728
01:10:01,520 --> 01:10:05,308
Mak?
Mak!
729
01:10:08,520 --> 01:10:09,919
Mana anak-anak saya?!
730
01:10:10,360 --> 01:10:12,555
Mana anak-anak saya?
731
01:10:12,720 --> 01:10:14,073
Mana anak-anak saya?!
732
01:10:14,240 --> 01:10:17,915
Apa yang awak lakukan dengan anak-anak saya?!
Mana anak-anak saya?!
733
01:10:18,080 --> 01:10:19,752
Mana anak-anak saya?
734
01:10:19,920 --> 01:10:22,798
Dimana... anak-anak saya?!
735
01:10:33,200 --> 01:10:36,078
Anak-anak perempuan saya tersayang.
736
01:10:36,240 --> 01:10:39,915
Saya sudah diberitahu yang mak kita tersayang
737
01:10:40,080 --> 01:10:42,389
...sudah ditahan lagi.
738
01:10:44,120 --> 01:10:45,838
Ini sukar untuk saya
739
01:10:46,000 --> 01:10:49,754
...kerana sayalah punca dari semua masalah ini.
740
01:10:49,920 --> 01:10:52,275
Mandela, jalan!
741
01:10:54,640 --> 01:10:57,552
Yang saya inginkan difikiran kalian
742
01:10:57,720 --> 01:11:01,679
...adalah jika kita ada mak yang berani dan tidak kenal lelah
743
01:11:01,840 --> 01:11:06,038
...yang mencintai semua rakyatnya dengan segenap jiwanya.
744
01:11:06,960 --> 01:11:08,313
Ketika awak sudah besar,
745
01:11:08,480 --> 01:11:12,632
...awak akan faham bagaimana dia sudah mengorbankan kebahagiaannya sendiri
746
01:11:12,800 --> 01:11:16,315
...untuk berperang atas nama kebenaran dan keadilan.
747
01:11:21,640 --> 01:11:25,679
Saya hanya dibenarkan untuk menghantar dua surat sahaja setiap tahun.
748
01:11:26,360 --> 01:11:29,796
Saya juga tahu yang awak mungkin tidak akan mendapatkannya...
749
01:11:31,480 --> 01:11:33,710
...tapi saya akan tetap menulisnya.
750
01:11:33,880 --> 01:11:37,555
Tidak banyak yang boleh saya lakukan untuk awak.
751
01:11:39,200 --> 01:11:42,237
Surat-surat ini hanya cara saya untuk menunjukkan
752
01:11:42,440 --> 01:11:46,274
...rasa cinta saya pada awak.
753
01:12:22,960 --> 01:12:24,075
Angkat tangan!
754
01:12:37,480 --> 01:12:39,914
Bolehkah saya...
Lebih keras.
755
01:12:42,080 --> 01:12:44,878
Ke tandas. Ke...
756
01:12:45,040 --> 01:12:47,349
Semua yang perlu awak lakukan adalah menolong kami.
757
01:12:47,520 --> 01:12:49,988
Dan kau boleh kembali ke
pangkuan anak-anak awak.
758
01:12:50,800 --> 01:12:53,519
Saya akan kencing atas muka awak.
759
01:12:58,080 --> 01:12:59,957
Tak guna!
760
01:13:01,120 --> 01:13:03,475
Tidak, tidak!
761
01:14:02,040 --> 01:14:04,600
Saya sudah bermimpi tentang Winnie semalam.
762
01:14:04,760 --> 01:14:07,069
Thembi juga ada disana.
763
01:14:07,240 --> 01:14:09,834
Dia tinggal di Cape Town.
764
01:14:10,840 --> 01:14:14,037
Ah, mungkin dia akan datang dan mengunjungi awak satu hari nanti.
765
01:14:14,200 --> 01:14:16,395
Hal yang tidak mudah diterima oleh seorang anak.
766
01:14:16,560 --> 01:14:17,629
Awak ini pengganas.
767
01:14:17,800 --> 01:14:19,870
Orang paling berbahaya di Afrika.
768
01:14:20,040 --> 01:14:22,110
Awak ini macam haiwan liar.
769
01:14:23,120 --> 01:14:24,473
Awak tengok apa?
Pusing belakang.
770
01:14:25,280 --> 01:14:27,919
Haiwan liar, yang ada dalam diri awak.
771
01:14:28,800 --> 01:14:30,438
Sekarang saya paham. Kita sedang berada di kebun binatang.
772
01:14:30,600 --> 01:14:32,397
Saya melihat diri saya sebagai seekor singa.
773
01:14:34,400 --> 01:14:36,914
Harimau.
Tidak ada harimau di Afrika, Madiba.
774
01:14:37,080 --> 01:14:38,195
Siapa yang cakap itu pada awak?
775
01:14:38,360 --> 01:14:40,157
Tidak ada, itu faktanya, belum pernah ada harimau.
776
01:14:40,320 --> 01:14:43,357
Ada harimau Afrika, Kathy. Lalu peguam itu harimau apa?
777
01:14:43,520 --> 01:14:47,479
Peguam itu cheetah, Madiba.
778
01:14:47,640 --> 01:14:49,790
Kerja lagi, pemalas!
779
01:14:57,000 --> 01:14:59,958
Cepat! Jangan lambat, kaffir pemalas.
780
01:15:02,040 --> 01:15:03,473
Hey, nak.
781
01:15:04,800 --> 01:15:06,631
Awak fikir awak pandai, ya?
782
01:15:06,800 --> 01:15:09,712
Tidak boleh sepandai itu, kalau tidak saya tidak akan ada di sini.
783
01:15:10,640 --> 01:15:13,871
Awak akan ada di pulau ini selama hidup awak.
784
01:15:14,040 --> 01:15:15,519
Saya akan bebas setahun lagi.
785
01:15:16,640 --> 01:15:18,358
Mengapa selama itu?
786
01:15:19,360 --> 01:15:21,510
Maksud saya, keluarga ada lima jenis ladang.
787
01:15:21,680 --> 01:15:24,717
Awak dah ada wang. Awak tak
perlu bekerja seperti ini.
788
01:15:24,880 --> 01:15:28,350
Siapa yang beritahu itu pada awak?
Awak.
789
01:15:33,000 --> 01:15:36,231
Seluar dalam panjang! Seluar dalam panjang!
790
01:15:41,840 --> 01:15:45,037
Seluar dalam panjang!
791
01:15:50,520 --> 01:15:51,839
Lihat ini!
792
01:15:56,640 --> 01:15:58,153
Seluar dalam panjang.
793
01:15:58,680 --> 01:15:59,715
Awak percaya itu?
794
01:16:00,760 --> 01:16:03,672
Kathy, awak bukan lagi seorang Ayah.
795
01:16:04,760 --> 01:16:05,829
Bagus, Madiba.
796
01:16:20,160 --> 01:16:21,878
Telegram.
797
01:16:24,360 --> 01:16:25,349
Awak sudah membacanya?
798
01:17:06,640 --> 01:17:09,359
Tapi dia anak lelaki pertama saya.
799
01:17:10,360 --> 01:17:13,272
Sudah tugas saya untuk menanamnya.
800
01:17:13,480 --> 01:17:17,029
Perintahnya adalah awak tak boleh
keluar dari pulau ini, tidak akan.
801
01:17:20,400 --> 01:17:23,039
Maaf. Sudah aturannya seperti itu.
802
01:17:26,040 --> 01:17:27,917
Tata.
803
01:17:50,480 --> 01:17:51,708
Madiba?
804
01:17:55,160 --> 01:17:57,071
Saya kehilangan mereka semua.
805
01:18:01,280 --> 01:18:02,838
Ibu saya.
806
01:18:04,880 --> 01:18:06,279
Anak lelaki saya.
807
01:18:09,000 --> 01:18:10,399
Isteri saya.
808
01:18:31,840 --> 01:18:32,955
Keluarlah.
809
01:18:36,600 --> 01:18:37,874
Terima kasih.
810
01:19:06,240 --> 01:19:07,700
14 SEPTEMBER 1970
811
01:19:08,000 --> 01:19:10,000
SELEPAS16 BULAN DIDALAM PENJARA ISOLASI
812
01:19:27,240 --> 01:19:28,753
Winnie! Winnie!
813
01:19:28,920 --> 01:19:30,990
Winnie! Winnie! Winnie!
814
01:19:31,200 --> 01:19:32,519
Winnie! Winnie!
815
01:19:32,680 --> 01:19:34,716
Winnie! Winnie! Winnie!
816
01:19:34,880 --> 01:19:36,359
Winnie! Winnie!
817
01:19:36,520 --> 01:19:37,839
Winnie! Winnie...
818
01:19:55,080 --> 01:19:56,229
Winnie?
819
01:19:58,360 --> 01:20:00,476
Winnie, bagaimana rasanya?
820
01:20:02,440 --> 01:20:03,714
Kami mencintai awak, Winnie!
821
01:20:16,640 --> 01:20:17,868
Sisi.
822
01:20:30,640 --> 01:20:32,517
Winnie, beritahu kami.
823
01:20:32,720 --> 01:20:34,392
Awak akan membuat kenyataan?
824
01:20:34,600 --> 01:20:36,670
Saya cakap kepada semua pengirim saya...
825
01:20:38,080 --> 01:20:40,116
..."Terima kasih."
826
01:20:40,280 --> 01:20:42,874
Dan saya cakap ke kerajaan,
827
01:20:43,040 --> 01:20:45,270
..."Terima kasih".
828
01:20:45,480 --> 01:20:47,994
Awak sudah membantu saya menjadi dewasa.
829
01:20:49,000 --> 01:20:51,878
Saya masih sangat muda ketika berkahwin dengan Nelson.
830
01:20:52,040 --> 01:20:54,713
Ya, ya. Dan saya sudah tidak muda lagi.
831
01:20:56,440 --> 01:21:00,319
Dan saya sudah tidak takut lagi.
832
01:21:04,160 --> 01:21:05,309
Kekuasaan!
833
01:21:05,480 --> 01:21:07,436
Bersedia!
834
01:21:08,520 --> 01:21:09,999
Apa yang akan awak lakukan sekarang?
835
01:21:10,160 --> 01:21:12,037
Winnie! Winnie! Winnie!
836
01:21:27,760 --> 01:21:29,537
Soweto, 16 Jun 1976
837
01:22:12,640 --> 01:22:14,039
Tepi!
838
01:22:22,360 --> 01:22:24,078
Awak Nelson Mandela?
839
01:22:27,000 --> 01:22:28,228
Ya.
840
01:22:29,480 --> 01:22:31,436
Ini yang awak lakukan?
841
01:22:33,280 --> 01:22:35,111
Ini yang saya lakukan.
842
01:22:35,280 --> 01:22:38,192
Saya sudah cakap yang ibu bapa ini belum menyerah.
843
01:22:38,360 --> 01:22:40,874
Awak harus menunjukkan rasa hormat awak.
Rasa hormat?
844
01:22:41,040 --> 01:22:43,110
Mereka membunuh kami di jalanan.
845
01:22:44,120 --> 01:22:47,874
Bahkan anak-anak juga ikut berjuang, dan dia malah menanam tomato.
846
01:22:48,680 --> 01:22:50,079
Siapa nama awak?
847
01:22:50,240 --> 01:22:52,117
Nama saya Patrick Lekota.
848
01:22:53,160 --> 01:22:56,914
Encik Lekota, kami sudah sangat lama dipenjara.
849
01:22:57,080 --> 01:23:03,030
Kami akan sangat gemira mendengarkan awak, untuk belajar.
850
01:23:03,200 --> 01:23:06,431
Kami menutup sekolah, semua sekolah.
851
01:23:07,480 --> 01:23:09,311
ANC itu tidak ada.
852
01:23:11,240 --> 01:23:13,151
Kami tidak perlukan ANC.
853
01:23:16,760 --> 01:23:20,753
Saya boleh lihat... yang awak sangat berani.
854
01:23:20,920 --> 01:23:22,114
Dan awak...
855
01:23:23,880 --> 01:23:25,154
dan awak.
856
01:23:26,520 --> 01:23:28,988
Tapi kalau hanya sendirian, apa yang boleh awak buat?
857
01:23:33,960 --> 01:23:36,076
Dengan bersama-sama kita ada kekuatan.
858
01:23:37,360 --> 01:23:38,952
Bersama-sama.
859
01:23:40,600 --> 01:23:43,319
Awak dan saya boleh dibunuh
860
01:23:43,480 --> 01:23:45,755
...atau dipenjara,
861
01:23:45,920 --> 01:23:48,639
...tapi organisasi akan terus berjalan...
862
01:23:48,800 --> 01:23:50,438
...selamanya.
863
01:23:54,080 --> 01:23:56,514
Ke tepilah!
Baiklah.
864
01:23:57,800 --> 01:23:59,472
Awak akan ikut dalam barisan!
865
01:24:50,320 --> 01:24:53,073
Jadi, Brent berjaya dalam ujiannya?
866
01:24:53,240 --> 01:24:54,719
Ya.
867
01:24:55,480 --> 01:24:57,152
Bagaimana dengan Zane?
868
01:24:57,360 --> 01:24:59,555
Pasti sudah hampir ulang tahunnya yang ke-14.
869
01:24:59,720 --> 01:25:00,755
Sama seperti awak.
870
01:25:00,920 --> 01:25:03,593
Awak pernah lupa sesuatu?
871
01:25:06,240 --> 01:25:10,119
Terakhir saya nampak Zindzi, dia tidak ada disana.
872
01:25:22,640 --> 01:25:24,278
Zindzi.
873
01:25:25,560 --> 01:25:27,949
Awak sangat cantik.
874
01:25:30,040 --> 01:25:34,272
Saya memikirkan awak setiap hari, tapi hanya gadis kecil yang saya lihat.
875
01:25:34,480 --> 01:25:37,517
Dan sekarang awak dah besar dan menjadi wanita yang cantik.
876
01:25:44,200 --> 01:25:47,909
Bagaimana mak awak?
Awak tahu mak.
877
01:25:48,120 --> 01:25:49,838
Dia seorang pejuang.
878
01:25:51,920 --> 01:25:53,239
Dan awak?
879
01:25:53,400 --> 01:25:55,197
Saya anak awak.
880
01:25:55,360 --> 01:25:56,634
Saya juga ingin berjuang.
881
01:25:56,800 --> 01:25:58,119
Tidak ada politik.
882
01:25:58,280 --> 01:26:01,033
Itu bukan politik, itu adalah hidup saya.
883
01:26:04,560 --> 01:26:07,950
Awak mempunyai semangat mak awak.
884
01:26:11,800 --> 01:26:14,712
Bolehkah saya menyentuh?
Tak boleh ada kenalan fizikal.
885
01:26:14,880 --> 01:26:17,519
Awak sudah menyentuh saya.
886
01:26:18,240 --> 01:26:21,994
Tata, saya nak awak tahu yang saya selalu sayang awak,
887
01:26:22,160 --> 01:26:25,835
...meski tanpa mengenal awak, dan saya selalu mendukung awak,
888
01:26:26,000 --> 01:26:29,549
...dan saya akan selalu percaya yang satu hari nanti, awak... awak akan bebas.
889
01:26:30,760 --> 01:26:32,591
Dan kita akan boleh bersentuhan lagi.
890
01:26:41,560 --> 01:26:44,393
Awak harus beritahu kawan-kawan kita...
891
01:26:45,960 --> 01:26:48,235
...yang saya kuat
892
01:26:48,400 --> 01:26:50,197
...dan penuh harapan...
893
01:26:52,160 --> 01:26:55,311
...dan akan melakukan apa saja.
894
01:26:55,960 --> 01:26:57,552
Saya akan mengatakannya kepada mereka.
895
01:26:57,720 --> 01:27:00,598
Mereka sudah menunggu awak. Mereka semua sudah menunggu awak.
896
01:27:02,440 --> 01:27:04,396
Dan mereka memenangi sokongan.
897
01:27:04,560 --> 01:27:07,358
Di seluruh dunia, akan ada kempen baru.
898
01:27:07,520 --> 01:27:09,351
Bebaskan Nelson Mandela.
899
01:27:09,520 --> 01:27:12,592
Dan Walter Sisulu,
900
01:27:12,760 --> 01:27:14,671
dan Ahmed Kathrada, semuanya.
901
01:27:14,840 --> 01:27:18,719
Tidak ada bilik lagi, Tata.
902
01:27:32,600 --> 01:27:36,309
Afrika Selatan memerlukan Nelson Mandela.
903
01:27:36,520 --> 01:27:41,958
Dunia memerlukan Nelson Mandela.
904
01:28:35,020 --> 01:28:37,627
Penjara Pollsmoor, Cape Town, 31 Mac 1982
905
01:28:37,627 --> 01:28:40,072
Penjara Pollsmoor, Cape Town, 31 Mac 1982
Setelah 18 tahun di Pulau Robben
906
01:28:56,920 --> 01:28:58,672
Selamat datang disini.
907
01:29:01,480 --> 01:29:04,119
Uh, Tuan. Gregory?
Mm-hm?
908
01:29:04,280 --> 01:29:07,192
Kami semua tidur di bilik yang sama?
909
01:29:07,400 --> 01:29:08,469
Ya.
910
01:29:09,440 --> 01:29:11,715
Dan saya akan mengajukan pemindahan.
911
01:29:11,880 --> 01:29:14,394
Untuk alasan kesihatan. Walter berdengkur seperti keldai.
912
01:29:14,560 --> 01:29:17,074
Kathy.
913
01:29:18,320 --> 01:29:20,470
Ini yang saya sebut cermin yang besar.
914
01:29:22,680 --> 01:29:24,159
Ah.
915
01:29:25,320 --> 01:29:26,673
Lihatlah kita.
916
01:29:26,880 --> 01:29:31,192
Pengganas yang berbahaya, kita semua.
917
01:29:45,480 --> 01:29:48,790
Dulu saya mempunyai tangan kanan yang kuat.
Mmm.
918
01:29:52,160 --> 01:29:54,037
Winnie! Winnie! Winnie!
919
01:29:54,240 --> 01:29:56,959
Winnie! Winnie! Winnie...!
920
01:30:32,400 --> 01:30:38,191
Kekuasaan!
Bersedialah!
921
01:30:38,360 --> 01:30:43,070
Tentera ada di bandar kami.
922
01:30:43,240 --> 01:30:45,993
Membunuh kami setiap hari.
923
01:30:46,640 --> 01:30:51,839
Tapi kami akan melawannya hingga titisan darah terakhir.
924
01:30:53,320 --> 01:30:56,471
Kita tidak ada AK-47.
925
01:30:56,680 --> 01:30:59,148
Kita tak ada Casspir,
926
01:30:59,320 --> 01:31:04,075
...tapi kami ada tangan.
927
01:31:04,240 --> 01:31:07,312
Kami ada batu!
928
01:31:07,520 --> 01:31:10,830
Kami ada korek api!
929
01:31:11,000 --> 01:31:12,956
Kami ada bahan bakar!
930
01:31:14,480 --> 01:31:18,189
Kami tahu semua pemberi maklumat.
931
01:31:19,920 --> 01:31:22,593
Kami tahu semua pengkhianat.
932
01:31:23,960 --> 01:31:26,633
Dan kami tahu apa yang harus kami lakukan terhadap mereka.
933
01:31:44,280 --> 01:31:45,793
Didalam pembunuhan yang kejam,
934
01:31:45,960 --> 01:31:48,599
...kawasan bandar sudah terbahagi oleh orang-orang mafia
935
01:31:48,760 --> 01:31:51,149
...sebelum mayat-mayat berjatuhan.
936
01:32:33,480 --> 01:32:38,110
Saya sudah bersedia untuk membebaskan Encik Mandela
937
01:32:38,320 --> 01:32:42,438
...jika dia mahu cakap yang dia menolak kekerasan
938
01:32:42,600 --> 01:32:48,152
...sebagai alat untuk meraih dan mencapai kekuasaan politik.
939
01:32:48,320 --> 01:32:50,038
Apa dia fikir kami ini bodoh?
940
01:32:50,200 --> 01:32:53,431
Semua boleh nampak jika ini hanya penipuan saja.
941
01:32:53,600 --> 01:32:58,549
Ya, Kathy, ini adalah satu penipuan,
942
01:32:58,760 --> 01:33:01,069
tapi inilah bagaimana semuanya bermula.
943
01:33:02,400 --> 01:33:04,470
Mereka menyebutnya dengan lawatan hubungan.
944
01:33:04,680 --> 01:33:06,398
Awak boleh menyentuhnya.
945
01:33:09,200 --> 01:33:12,909
Saya sudah tidak menyentuh isteri saya selama 21 tahun.
946
01:34:09,920 --> 01:34:11,672
Awak belum berubah.
947
01:34:13,880 --> 01:34:16,872
Sudah.
Belum.
948
01:34:17,040 --> 01:34:19,429
Bagi saya, awak belum berubah.
949
01:34:26,320 --> 01:34:29,392
Berhati-hatilah dengan tawaran pembebasan ini.
950
01:34:29,600 --> 01:34:31,352
Mereka sedang memperalat awak.
951
01:34:31,560 --> 01:34:33,198
Awak tahu.
Awak tidak boleh mengkhianati
952
01:34:33,360 --> 01:34:35,316
...rakyat kita yang sudah berjuang dijalanan.
953
01:34:35,520 --> 01:34:36,919
Bercakaplah sehingga saya boleh mendengarkan awak.
954
01:34:37,080 --> 01:34:39,878
Rakyat kita tidak pernah kehilangan harapan.
955
01:34:41,880 --> 01:34:44,838
Semakin mereka menekan kita, kita akan berjuang dengan keras.
956
01:34:46,560 --> 01:34:48,755
Mereka takut dengan kita, Nelson.
957
01:34:50,360 --> 01:34:51,509
Mereka takut kepada saya.
958
01:34:53,600 --> 01:34:56,751
Mereka ingat awak sudah tua dan penat.
959
01:34:56,960 --> 01:34:59,155
Buat mereka takut juga pada awak.
960
01:35:00,200 --> 01:35:01,997
Tidak ada politik.
961
01:35:04,160 --> 01:35:05,832
Kita harus bercakap politik.
962
01:35:06,000 --> 01:35:09,549
Presiden sudah memberikan tawaran kepada saya, dan dia memerlukan jawapan.
963
01:35:19,000 --> 01:35:20,831
Untuk presiden.
964
01:35:21,840 --> 01:35:23,319
Oh, Winnie.
965
01:35:31,040 --> 01:35:35,719
Stadium Orlando, 10 Februari 1985
966
01:35:50,880 --> 01:35:52,279
Oh, saudara saya,
967
01:35:52,440 --> 01:35:55,955
...Zindzi Mandela!
968
01:35:58,920 --> 01:36:03,232
Pada hari Jumaat, mak bertemu dengan ayah saya
969
01:36:03,440 --> 01:36:06,637
...di Penjara Pollsmoor untuk mendapatkan jawapannya
970
01:36:06,800 --> 01:36:10,793
...terhadap tawaran Presiden Botha tentang pembebasan bersyarat.
971
01:36:11,880 --> 01:36:14,519
Ayah saya cakap,...
972
01:36:15,760 --> 01:36:20,276
..."Saya bukan orang yang suka dengan kekerasan".
973
01:36:20,440 --> 01:36:24,433
Itu hanya salah satu bentuk dari perlawanan
974
01:36:24,600 --> 01:36:28,434
...yang tak lagi boleh dielakkan sehingga kami melawan dengan senjata."
975
01:36:30,600 --> 01:36:34,195
"Biarkan Presiden Botha menghentikan kekerasannya.
976
01:36:34,360 --> 01:36:38,273
Biar dia yang membongkar apartheid."
977
01:36:38,480 --> 01:36:40,835
"Saya tidak boleh dan tidak akan...
978
01:36:41,000 --> 01:36:45,039
...melakukannya ketika saya dan awak,
979
01:36:45,200 --> 01:36:50,228
...rakyat belum bebas."
980
01:36:52,640 --> 01:36:56,633
"Kebebasan awak dan saya tak boleh dipisahkan.
981
01:36:57,800 --> 01:37:01,076
Saya akan segera kembali."
982
01:37:20,480 --> 01:37:21,959
Kita akan pergi kemana?
983
01:37:52,960 --> 01:37:54,393
Baiklah...
984
01:38:08,040 --> 01:38:09,109
Selamat datang.
985
01:38:09,320 --> 01:38:12,232
Nama saya Kobie Coetsee. Saya ialah Menteri Kehakiman.
986
01:38:13,320 --> 01:38:15,834
Pertemuan ini tak ada yang tahu.
987
01:38:18,360 --> 01:38:20,191
Seluruh dunia berfikir
988
01:38:20,360 --> 01:38:23,272
Afrika Selatan akan terkoyak oleh perang antarabangsa.
989
01:38:24,680 --> 01:38:26,238
Sekarang, uh...
990
01:38:26,400 --> 01:38:30,188
...kita kena berbuat sesuatu untuk memulihkan kepercayaan.
991
01:38:31,320 --> 01:38:34,232
Perkenalkan. Jeneral Willemse, yang sudah anda kenal.
992
01:38:34,400 --> 01:38:37,392
Fanie van der Merwe, Jabatan Penjara.
993
01:38:37,560 --> 01:38:38,913
Apa khabar?
994
01:38:39,080 --> 01:38:41,674
Dr. Niel Barnard, Biro Perisikan Nasional.
995
01:38:41,840 --> 01:38:42,750
Gembira jumpa awak.
Halo.
996
01:38:42,920 --> 01:38:44,194
Encik Mandela.
997
01:38:44,360 --> 01:38:47,432
Kami berlima sudah diperintahkan oleh presiden
998
01:38:47,600 --> 01:38:50,592
...untuk mencari jalan keluar terhadap beberapa kesulitan yang sedang dihadapi.
999
01:38:50,760 --> 01:38:52,796
Awak yakin yang awak boleh bercakap dengan saya?
1000
01:38:52,960 --> 01:38:55,076
Saya adalah ahli dari organisasi terlarang.
1001
01:38:55,280 --> 01:38:58,636
Oh, kami akan bercakap dengan awak, kalau awak mahu bercakap dengan kami.
1002
01:39:00,600 --> 01:39:01,919
Baik, tuan-tuan...
1003
01:39:15,920 --> 01:39:17,558
Boleh kita mula?
1004
01:39:19,000 --> 01:39:22,117
Saya tidak mempercayai mereka. Ini bukan masa yang tepat untuk bercakap.
1005
01:39:22,280 --> 01:39:25,590
Menurut saya tidak seharusnya Madiba bercakap dengan mereka sendirian.
1006
01:39:25,760 --> 01:39:27,671
Mari kita adakan pengundian.
1007
01:39:27,840 --> 01:39:30,798
Saya mencadangkan tidak adanya perbincangan yang tertutup.
1008
01:39:35,280 --> 01:39:36,508
Dan awak, Walter?
1009
01:39:36,680 --> 01:39:40,468
Tidak ada salah satu dari kita yang lebih besar daripada pergerakkan.
1010
01:39:40,640 --> 01:39:42,949
Empat melawan satu. Undi dimenangi.
1011
01:39:43,160 --> 01:39:45,116
Saya akan menulisnya...
1012
01:39:46,600 --> 01:39:49,672
...tapi saya akan melakukan apa saja yang menurut saya benar.
1013
01:39:51,600 --> 01:39:54,990
Awak ada tentera paling kuat di Afrika.
1014
01:39:55,160 --> 01:39:57,594
Tak mungkin kami boleh menandingi awak di peperangan,
1015
01:39:57,800 --> 01:40:00,394
...tapi kami ada 30 juta orang.
1016
01:40:00,560 --> 01:40:02,630
Saya akan menyebutnya dengan jalan buntu.
1017
01:40:02,800 --> 01:40:04,677
Baiklah.
1018
01:40:05,880 --> 01:40:08,189
Begini maksudnya,
1019
01:40:08,360 --> 01:40:11,511
...awak akhiri kekerasannya, dan kami akan berkongsi kuasa dengan awak.
1020
01:40:14,240 --> 01:40:15,958
Saham?
1021
01:40:16,120 --> 01:40:20,750
Sudah jelas, kami tak boleh menerima sistem satu orang, satu suara.
1022
01:40:20,920 --> 01:40:25,948
Ya, kalau kulit hitam sudah mengambil alih, negara kita akan hancur.
1023
01:40:26,160 --> 01:40:27,434
Kita sudah selesai.
1024
01:40:27,600 --> 01:40:28,589
Kenapa?
"Kenapa?"
1025
01:40:28,760 --> 01:40:30,557
"Kalau kulit hitam sudah mengambil alih..."
1026
01:40:30,720 --> 01:40:32,950
Bolehkah awak bayangkan apa yang akan dilakukan orang kulit hitam kepada kita...
1027
01:40:33,120 --> 01:40:34,917
...kalau ada kita di kekuasaan mereka?
1028
01:40:35,080 --> 01:40:36,559
Saya kulit hitam.
1029
01:40:37,280 --> 01:40:39,191
Awak berbeza.
1030
01:40:39,360 --> 01:40:42,113
Itulah mengapa kami bercakap dengan awak.
1031
01:40:45,240 --> 01:40:46,355
Mereka adalah orang yang sama...
1032
01:40:46,560 --> 01:40:49,632
...yang sudah menghumban ke penjara, yang menganiaya isterinya,...
1033
01:40:49,800 --> 01:40:53,270
...yang membunuh rakan-rakannya, dan dia sedang bercakap dengan mereka.
1034
01:40:53,480 --> 01:40:55,198
Saya tidak yakin kalau awak tidak mahu membalas dendam.
1035
01:40:55,400 --> 01:40:57,311
Awak benar.
1036
01:40:57,480 --> 01:40:59,118
Ya.
1037
01:40:59,320 --> 01:41:00,912
Lalu?
1038
01:41:01,080 --> 01:41:03,640
Bagaimana kami boleh membenarkan mempunyai kuasa sendiri?
1039
01:41:03,800 --> 01:41:06,917
Saya akui kalau saya ingin balas dendam,
1040
01:41:07,120 --> 01:41:09,680
...tapi saya ingin sesuatu yang lebih dari itu,
1041
01:41:09,840 --> 01:41:13,310
...dan itu adalah hidup tanpa rasa takut dan kebencian.
1042
01:41:14,280 --> 01:41:15,759
Mimpi yang indah, Encik Mandela.
1043
01:41:15,960 --> 01:41:18,838
Saya tak ada pilihan lagi.
1044
01:41:19,000 --> 01:41:21,878
Saya sudah nampak perasaan takut lakukan terhadap awak semua.
1045
01:41:22,040 --> 01:41:23,917
Awak selalu takut kepada kami,
1046
01:41:24,080 --> 01:41:27,629
...dan itu akan buatkan awak menjadi orang yang tidak adil dan kejam.
1047
01:41:29,040 --> 01:41:31,713
Sekarang dengan mengambil kira kedudukan kami.
1048
01:41:32,880 --> 01:41:36,759
Kami tahu jika satu hari nanti kita akan bebas,
1049
01:41:36,920 --> 01:41:38,876
...dan kami akan berkuasa di negara kami,
1050
01:41:39,040 --> 01:41:43,431
...tapi apa guna kami hidup di neraka yang sama seperti awak?
1051
01:41:43,600 --> 01:41:45,830
Itu bermakna kami akan mengunci diri kami lagi
1052
01:41:46,000 --> 01:41:50,278
...di penjara dan anak-anak kami dan generasi seterusnya.
1053
01:41:52,280 --> 01:41:56,068
Tuan-tuan, saya tidak boleh menjanjikan apa-apa,
1054
01:41:56,240 --> 01:42:00,870
...jika kami mempunyai kuasa, tidak akan ada balas dendam.
1055
01:42:13,160 --> 01:42:15,515
Kulit hitam yang akan selalu menjadi mangsa
1056
01:42:15,680 --> 01:42:17,875
...dari semua kejadian ini.
1057
01:42:18,040 --> 01:42:21,316
Hampir 300 orang sudah mati sejak bulan September.
1058
01:42:21,480 --> 01:42:23,835
Hanya satu orang kulit putih saja yang terbunuh.
1059
01:42:24,000 --> 01:42:26,070
Polis sudah mepersenjatai semua pasukannya.
1060
01:42:26,280 --> 01:42:27,599
Tidak ada peluru getah lagi.
1061
01:42:27,760 --> 01:42:29,716
Hanya peluru tajam yang mereka tembakkan.
1062
01:42:29,880 --> 01:42:32,235
Baringkan dia disana, baringkan dia disana.
1063
01:42:41,920 --> 01:42:44,036
Dia sudah mati, Sisi.
1064
01:42:45,920 --> 01:42:49,708
Buat mereka merasakan apa yang kita rasakan.
1065
01:43:13,840 --> 01:43:16,274
Awak sudah membuat mereka terkesan.
1066
01:43:17,600 --> 01:43:20,273
Nampaknya kita sudah membuat peningkatan.
1067
01:43:20,440 --> 01:43:22,112
Saya harap seperti itu.
1068
01:43:25,600 --> 01:43:29,309
Saya yakin awak akan mencapai ulang tahun awak yang ke-70.
1069
01:43:29,480 --> 01:43:30,913
Selamat.
1070
01:43:32,960 --> 01:43:34,916
Awak sudah merancang perayaan?
1071
01:43:37,880 --> 01:43:39,871
Tidak ada akibatnya.
1072
01:43:45,760 --> 01:43:48,638
Apa ini penjara baru saya?
Ya.
1073
01:43:54,440 --> 01:43:57,637
Siapa lagi yang ditahan di sini?
Cuma awak.
1074
01:44:13,480 --> 01:44:16,836
Ah, Encik Mandela, selamat datang di rumah baru anda.
1075
01:44:18,200 --> 01:44:21,317
Saya dibuat gemuk sebelum dibunuh?
1076
01:44:21,520 --> 01:44:25,479
Tidak, awak ada tugas penting yang harus dilakukan untuk negara awak.
1077
01:44:25,640 --> 01:44:27,517
Kami harus menjaga awak.
1078
01:44:29,280 --> 01:44:30,554
Tak lupa juga,
1079
01:44:30,720 --> 01:44:33,917
...semua ahli keluarga boleh berkunjung bila-bila saja.
1080
01:44:37,040 --> 01:44:40,112
Lihat anak-anak awak.
Dia lapar.
1081
01:44:40,280 --> 01:44:41,508
Awak lapar.
1082
01:44:41,680 --> 01:44:44,717
Jangan sampai berselerak, huh?
1083
01:44:44,920 --> 01:44:46,558
Oh!
1084
01:44:53,400 --> 01:44:57,313
Halo.
1085
01:45:03,400 --> 01:45:06,710
Saya tahu jika semua ini sukar untuk awak, tapi...
1086
01:45:07,920 --> 01:45:10,434
...saya sudah banyak mendengar akhir-akhir ini.
1087
01:45:11,800 --> 01:45:13,677
Mereka yang ada disekeliling awak.
1088
01:45:13,840 --> 01:45:16,752
Ada apa dengan mereka?
Kekerasannya, misalnya.
1089
01:45:18,200 --> 01:45:20,794
Memang terkadang diperlukan, tapi...
1090
01:45:21,000 --> 01:45:22,638
Hey!
1091
01:45:23,600 --> 01:45:25,955
Apa itu untuk saya?
1092
01:45:26,120 --> 01:45:29,590
Bukan, Khulu. Ini untuk orang kulit putih.
1093
01:45:31,600 --> 01:45:35,559
Jadi awak melakukannya untuk warna kulit mereka?
1094
01:45:35,760 --> 01:45:37,398
Ya, Khulu.
1095
01:45:40,600 --> 01:45:46,072
Itu yang mereka lakukan kepada kita, dan kita harus melakukan yang lebih baik.
1096
01:45:46,960 --> 01:45:49,997
Faham?
Ya, Khulu.
1097
01:45:50,400 --> 01:45:52,834
Lekas, lekas.
1098
01:45:54,320 --> 01:45:56,788
Mereka adalah cucu saya,
1099
01:45:56,960 --> 01:46:00,270
...dan mereka mahu bertemu dengan awak.
1100
01:46:00,440 --> 01:46:01,429
Lihat dia.
1101
01:46:04,600 --> 01:46:08,673
Biar saya saja.
Tidak, tidak, saya yang akan melakukannya.
1102
01:46:08,880 --> 01:46:10,438
Biar Nelson saja, Swart.
1103
01:46:10,600 --> 01:46:12,955
Swart, awak boleh berhenti.
1104
01:46:14,200 --> 01:46:16,873
Awak tahu jika Winnie boleh menginap
1105
01:46:17,040 --> 01:46:18,917
....bila-bila masa awak nak.
1106
01:46:19,080 --> 01:46:23,153
Ya, tapi dia tidak akan mahu. Ini tetap saja penjara.
1107
01:46:24,240 --> 01:46:26,515
Dia tak boleh berpura-pura seolah-olah saya ini sudah bebas.
1108
01:46:26,680 --> 01:46:28,238
Mungkin.
1109
01:46:29,520 --> 01:46:32,114
Tapi dia masih isteri awak.
1110
01:46:32,320 --> 01:46:35,915
Saya berkahwin pada tahun 1958,
1111
01:46:36,080 --> 01:46:39,311
...dan ditangkap pada tahun 1962.
1112
01:46:39,480 --> 01:46:42,199
Saya tidak menyentuhnya lagi hingga 1984.
1113
01:46:43,800 --> 01:46:45,552
Apa dia masih isteri saya?
1114
01:46:46,400 --> 01:46:50,951
Saya sudah melihat awak dengan dia dan cara awak melihat gambarnya.
1115
01:46:52,080 --> 01:46:53,832
Awak mencintainya.
1116
01:46:54,840 --> 01:46:58,150
Betul tu. Saya tak pernah berhenti mencintainya.
1117
01:47:01,760 --> 01:47:03,512
Tapi saya mencintainya apa adanya.
1118
01:47:11,200 --> 01:47:13,156
Langkah pertama untuk mendapatkan kembali kepercayaan diri
1119
01:47:13,360 --> 01:47:15,237
...dari pasaran adalah kebebasan awak,
1120
01:47:15,400 --> 01:47:17,709
lalu, sudah tentu pembebasan keluarga awak.
1121
01:47:17,880 --> 01:47:19,108
Kami sudah bertemu dengan presiden.
1122
01:47:19,280 --> 01:47:21,271
Dia sangat pragmatik, dia sudah mendengar kami.
1123
01:47:21,440 --> 01:47:26,230
Kerajaan bersetuju untuk mencabut larangan terhadap ANC dan hukum bangsa.
1124
01:47:26,400 --> 01:47:29,756
Dan awak berusaha untuk menghentikan keganasan.
1125
01:47:29,960 --> 01:47:31,837
Tidak.
1126
01:47:32,320 --> 01:47:36,108
Tapi awak sudah cakap...Saya tak mengatakan apa-apa.
1127
01:47:36,280 --> 01:47:37,872
Saya sudah mendengar.
1128
01:47:38,480 --> 01:47:41,870
Tapi awak akan menarik kembali tuntutan awak tentang kuasa majoriti?
1129
01:47:43,160 --> 01:47:44,275
Tidak.
1130
01:47:45,960 --> 01:47:48,758
Lalu apa yang akan awak berikan sebagai gantinya dengan apa yang kami berikan pada awak?
1131
01:47:49,440 --> 01:47:50,953
Tidak ada.
1132
01:47:52,640 --> 01:47:55,279
Pertemuan ini sia-sia saja.
1133
01:47:55,440 --> 01:47:58,671
Saya tidak akan mengatakan jika ini sudah mensia-siakan masa saya.
1134
01:48:00,560 --> 01:48:03,074
Presiden sudah buat keputusan.
1135
01:48:03,240 --> 01:48:04,753
Tidak boleh dihentikan sekarang.
1136
01:48:13,960 --> 01:48:17,714
Presiden adalah ahli dari Gereformeerde Kerk,
1137
01:48:17,880 --> 01:48:19,598
...sangat Calvinist.
1138
01:48:19,800 --> 01:48:24,874
Dia percaya Tuhan sudah menyuruhnya untuk
melakukan tugas khusus di masa yang khusus pula.
1139
01:48:26,760 --> 01:48:29,718
Setelah pelantikan dilakukan...
1140
01:48:29,880 --> 01:48:34,510
...dia menangis...
dan mengatakan jika Tuhan sudah menyuruhnya
1141
01:48:34,680 --> 01:48:37,592
...untuk menyelamatkan rakyat Afrika Selatan.
1142
01:48:43,840 --> 01:48:45,512
Presiden de Klerk.
1143
01:48:50,640 --> 01:48:53,871
Sila.
Sebentar, tali kasut.
1144
01:48:57,640 --> 01:48:58,993
Terima kasih.
Ya.
1145
01:48:59,160 --> 01:49:01,071
Inilah masanya.
1146
01:49:27,600 --> 01:49:31,036
Encik Mandela.
Tuan Presiden.
1147
01:49:31,200 --> 01:49:34,636
Bolehkah saya memberi ucap selamat atas terpilihnya anda?
1148
01:49:34,800 --> 01:49:36,153
Terima kasih.
1149
01:49:36,320 --> 01:49:40,393
Anda sudah ditugaskan untuk tugas yang khusus
1150
01:49:40,560 --> 01:49:43,233
...di masa yang istimewa.
1151
01:49:43,400 --> 01:49:45,072
Itu yang saya percayai.
1152
01:49:52,080 --> 01:49:54,275
Sila?
Ya.
1153
01:50:02,520 --> 01:50:08,197
Encik Mandela, saya sudah memutuskan untuk membebaskan anda.
1154
01:50:08,360 --> 01:50:10,316
Tanpa syarat.
1155
01:50:12,440 --> 01:50:14,627
Akan ada kereta yang
disediakan pada jam 9:00 esok...
1156
01:50:14,653 --> 01:50:16,981
...pagi untuk mengantarkan
anda ke lapangan terbang.
1157
01:50:17,120 --> 01:50:20,192
Sebuah pesawat sudah bersedia untuk menerbangkan anda terus ke Johannesburg
1158
01:50:20,360 --> 01:50:23,477
...dimana upacara pembebasan rasmi akan dilakukan.
1159
01:50:25,920 --> 01:50:27,876
Encik De Klerk,
1160
01:50:28,040 --> 01:50:31,919
...kaum awak sudah mengambil separuh hidup saya
1161
01:50:32,080 --> 01:50:34,230
...dan mengembalikan saya sebagai orang yang tua
1162
01:50:34,440 --> 01:50:37,318
...untuk pulang ke rumah yang sudah lama terabai
1163
01:50:37,520 --> 01:50:40,671
...dan sebuah keluarga yang sudah tumbuh tanpa diriku.
1164
01:50:42,760 --> 01:50:47,072
Saya tak nak awak ada disebelah saya pada masa itu.
1165
01:50:48,520 --> 01:50:52,035
Saya tak nak diberitahu yang awak sudah memberi saya kebebasan.
1166
01:50:53,840 --> 01:50:56,559
Buka saja gerbangnya
1167
01:50:56,720 --> 01:50:58,790
dan biarkan saya pergi.
1168
01:51:03,460 --> 01:51:05,758
11 Februari 1990
1169
01:51:23,960 --> 01:51:26,758
Sebentar lagi. Ya, Tata?
1170
01:51:30,880 --> 01:51:32,871
Halo, halo.
1171
01:51:34,280 --> 01:51:37,033
Apa khabar, bibi?
Ya, saya ok.
1172
01:51:40,040 --> 01:51:41,951
Saya tak akan boleh melakukannya tanpa awak.
1173
01:51:45,280 --> 01:51:47,236
Awak nak saya menggenggam tangan?
1174
01:51:48,920 --> 01:51:50,911
Manalah tahu saya akan terjatuh?
1175
01:53:46,040 --> 01:53:49,076
Orlando, Johannesburg
1176
01:54:19,640 --> 01:54:23,076
Ada yang mahukan saya?
1177
01:54:51,360 --> 01:54:55,319
Jangan tertipu oleh semua anugerah itu, Madiba.
1178
01:54:55,480 --> 01:54:59,029
Masih ada kemarahan diluar sana.
Saya tahu itu.
1179
01:55:07,000 --> 01:55:08,638
Winnie, Winnie.
1180
01:55:19,600 --> 01:55:22,319
Sudah sangat lama.
1181
01:55:28,600 --> 01:55:30,830
Lebih baik seperti itu.
1182
01:55:39,000 --> 01:55:41,309
Saya sudah penat.
1183
01:55:44,640 --> 01:55:46,949
Saya cuma mahu tidur.
1184
01:56:14,680 --> 01:56:18,036
Kerajaan mengakui jika perubahan harus terjadi,
1185
01:56:18,680 --> 01:56:21,274
...tapi saya katakan lagi pada awak,
1186
01:56:21,440 --> 01:56:26,116
Kita harus mencari cara untuk berkongsi kuasa.
1187
01:56:26,640 --> 01:56:31,555
Kita harus mencari cara untuk melindungi hak-hak kaum minoriti.
1188
01:56:35,480 --> 01:56:38,870
Tiba-tiba, ilusi tentang kekuatan kulit putih sudah mula hancur.
1189
01:56:39,040 --> 01:56:42,635
Untuk pertama kalinya sejak apartheid bermula, pemerintahan disini bermula
1190
01:56:42,800 --> 01:56:44,806
...dengan memperkatakan
keperluan untuk pembaharuan,
1191
01:56:44,832 --> 01:56:46,534
...dan pada orang kulit
putih yang biasa,
1192
01:56:46,680 --> 01:56:50,992
Perasaan sedang berubah dari kemarahan ke ketakutan.
1193
01:56:51,160 --> 01:56:53,469
De Klerk tidak akan... awak tahu ini.
1194
01:56:57,720 --> 01:56:58,835
Itu tidak akan terjadi.
1195
01:56:59,000 --> 01:57:01,275
Kita tak akan berkongsi kuasa dengan mereka.
1196
01:57:01,440 --> 01:57:03,112
Selama masih ada orang kulit putih di Afrika Selatan,
1197
01:57:03,280 --> 01:57:06,113
...itu tidak akan terjadi. Maksud saya, jadi bagaimana?
1198
01:57:06,280 --> 01:57:08,475
Bagaimana kita boleh menerima pembahagian kuasa dengan kulit putih?
1199
01:57:08,640 --> 01:57:11,473
Apa yang akan kita buat? Apa yang kita akan perjuangkan? Apa kita akan mula berperang?
1200
01:57:11,640 --> 01:57:12,993
Kita sudah berperang!
1201
01:57:13,160 --> 01:57:14,513
Apa, awak fikir ini bukan perang?
1202
01:57:14,680 --> 01:57:16,238
Perang sudah terjadi, yang kita inginkan sekarang adalah kemenangan.
1203
01:57:16,400 --> 01:57:19,039
Tuan, rakyat kita tidak akan pernah menerima pembahagian kuasa dengan kulit putih.
1204
01:57:19,200 --> 01:57:20,713
Mereka tidak akan menerimanya.
1205
01:57:20,880 --> 01:57:22,757
Apa yang diinginkan oleh de Klerk adalah menteri untuk kerajaan barunya.
1206
01:57:22,920 --> 01:57:26,151
Mengapa de Klerk mendapatkan apa yang dia inginkan??
De Klerk benar.
1207
01:57:26,320 --> 01:57:28,311
Kita harus membiarkan mereka membahagi kekuasaannya.
1208
01:57:28,520 --> 01:57:32,991
Sedikit kuasa untuk kulit putih hingga ketakutannya berlalu.
1209
01:57:33,160 --> 01:57:35,151
Madiba, menurut saya rakyat kita tidak akan menerimanya.
1210
01:57:35,360 --> 01:57:36,588
Kita harus membuat mereka mahu menerimanya.
1211
01:57:36,760 --> 01:57:39,558
Kita adalah pemimpin mereka. Itu adalah tugas kita.
1212
01:57:55,320 --> 01:57:59,518
Orang-orang ini hanya ingin bercakap.
1213
01:57:59,680 --> 01:58:02,558
Saatnya bercakap sudah berakhir!
1214
01:58:09,040 --> 01:58:10,996
Pergi dan jemput dia.
1215
01:58:12,880 --> 01:58:15,758
Saya mendengar suara-suara rakyat.
1216
01:58:16,400 --> 01:58:20,029
Dan suara itu berkata, "Kami akan melawan."
1217
01:58:28,040 --> 01:58:30,235
Puan, Madiba ingin menemui puan didalam.
1218
01:58:33,240 --> 01:58:34,468
Baiklah.
1219
01:58:42,520 --> 01:58:44,078
Apa?
1220
01:58:44,240 --> 01:58:46,754
Awak malu dengan sambutan saya didepan rakyat kita?
1221
01:58:46,920 --> 01:58:48,433
Winnie, ketika kau bercakap di depan awam,...
1222
01:58:48,640 --> 01:58:51,677
...awak harus mewakili dasar dari ANC.
1223
01:58:51,840 --> 01:58:53,637
Dan apa maksudnya itu?
Kita sedang berunding.
1224
01:58:53,800 --> 01:58:58,920
Kita bukan tengah berperang.
Tapi mereka sudah memilih untuk berjuang.
1225
01:58:59,080 --> 01:59:01,992
Awak nak saya mengkhianati rakyat saya?
1226
01:59:02,160 --> 01:59:05,755
Saya mengkhianati mereka?
Awak sudah pergi sangat lama.
1227
01:59:05,920 --> 01:59:07,148
Apa maksudnya, saya sudah pergi?
1228
01:59:07,320 --> 01:59:09,436
Apa itu bermakna awak boleh mengasari mereka?
1229
01:59:11,400 --> 01:59:14,995
Membakar, pembunuhan, itu harus dihentikan, Winnie.
1230
01:59:15,160 --> 01:59:19,870
Awak sedar jika perang sudah terjadi. Mereka sedang marah.
1231
01:59:20,040 --> 01:59:22,952
Kita semua marah. Dan saya juga marah!
1232
01:59:23,120 --> 01:59:26,510
Awak marah, tapi awak harus menunjukkan kesetiaan awak!
1233
01:59:29,000 --> 01:59:31,912
Kesetiaan, Winnie Mandela.
1234
01:59:44,280 --> 01:59:45,759
Kesetiaan.
1235
01:59:53,480 --> 01:59:58,031
Saya sudah memutuskan jika lebih baik saya tinggal dirumah saya sendiri.
1236
01:59:59,880 --> 02:00:01,916
Lebih baik untuk kepentingan parti.
1237
02:00:04,880 --> 02:00:06,359
Lebih baik untuk kita.
1238
02:00:10,720 --> 02:00:15,350
"Lebih baik untuk kepentingan parti"?
Awak sudah ada rumah sendiri di Diepkloof.
1239
02:00:18,800 --> 02:00:21,268
Awak sudah ada syarikat sendiri disana.
1240
02:00:22,400 --> 02:00:26,109
Saya salah ke sebab saya tidak mahu sendirian?
1241
02:00:27,480 --> 02:00:31,996
Awak tahu, selama hidup saya,
1242
02:00:32,200 --> 02:00:33,952
...saya selalu sendirian.
1243
02:00:35,240 --> 02:00:39,631
Kita berdua sudah sendirian terlalu lama, Winnie.
1244
02:01:00,600 --> 02:01:03,717
Mengapa, Walter? Katakan pada saya kenapa, hmm?
1245
02:01:03,880 --> 02:01:05,757
Mengapa, mengapa awak menunjukkan ini pada saya?
1246
02:01:05,920 --> 02:01:09,390
Fikir saya tidak tahu?
Ini sudah terlalu jauh.
1247
02:01:09,560 --> 02:01:13,269
Jika dia sendirian dalam hal ini...
Saya sudah menerima keadaan!
1248
02:01:14,480 --> 02:01:16,550
Apa hubungannya dengan orang lain?
1249
02:01:16,720 --> 02:01:21,236
Dia sudah memalukan awak di depan awam, Madiba.
Dan itu menyakiti kami semua.
1250
02:01:21,400 --> 02:01:22,310
Kemarilah.
1251
02:01:22,480 --> 02:01:24,981
Apa yang sudah mereka
buat terhadap isteri saya
1252
02:01:25,007 --> 02:01:27,454
...adalah kemenangan mereka
terhadap diriku saja.
1253
02:01:27,600 --> 02:01:31,559
Dalam sudut pandang tekanan yang sudah meningkat
1254
02:01:31,760 --> 02:01:36,390
...antara isteri saya dan saya beberapa bulan ini,
1255
02:01:36,600 --> 02:01:39,990
...kami sudah sepakat jika berpisah
1256
02:01:40,160 --> 02:01:42,833
...adalah hal terbaik untuk kami berdua.
1257
02:01:43,000 --> 02:01:45,912
Saya secara peribadi tidak pernah menyesal
1258
02:01:46,080 --> 02:01:50,551
...dengan kehidupan yang sudah kami jalani bersama-sama.
1259
02:01:50,720 --> 02:01:55,555
Saya tidak menuduh isteri saya berbuat apa-apa.
1260
02:01:55,720 --> 02:01:59,156
Saya memeluknya dengan semua cinta dan kasih sayang
1261
02:01:59,320 --> 02:02:03,359
...yang saya miliki untuknya di dalam dan di luar penjara
1262
02:02:03,520 --> 02:02:07,195
...sejak pertama kali saya bertemu dengannya.
1263
02:02:08,680 --> 02:02:11,990
Para hadirin sekalian, saya harap anda boleh menghargai
1264
02:02:12,160 --> 02:02:13,878
...semua rasa sakit yang sudah saya lalui.
1265
02:02:14,040 --> 02:02:15,951
Terima kasih.
Encik Mandela...
1266
02:02:36,520 --> 02:02:39,592
Polis sudah menembak ke arah penunjuk perasaan yang bersenjata...
1267
02:02:39,760 --> 02:02:43,639
Encik Mandela?
Ini Presiden de Klerk.
1268
02:02:43,800 --> 02:02:46,553
Situasi dijalanan sudah diluar kawalan.
1269
02:02:46,720 --> 02:02:49,154
Macam ini ke kedamaian di Afrika Selatan yang awak mahu?
1270
02:02:50,880 --> 02:02:54,190
Kekerasan antara kulit hitam sudah hampir menjadi perang awam.
1271
02:02:56,680 --> 02:02:58,989
Mereka mula berperang ketika kekuatan perlawanan yang berkembang
1272
02:02:59,160 --> 02:03:02,118
...di Afrika Selatan adalah menggantikan kekuatan kulit putih dengan kulit hitam.
1273
02:03:02,280 --> 02:03:05,909
Dua ratus warga Zulu sudah mengamuk di Boipatong,...
1274
02:03:06,080 --> 02:03:07,308
...membunuh siapa saja yang mereka temui.
1275
02:05:00,840 --> 02:05:03,149
Madiba, lakukan sesuatu.
1276
02:05:08,640 --> 02:05:09,755
Lakukan sesuatu.
1277
02:05:09,920 --> 02:05:12,070
Lakukan sesuatu, lakukan sesuatu.
1278
02:05:19,440 --> 02:05:21,476
Presiden de Klerk menyatakan jika serangan pembunuhan beramai-ramai di Boipatong...
1279
02:05:21,640 --> 02:05:23,392
...dilakukan oleh penyokong Parti Kebebasan Inkatha.
1280
02:05:23,560 --> 02:05:27,075
Pada mesyuarat umum ANC dekat Johannesburg menewaskan 13 orang.
1281
02:05:27,240 --> 02:05:29,595
Itu boleh menggagalkan proses perdamaian di Afrika Selatan
1282
02:05:29,760 --> 02:05:31,159
...selama berbulan-bulan, atau mungkin bertahun-tahun.
1283
02:05:31,320 --> 02:05:34,392
...kekerasan sudah membuat perlembagaan Afrika Selatan...
1284
02:05:34,560 --> 02:05:37,358
...de Klerk sudah menyatakan sesuatu yang dia sebut dengan "kata dua politik"
1285
02:05:37,520 --> 02:05:38,589
...terhadap ANC.
1286
02:05:38,800 --> 02:05:41,997
Peningkatan pengasingan kewangan dan diplomatik...
1287
02:05:42,160 --> 02:05:45,391
Sila duduk.
1288
02:05:45,600 --> 02:05:47,670
...hari ini di Capitol Hill, petunjuk...
1289
02:05:47,840 --> 02:05:50,752
Encik Mandela, awak akan bercakap kepada kamera itu.
1290
02:05:50,920 --> 02:05:53,115
Ya, yang ini.
Tambah sedikit cahayanya.
1291
02:05:53,280 --> 02:05:55,077
Ya, sangat bagus, kan?
1292
02:05:58,320 --> 02:06:00,276
...bertanya-tanya bila boleh bertahan dalam amukan...
1293
02:06:00,440 --> 02:06:01,998
...yang memisahkan negara itu, antara kulit hitam dan putih.
1294
02:06:02,200 --> 02:06:04,873
...tapi hal tersebut tidak mempertkatakan tentang berakhirnya kuasa kulit putih.
1295
02:06:05,040 --> 02:06:06,678
Presiden Afrika Selatan, FW de Klerk...
1296
02:06:06,840 --> 02:06:08,717
...panik, kekacauan, kebingungan...
1297
02:06:08,880 --> 02:06:10,108
...mimpi buruk yang terburuk terhadap kaum minoriti kulit putih.
1298
02:06:10,280 --> 02:06:11,508
...krisis pada negara ini...
1299
02:06:11,680 --> 02:06:13,989
Lima saat, empat,
1300
02:06:14,160 --> 02:06:16,037
tiga, dua...
1301
02:06:19,000 --> 02:06:22,959
Seseorang sudah memberikan pada saya catatan ini...
1302
02:06:24,440 --> 02:06:27,318
...ketika saya meninggalkan Boipatong...
1303
02:06:29,160 --> 02:06:31,594
...dan saya ingin membacakannya untuk awak.
1304
02:06:33,000 --> 02:06:34,877
Bertuliskan,...
1305
02:06:35,040 --> 02:06:36,951
..."Tidak ada perdamaian".
1306
02:06:38,560 --> 02:06:43,429
"Jangan bercakap tentang perdamaian.
1307
02:06:43,600 --> 02:06:45,716
Kami sudah muak.
1308
02:06:45,880 --> 02:06:48,474
Tolong, Encik Mandela,
1309
02:06:48,640 --> 02:06:50,790
...tidak ada perdamaian.
1310
02:06:51,800 --> 02:06:54,394
Berikan kami senjata,
1311
02:06:54,560 --> 02:06:56,471
...bukan perdamaian".
1312
02:07:01,480 --> 02:07:03,630
Ini adalah jawapan saya.
1313
02:07:08,560 --> 02:07:12,519
Ada satu-satunya jalan ke depan,
1314
02:07:12,680 --> 02:07:15,672
...dan itu adalah perdamaian.
1315
02:07:20,920 --> 02:07:25,471
Saya tahu jika bukan itu yang awak nak dengar,
1316
02:07:25,640 --> 02:07:29,633
...tapi tidak ada jalan yang lain.
1317
02:07:30,840 --> 02:07:33,149
Saya adalah ketua awak,
1318
02:07:33,320 --> 02:07:36,710
...dan selama saya menjadi ketua awak,
1319
02:07:36,880 --> 02:07:39,758
...saya akan memberikan awak kepemimpinan.
1320
02:07:40,960 --> 02:07:44,555
Selama saya menjadi ketua,...
1321
02:07:44,760 --> 02:07:48,719
...saya akan selalu mengatakan kepada awak...
1322
02:07:48,880 --> 02:07:49,915
...bila-bila masa awak berbuat salah,
1323
02:07:50,080 --> 02:07:54,073
...dan saya katakan pada awak, awak sudah salah.
1324
02:07:56,560 --> 02:08:00,792
Saya sudah memberikan semua hidup saya untuk perlawanan ini.
1325
02:08:01,560 --> 02:08:04,120
Saya sudah bersedia untuk mati.
1326
02:08:04,320 --> 02:08:08,677
Saya sudah kehilangan 27 tahun dalam hidup saya...
1327
02:08:08,840 --> 02:08:10,273
...di penjara,
1328
02:08:10,440 --> 02:08:14,115
...tapi saya cakap pada awak sekarang,
1329
02:08:14,280 --> 02:08:17,636
...yang saya sudah memaafkan mereka.
1330
02:08:20,680 --> 02:08:23,353
Dan jika saya boleh memaafkan mereka...
1331
02:08:25,560 --> 02:08:28,757
...maka awak juga boleh memaafkan mereka.
1332
02:08:33,400 --> 02:08:37,188
Kita mungkin tidak boleh memenangi peperangan,
1333
02:08:37,360 --> 02:08:42,434
...tapi kita boleh memenangi pilihan raya.
1334
02:08:43,720 --> 02:08:46,678
Jadi, rakyat saya...
1335
02:08:47,800 --> 02:08:49,518
...duduklah dirumah...
1336
02:08:51,200 --> 02:08:52,679
...dengan damai,
1337
02:08:52,840 --> 02:08:56,037
...dan ketika hari pilihan raya sudah tiba...
1338
02:08:58,040 --> 02:08:59,632
... berikan hak suara awak.
1339
02:09:01,800 --> 02:09:04,075
Potong disana.
Ya, sudah.
1340
02:09:12,000 --> 02:09:13,875
Mahukah awak bertugas dibawah pemerintahan dia?
1341
02:09:17,000 --> 02:09:17,875
Ya.
1342
02:09:19,000 --> 02:09:20,075
Tidak ada jalan lain.
1343
02:09:34,360 --> 02:09:37,670
Setelah menderita begitu banyak mengapa masih ada yang percaya
1344
02:09:37,840 --> 02:09:40,673
...jika dengan menandakan sehelai kertas...
1345
02:09:42,480 --> 02:09:44,675
...akan dapat merubah dunia?
1346
02:11:25,040 --> 02:11:28,749
Saya masih bermimpi dengan mimpi yang sama,
1347
02:11:30,440 --> 02:11:33,512
...kembali ke rumah saya yang ada di Orlando.
1348
02:11:35,120 --> 02:11:40,592
Saya boleh mendengar semua yang saya sayangi.
1349
02:11:42,240 --> 02:11:43,673
Saya ingin meraih mereka...
1350
02:11:45,040 --> 02:11:46,632
...menyentuh mereka...
1351
02:11:48,760 --> 02:11:52,230
...tapi mereka sudah tidak ada.
1352
02:11:54,040 --> 02:11:56,349
Tata...
1353
02:12:05,240 --> 02:12:08,630
Madiba, awak sudah sedia?
1354
02:12:29,680 --> 02:12:32,717
Mereka adalah pemberi maklumat saya sekarang.
1355
02:12:32,920 --> 02:12:34,399
Ini adalah hari yang membanggakan, Encik Mandela.
1356
02:12:34,560 --> 02:12:35,675
Rasanya sangat mengembirakan.
1357
02:13:37,400 --> 02:13:41,791
Saya sudah berjalan di jalan kebebasan yang panjang.
1358
02:13:44,160 --> 02:13:47,869
Jalanan yang sangat sepi...
1359
02:13:49,160 --> 02:13:52,550
...dan belum akan berakhir.
1360
02:13:52,720 --> 02:13:56,076
Saya tahu jika negara saya...
1361
02:13:56,240 --> 02:13:59,755
...tidak diciptakan sebagai negara yang penuh kebencian.
1362
02:14:01,800 --> 02:14:05,793
Tidak ada yang dilahirkan untuk membenci orang lain
1363
02:14:05,960 --> 02:14:08,599
...kerana warna kulitnya.
1364
02:14:10,360 --> 02:14:13,193
Orang belajar untuk membenci.
1365
02:14:15,720 --> 02:14:19,633
Mereka boleh diajarkan bagaimana caranya mencintai,
1366
02:14:19,800 --> 02:14:25,033
...kerana cinta datang secara lebih semula jadi
1367
02:14:25,240 --> 02:14:27,151
...dalam hati manusia.
1368
02:14:27,176 --> 02:14:47,176
Sarikata Oleh:
Zainore
1369
02:14:47,201 --> 02:15:07,201
Layari Malaysia Subber Crew di Facebook:
www.facebook.com/subbers